Fortyfikacje Mdiny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Fortyfikacje Mdiny
Ilustracja
Widok Mdiny z fortyfikacjami z lotu ptaka
Państwo  Malta
Lokalizacja Mdina
Typ Mury miejskie
Data budowy ~300 p.n.e. - 1746
Bitwy Oblężenie Malty (1429),
Inwazja na Gozo (1551),
Wielkie Oblężenie Malty (1565)
Położenie na mapie Malty
Mapa lokalizacyjna Malty
Fortyfikacje Mdiny
Fortyfikacje Mdiny
Położenie na mapie Morza Śródziemnego
Mapa lokalizacyjna Morza Śródziemnego
Fortyfikacje Mdiny
Fortyfikacje Mdiny
Ziemia35°53′04,4″N 14°24′08,6″E/35,884556 14,402389

Fortyfikacje Mdiny (malt. Is-Swar tal-Imdina) – mury obronne otaczające dawną stolicę MaltyMdinę. Miasto zostało ufortyfikowane jeszcze w czasach starożytnych, ale większość obecnych fortyfikacji została zbudowana przez Rycerski Zakon św. Jana między XVI a XVIII w. Mury miejskie zachowały się w pełni nietknięte, z wyjątkiem niektórych wysuniętych elementów fortyfikacji, i są jednymi z najlepiej zachowanych fortyfikacji na Malcie. Mdina jest na maltańskiej wstępnej liście Światowego dziedzictwa UNESCO od 1998 roku[1].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Obraz Wielkie Oblężenie Malty Мatteo Pereza (XVI w.). Mdina u dołu

Od starożytności do średniowiecza[edytuj | edytuj kod]

Około 700 r. p.n.e. Fenicjanie założyli, na oddalonym od morza jednym z najwyższych punktów wyspy Malta, ufortyfikowane miasto Maleth. W III w. p.n.e. miasto zostało opanowane przez Republikę rzymską i przemianowane na Melite. Punicko-rzymskie miasto było o wiele większe niż obecna Mdina, a jego mury otaczały część współczesnego Rabatu.

We wczesnym średniowieczu, prawdopodobnie, gdy Malta była częścią Cesarstwa Bizantyjskiego, w obrębie miasta zostało zbudowane obwarowanie, zmniejszając go do obecnej wielkości. Bizantyjczycy być może też zbudowali fort w południowo-wschodnim rogu miasta, w pobliżu głównego wejścia.

Około roku 870, wyspy maltańskie zostały zajęte przez Arabów. Miasto przemianowano na Medyna, co doprowadziło do jego obecnej nazwy Mdina. Kopanie fosy Mdiny, prawdopodobnie rozpoczęło się za panowania arabskiego.

Malta stała się częścią Hrabstwa Sycylii w 1091 roku, a następnie zdominowana była przez kolejnych feudałów. W ciągu następnych stuleci zostały wprowadzone różne zmiany w murach miasta. Bizantyjska twierdza została przekształcona w zamek, znany jako Castellu di la Chitati. W XV wieku, od strony płaskowyżu (dzisiejszy Rabat) system obronny składa się z serii podwójnych murów, czterech wież, w tym Тurri Mastra (znanej również jako Тurri dila bandiera) w pobliżu głównego wejścia oraz Тurri di la Camera w południowo-wschodnim narożniku.

W 1429 roku Saraceni z dynastii Hafsydów podjęli próbę zdobycia miasta, ale zostali odparci[2].

Po 1448 roku, w pobliżu głównego wejścia do Mdiny, został zbudowany barbakan, ale w 1551 roku został rozebrany. W 1453 roku za królewskim pozwoleniem Castellu di la Chitati został zburzony ze względu na marny stan i nadmierne koszty jego utrzymania. W XVIII wieku na miejscu zamku zbudowany został Pałac Vilhena.

W 1522 roku wprowadzona została do obrony Mdiny nowoczesna artyleria i rozpoczęto powiększanie murów[3].

Duża część średniowiecznych fortyfikacji Mdiny została później rozebrana i przebudowana przez joannitów, zwłaszcza w XVIII wieku. Mimo to, niektóre fundamenty starożytnych punicko-rzymskich murów obronnych, a także różne średniowieczne pozostałości zostały niedawno znalezione, podczas wykopalisk[4].

