Fort I Twierdzy Toruń

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Fort I Jan III Sobieski
Fort Ia König Wilhelm I
Obiekt zabytkowy nr rej. A/1364 z 1 lutego 1971
Ilustracja
Brama główna fortu
Państwo  Polska
Województwo  kujawsko-pomorskie
Miejscowość Toruń
Adres ul. Winna 19
Typ budynku fort
Architekt Hans von Biehler
Rozpoczęcie budowy 1888
Ukończenie budowy 1892
Położenie na mapie Torunia
Mapa lokalizacyjna Torunia
Fort I
Fort I
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Fort I
Fort I
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa kujawsko-pomorskiego
Fort I
Fort I
Ziemia53°01′08,09″N 18°40′04,50″E/53,018914 18,667917

Fort I Twierdzy Toruń - fort pancerny, zbudowany pod nazwą Fort Ia König Wilhelm I.

Lokalizacja[edytuj | edytuj kod]

Fort znajduje się w prawobrzeżnej części miasta, w dzielnicy Winnica, przy ulicy Winnej 20.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Fort został zbudowany na planie trapezu w latach 1888-1892 jako najmłodszy z piętnastu fortów wchodzących w skład Twierdzy Toruń i w związku z tym najnowocześniejszy w paśmie umocnień. Jest to jedyny fort pancerny nie tylko w obrębie Twierdzy, ale i na całym wschodzie II Rzeszy. W momencie budowy fort nosił numer Ia i imię Wilhelma I. W 1920 roku otrzymał nowy numer I oraz obecnego patrona Jana III Sobieskiego.

Uzbrojenie forteczne składa się z baterii pancernej 4 haubic 21 cm typu "H.P.T. 90". Cały obiekt był przeznaczony dla załogi złożonej z 200 żołnierzy piechoty, 152 artylerzystów oraz 6 saperów, natomiast dowództwo tworzyło 13 oficerów. Posiadał również pomieszczenia komendantury, latryny, maszynownię, kuchnie oraz pomieszczenia obsługi baterii. Dostępu do zabudowań fortecznych broniła owalna kaponiera szyjowa (od strony koszar) oraz schrony położone na fortowym nasypie (schrony te równocześnie prowadziły do stanowisk obserwacyjnych oraz stanowisk obsługi baterii). Całość fortu otacza wał przeciwskarpy z suchą fosą.

W miarę wprowadzania do sztuki wojskowej nowych rodzajów uzbrojenia fort przeszedł kilka modernizacji. W 1905 roku zamontowano na jego terenie pierwszą w Toruniu baterię dział szybkostrzelnych. W 1911 roku całość fortu została otoczona drutem kolczastym.

Po powrocie Torunia do Polski w 1920 roku i przeprowadzeniu remontu większości fortów fort I został przeznaczony na magazyn i pomieszczenia gospodarcze.

Po 1945 roku[edytuj | edytuj kod]

Do 1956 roku fort był własnością wojska, od tego czasu należał do administracji cywilnej. Po 1956 roku rozebrano część elementów murowanych - obmurowania fosy, częściowo kaponiery przeciwskarpowe, stajnię, schron lewej baterii skrzydłowej oraz zniszczono jedną z wież pancernych[1][2][3].

W latach 1960-1991 mieścił się tu zakład Centralnych Piwnic Win Importowanych, na potrzeby którego dokonano przebudowy koszar szyjowych i kaponiery szyjowej. Obecnie w posiadaniu Stowarzyszenia - Grupa Rekonstrukcji Historycznej REX[4].

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Twierdza Toruń | www.torun.pl, www.torun.pl [dostęp 2016-11-09].
  2. Michał P. Kadlec, PO TORUNIU: Fort I im. Jana III Sobieskiego, PO TORUNIU [dostęp 2016-11-09].
  3. JW Web Development, Twierdza Toruń i Forty toruńskie, www.turystyka.torun.pl [dostęp 2016-11-09].
  4. Stowarzyszenie Grupa Rekonstrukcji Historycznej REX, www.netgun.pl [dostęp 2018-12-16] (pol.).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Atlas Twierdzy Toruń, red. M. Biskup i L. Narębski, z. 4, Fort I - Jan III Sobieski (Buchtafort; Fort Ia - Feste König Wilhelm I), K. Kawa, L. Narębski, Toruń 2008, ​ISBN 978-83-87639-99-0
  • Twierdza Toruń, Zbigniew Karpus, Waldemar Rezmer, Mirosław Giętkowski, Toruń: Duet, 2004, ISBN 83-89706-12-1, OCLC 749632639.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]