Fenytoina

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Fenytoina
Niepodpisana grafika związku chemicznego; prawdopodobnie struktura chemiczna bądź trójwymiarowy model cząsteczki
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny C15H12N2O2
Masa molowa 252,27 g/mol
Wygląd biały lub prawie biały, krystaliczny proszek[1], higroskopijny, bez zapachu[2]
Identyfikacja
Numer CAS 57-41-0
PubChem 1775
DrugBank DB00252
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)
Klasyfikacja medyczna
ATC N03 AB02
N03 AB52
Stosowanie w ciąży kategoria D

Fenytoina (łac. Phenytoinum) – lek będący pochodną hydantoiny o działaniu przeciwdrgawkowym i przeciwarytmicznym.

Mechanizm działania[edytuj | edytuj kod]

Mechanizm jej działania polega na blokowaniu kanałów sodowych, co w konsekwencji prowadzi do hamowania potencjału czynnościowego komórki i braku depolaryzacji. Hamuje przenikanie jonów wapnia przez błony komórkowe podczas depolaryzacji. Hamuje fosforylacje kompleksu wapń-kalmodulina. Fenytoina stabilizuje błonę komórkową neuronów i podwyższa próg drgawkowy.

Z uwagi na wąski margines terapeutyczny, dość liczne działania niepożądane i skuteczność nowszych leków przeciwpadaczkowych – stopniowo jest wycofywana z przewlekłego leczenia padaczki.

Stosowana również w kardiologii jako lek przeciwarytmiczny. Na mięsień sercowy wywiera działanie inotropowe ujemnie. Wydłuża okres refrakcji i przyspiesza przewodzenie bodźców.

Wskazania[edytuj | edytuj kod]

Działania niepożądane[edytuj | edytuj kod]

  • ze strony układu krążenia: zaburzenia rytmu serca, niedokrwistość megaloblastyczna[8];
  • ze strony przewodu pokarmowego: nudności, wymioty, zaburzenia żołądkowo-jelitowe;
  • ze strony OUN: zawroty głowy, bóle głowy, zaburzenia widzenia, napady drgawkowe (po przedawkowaniu);
  • przerost dziąseł – charakterystyczny objaw niepożądany po stosowaniu fenytoiny, u osób młodych (20%), wynika ze zmienionego metabolizmu kolagenu; nie wymaga przerywania leczenia. Staranna higiena jamy ustnej w istotny sposób zmniejsza tę dolegliwość[8];
  • niedoczynność tarczycy[9] (opublikowano również odmienne zdanie na ten temat)[10].

Przeciwwskazania[edytuj | edytuj kod]

Nie stosować w okresie ciąży i karmienia piersią.

Interakcje z innymi lekami[edytuj | edytuj kod]

Salicylany mogą ją wypierać z połączeń z białkami. Jest induktorem metabolicznym; przyspiesza metabolizm doustnych środków antykoncepcyjnych, co powoduje skrócenie ich czasu działania.

Dawkowanie[edytuj | edytuj kod]

Dawkowanie fenytoiny powinno być zindywidualizowane. Zaleca się jego ustalanie na podstawie oznaczeń stężenia fenytoiny we krwi. Fenytoina odznacza się niskim indeksem terapeutycznym, więc łatwo ją przedawkować.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Farmakopea Polska VIII, Polskie Towarzystwo Farmaceutyczne, Warszawa: Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, 2008, s. 3491, ISBN 978-83-88157-53-0.
  2. Farmakopea Polska IV, Ministerstwo Zdrowia, t. 1, Warszawa: Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich, 1965, s. 1393, OCLC 603050816.
  3. Fenytoina (nr D4007) – karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich (Merck KGaA) na obszar Polski.
  4. a b c Phenytoin and Phenytoin Sodium. W: NTP (National Toxicology Program). 2014. Report on Carcinogens, Thirteenth Edition. [on-line]. Research Triangle Park, NC: U.S. Department of Health and Human Services, Public Health Service., 2014-10-02. [dostęp 2015-06-22].
  5. a b Phenytoin, [w:] ChemIDplus [online], United States National Library of Medicine [dostęp 2012-08-17] (ang.).
  6. Phenytoin, [w:] DrugBank [online], University of Alberta, DB00252 (ang.).
  7. a b Fenytoina (ang.). [martwy link] The Chemical Database. Wydział Chemii Uniwersytetu w Akronie. [dostęp 2012-08-17].[niewiarygodne źródło?]
  8. a b Andrzej Członkowski: Leki przeciwpadaczkowe. W: Wojciech Kostowski, Zbigniew S. Herman: Farmakologia. Podstawy farmakoterapii. T. 2. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2008, s. 75. ISBN 978-83-200-3726-5.
  9. Krzysztof Bury: Niedoczynność tarczycy. [dostęp 2015-06-22].
  10. Phenytoinum WZF (pol.). 2010 Centrum Informacji o Leku.. [dostęp 2015-06-22].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jerzy Majkowski, Lidia Bułachowa. Padaczka. PZWL 1991 r.

Star of life.svg Przeczytaj ostrzeżenie dotyczące informacji medycznych i pokrewnych zamieszczonych w Wikipedii.