Filaret (Amfitieatrow)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Filaret
Филарет
Fiodor Amfitieatrow
Фёдор Георгиевич Амфитеатров
metropolita kijowski i halicki
Ilustracja
Kraj działania  Imperium Rosyjskie
Data i miejsce urodzenia 17 kwietnia 1779
Wysokie
Data i miejsce śmierci 21 grudnia 1857
Kijów
metropolita kijowski i halicki
Okres sprawowania 1837–1857
Wyznanie prawosławne
Kościół Rosyjski Kościół Prawosławny
Inkardynacja Eparchia kijowska
Śluby zakonne 7 listopada 1798
Diakonat 9 listopada 1798
Prezbiterat 13 stycznia 1799
Sakra biskupia 1 czerwca 1819

Filaret, imię świeckie Fiodor Gieorgijewicz Amfitieatrow, po przyjęciu wielkiej schimy Teodozjusz (ur. 17 kwietnia 1779 w Wysokim, zm. 21 grudnia 1857 w Kijowie) – rosyjski biskup prawosławny, święty Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego[1].

Urodził się w bogobojnej rodzinie kapłana prawosławnego. Ukończył seminarium duchowne w Siewsku w 1797. 7 listopada 1798 złożył wieczyste śluby mnisze, przyjmując imię Filaret. Ze względu na wyróżniające się wyniki w nauce został zatrudniony w seminarium jako jego wykładowca. 9 listopada 1798 został hierodiakonem, zaś 13 stycznia 1799 – hieromnichem. Mając 23 lata był już igumenem, rektorem seminarium duchownego w Siewsku i przełożonym Monasteru Swienskiego. W 1804 został archimandrytą. W tym samym roku został przeniesiony na stanowisko rektorem seminarium duchownego w Orenburgu, które dzięki jego działalności podniosło się z upadku.

W 1813 archimandryta Filaret został wezwany do Petersburga do podjęcia tam pracy duszpasterskiej w różnych świątyniach. Jeszcze w tym samym roku otrzymał nominację na przełożonego monasteru św. Józefa Wołokołamskiego. W 1814 został inspektorem Petersburskiej Akademii Duchownej oraz otrzymał tytuł naukowy doktora nauk teologicznych. Po półtora roku przeniesiono go do pracy w Moskiewskiej Akademii Duchownej. Wykładał tam teologię dogmatyczną i przez rok pełnił funkcję rektora.

1 czerwca 1819 archimandryta Filaret został wyświęcony na biskupa kałuskiego i borowskiego. Jako zwierzchnik tejże eparchii duchowny zwracał szczególną uwagę na głoszone w cerkwiach kazania; jego własne homilie cieszyły się znaczną popularnością. Angażował się również w budowę nowych świątyń, w szczególności wznoszenie murowanych cerkwi na miejscu starszych, drewnianych (w okresie zarządzania przez niego eparchią powstało ich 25). Duchowny wspierał również rozwój monasterów eparchii oraz seminarium duchownego w Kałudze.

12 stycznia 1825 został przeniesiony do eparchii riazańskiej. 22 sierpnia 1826 otrzymał godność arcybiskupa. Już 25 lutego 1828 skierowano go do eparchii kazańskiej. Ponownie zaangażował się w niej w budowę nowych świątyń i poprawę poziomu głoszonych kazań. Zajmował się działalnością misyjną wśród żyjących na terytorium eparchii staroobrzędowców. W roku 1836 przeniesiony na katedrę jarosławską i rostowską. W 1837, po przyjeździe do Petersburga na obrady Świątobliwego Synodu Rządzącego, dowiedział się o nominacji na katedrę kijowską i halicką. Eparchią tą kierował przez dwadzieścia lat, do końca życia. Podobnie jak w poprzednich eparchiach, zaangażował się w organizację szkół cerkiewnych i wspieranie już istniejących, w tym Kijowskiej Akademii Duchownej. Znaczne środki przekazywał na budowę i remonty świątyń oraz monasterów. Przez wiernych nazywany był „miłościwym Filaretem”. Niechętnie odnosił się do projektu przekładu Biblii na współczesny język rosyjski[2]. Do 1842 był stałym członkiem Świątobliwego Synodu Rządzącego. Zmuszony do wycofania się z prac Synodu przez oberprokuratora Protasowa, dążącego do całkowitego podporządkowania go świeckiej administracji, wrócił do Kijowa. Nie stracił jednak całkowicie swojej pozycji i wpływów w Kościele[3].

W 1841 w tajemnicy złożył śluby mnisze wielkiej schimy, przyjmując imię Teodozjusz. Każdego roku kilka miesięcy spędzał w skiciePustelni Gołosiejewskiej, gdzie prowadził życie zwykłego mnicha.

W 1855 stan jego zdrowia zdecydowanie się pogorszył, co duchowny uznał za zapowiedź rychłej śmierci. 6 grudnia 1857 po raz ostatni odsłużył Świętą Liturgię. Ostatnie tygodnie życia spędził nie wychodząc ze swojego mieszkania, gdzie jednak przyjmował wszystkich wiernych pragnących się z nim spotkać. Zmarł 21 grudnia 1857 i został pochowany osiem dni później w cerkwi Podwyższenia Krzyża Pańskiego w kompleksie Ławry Peczerskiej, zgodnie z własnym życzeniem. W 1994 jego szczątki przeniesiono do Dalszych Pieczar Ławry[4].

Metropolita Filaret jest bohaterem utworu Drobiazgi z życia biskupów Nikołaja Leskowa, w którym obok biskupa Neofita (Sosnina) został ukazany jako wzór do naśladowania dla całego rosyjskiego duchowieństwa, jeden z nielicznych hierarchów Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego, których zachowanie pozwala zachować nadzieję na moralną odnowę Kościoła w przyszłości, pozytywnie wyróżniający się z grona rosyjskich biskupów swoją łagodnością i dobrocią[5]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Свт. Филарет (Амфитеатров)
  2. ФИЛАРЕТ АМФИТЕАТРОВ
  3. G. Freeze, The Parish Clergy in Nineteenth-Century Russia. Crisis, Reform, Counter-Reform, Princeton University Press, Princeton 1983, ss.18–20
  4. Святитель Филарет (Амфитеатров Федор Григорьевич) архиепископ Казанский и Симбирский с 25 февраля 1827 года, Казанский и Свияжский с 10 февраля 1832 года по 19 сентября 1836 года
  5. B. Trojanowska, „Odchodząca” Ruś i Rosja w twórczości Mikołaja Leskowa, Wydawnictwo Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego, Bydgoszcz 2008, s.196 i 199

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]


Poprzednik
Antoni (Sokołow)
Biskup kałuski
1819 – 1825
Następca
Grzegorz (Postnikow)
Poprzednik
Jonasz (Pawinski)
Biskup kazański
1828 – 1836
Następca
Włodzimierz (Użynski)
Poprzednik
Abraham (Szumilin)
Biskup jarosławski i rostowski
1836 – 1837
Następca
Eugeniusz (Kazancew)
Poprzednik
Eugeniusz (Bołchowitinow)
Metropolita kijowski
1837 – 1857
Następca
Izydor (Nikolski)