Pod rządami Rycerzy Szpitalników[edytuj | edytuj kod]

Kiedy rycerze Zakonu św. Jana przybyli na Maltę 26 października 1530 roku, Wielki Mistrz Filip Villiers de L'Isle-Adam obiecał utrzymać w mocy prawa Maltańczyków i otrzymał klucze do Mdiny. Kiedy Zakon osiedlił się w Birgu, Mdina utraciła status stolicy[5]. Średniowieczne fortyfikacje tego miasta zostały unowocześnione w czasie panowania Juana de Homedes y Coscon i dlatego miasto wytrzymało krótki turecki atak w 1551 roku. W końcu Wielkiego Oblężenia Malty w 1565 roku obrońcy Mdiny odstraszyli armię osmańską, wycofującą się ze swojego nieudanego oblężenia bazy Zakonu w Wielkim Porcie, strzelając do nich z dział.

Fortyfikacje zostały ponownie unowocześnione w XVII wieku, kiedy został zbudowany olbrzymi Bastion De Redina. Brama Miejska, teren wokół Bramy Greków i inne części fortyfikacji zostały zmodernizowane lub przebudowane przez architekta Charlesa François de Mondion na początku XVIII wieku. Natomiast Bastion Despuiga został zbudowany w czasie panowania Wielkiego Mistrza Ramona Despuiga między rokiem 1739 a 1746.

Wykonano plany wzmocnienia obrony miasta przez dodanie fortyfikacji, ale nie zostały one zrealizowane do końca, ponieważ Zakon skoncentrował się na fortyfikacjach w okolicy Wielkiego Portu[6].

Fortyfikacje Mdiny były częścią Victoria Lines pod koniec XIX wieku[7].

Fortyfikacje w XXI wieku[edytuj | edytuj kod]

Prace konserwatorskie w fosie Mdiny w 2013 roku (Brama Greków)

Pierwsze plany odnowienia fortyfikacji Mdiny zostały wykonane w 2006 roku, jako część projektu, który zakładał także odnowienie umocnień Valletty, Birgu i Cittadelli (Gozo)[8][9]. Ostatecznie, renowacja rozpoczęła się w 2008 roku[10]. W niektórych przypadkach, gdzie bastiony zaczęły obsuwać się w dół po gliniastym zboczu, aby je wzmocnić, wstawiono w mury stalowe pręty[11]. Prace renowacyjne zostały zakończone w kwietniu 2016[12].

Układ fortyfikacji[edytuj | edytuj kod]

Plan fortyfikacji Mdiny
Widok na fosę Mdiny, z Bramą Miejską i Bastionem D'Homedesa

Obecny układ fortyfikacji Mdiny zawiera, nieregularne w obwodzie, pochodzące ze średniowiecza lub okresu panowania Zakonu Szpitalników, mury osłonowe, które są wzmocnione pięcioma bastionami, zbudowanymi w okresie Rycerzy św. Jana:

  • Bastion D'Homedesa, znany również jako Bastion św. Pawła – mały bastion na wschodnim krańcu murów skierowanych ku Rabatowi. Został on zbudowany w latach 40. XVI wieku, za panowania Wielkiego Mistrza Juana de Homedes y Coscon.[13]
  • Bastion św. Piotra, znany również jako Bastion Bramy Greków – mały bastion na zachodnim krańcu murów skierowanych ku Rabatowi. Został on wybudowany w latach 50. XVI wieku.[14]
  • Bastion Marii Panny, znany również jako Bastion Ta' Bachar – małe, nieregularne umocnienie dobudowane do średniowiecznych murów Mdiny; datowane na okres jeszcze przed oblężeniem 1565 roku.[15]
  • Bastion de Redina – duży pięciokątny bastion w centrum murów, skierowanych ku Rabatowi. Został zbudowany w czasie panowania Martina de Redina.[16]
  • Bastion Despuiga – duża asymetryczna fortyfikacja dobudowana do średniowiecznego muru obwodowego poniżej katedry. Została zbudowana w latach 1739–1746, w czasie panowania Ramona Despuiga[17]

Istnieją dwie bramy miasta, obie w murze skierowanym ku Rabatowi:

Trzecia brama została otwarta w Murze Magazynowym w 1890 roku, aby ułatwić dostęp do pobliskiej stacji kolejowej.[20]

Torre dello Standardo, położona w obrębie murów miejskich, w pobliżu głównej bramy, jest również częścią fortyfikacji miejskich, od czasu, gdy była używana jako wieża sygnalizacyjna, do komunikowania się z przybrzeżnymi wieżami strażniczymi. Została zbudowana w 1725 roku, w miejscu średniowiecznej Тurri Mastra, pełniącej tą samą funkcję. Jej architektem był również de Mondion: jest ona podobna do nadmorskich wież de Redina, ale ma elegantszą konstrukcję.[21]

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Bastiony
Bramy i inne elementy umocnień

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. UNESCO Tentative List "Mdina (Citta' Vecchia)" (ang). Dostęp 10 Cze 2015.
  2. Times of Malta (12 Wrz 2004). Cauchi, Mark "575th anniversary of the 1429 Siege of Malta" (ang). Dostęp 10 Cze 2015.
  3. Arx – Online Journal of Military Architecture and Fortification (PDF) r. 2004-2007, t. 1-4, s. 3-11 Spiteri, Stephen C. "The 'Castellu di la Chitati' the medieval castle of the walled town of Mdina" (ang). Dostęp 21 Lip 2015.
  4. MilitaryArchitecture.com (5 May 2010) "Remains of Punic Rampart Wall Discovered at Mdina" (ang). Dostęp 10 Cze 2015
  5. St Benedict College (PDF) Sciberras, Sandro A. "The Early Years of the Order of St John in Malta" (ang). Dostęp 10 Cze 2015
  6. The Malta Independent (30 Mar 2014) "Fortification building spree left Mdina out" (ang). Dostęp 18 Kwi 2015.
  7. MilitaryArchitecture.com Spiteri, Stephen C. "The Victoria Lines" (ang). Dostęp 10 Cze 2015
  8. Times of Malta (12 Gru 2006) Zammit, Ninu "Restoration of forts and fortifications" (ang). Dostęp 10 Cze 2015.
  9. Times of Malta (20 Cze 2008) "Fortune on fortifications" (ang). Dostęp 10 Cze 2015.
  10. Times of Malta (18 Lut 2008) "Restoration of Mdina bastions underway" (ang). Dostęp 10 Cze 2015.
  11. Times of Malta (6 Lut 2011) "Steel rods come to St Paul’s bastions’ rescue" (ang). Dostęp 10 Cze 2015.
  12. Times of Malta (5 Kwi 2016) "Mdina's Greeks' Gate, two bastions restored" (ang). Zarchiwizowano z oryginału 5 Kwi 2016.
  13. National Inventory of the Cultural Property of the Maltese Islands (PDF) "D'Homedes Bastion - Mdina" (ang). Dostęp 13 Lip 2015.
  14. National Inventory of the Cultural Property of the Maltese Islands (PDF) "St Peter Bastion - Mdina" (ang). Dostęp 13 Lip 2015.
  15. National Inventory of the Cultural Property of the Maltese Islands (PDF) "St Mary Bastion – Mdina" (ang). Dostęp 13 Lip 2015
  16. National Inventory of the Cultural Property of the Maltese Islands (PDF) "De Redin Bastion - Mdina" (ang). Dostęp 13 Lip 2015
  17. National Inventory of the Cultural Property of the Maltese Islands (PDF) "Despuig Bastion – Mdina" (ang). Dostęp 13 Lip 2015
  18. National Inventory of the Cultural Property of the Maltese Islands (PDF) "Main Gate – Mdina" (ang). Dostęp 13 Lip 2015
  19. National Inventory of the Cultural Property of the Maltese Islands (PDF) "Greeks Gate – Mdina" (ang). Dostęp 13 Lip 2015
  20. Mdina and Rabat (City Guide) "idotravelto.com" 9 Kwi 2013 (ang). Zarchiwizowano z oryginału 27 Maj 2014.
  21. National Inventory of the Cultural Property of the Maltese Islands (PDF) "Torre dello Standardo – Mdina" (ang). Dostęp 13 Lip 2015

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]