Franciszek Cholewiak

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Franciszek Cholewiak
Ilustracja
Franciszek Cholewiak w KL Auschwitz
Data i miejsce urodzenia 1 lutego 1898
Bączal Górny
Data i miejsce śmierci 1943
Mauthausen
Zawód, zajęcie pracownik PKP, działacz ruchu ludowego
Narodowość polska
Partia SL, KPP

Franciszek Cholewiak (ur. 1 lutego 1898 w Bączalu Górnym, zm. 1943 w Mauthausen) – działacz Stronnictwa Ludowego i KPP[1], uczestnik strajku chłopskiego z 1937, więzień KL Auschwitz i KL Mauthausen-Gusen.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Lata młodości[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w 1 lutego 1898 roku w Bączalu Górnym - na Dutkowicach koło Jasła. Uczęszczał do Szkoły Powszechnej w Bączalu Dolnym[2]. W okresie międzywojennym wstąpił do Komunistycznej Partii Polski, będąc jednocześnie aktywnym członkiem Stronnictwa Ludowego w powiecie jasielskim[3].

Działalność[edytuj | edytuj kod]

Z jego inicjatywy podjęto działania zmierzające finalnie do wykonania sztandaru Koła Stronnictwa Ludowego w Bączalu Górnym, którego poświęcenia dokonał ówczesny proboszcz parafii św. Mikołaja w Bączalu Dolnym i zarazem sympatyk ruchu ludowego ksiądz Paweł Matuszewski (zm. w maju 1939)[4]. W swojej działalności zajmował się kolportażem czasopisma lewicowego „Chłopska Przyszłość” do chłopskich sympatyków stronnictwa ludowego, m.in w miejscowościach: Bączal Dolny, Bączal Górny, Lisów, Jabłonica, Skołyszyn i Lipnica Górna.

Organizował wiece ludowe i zebrania chłopskie, w jednym z nich wziął udział i wygłosił okolicznościowe przemówienie przywódca i współtwórca polskiego związku ludowego Jan Stapiński[5]. Jako członek Koła SL utrzymywał bliskie kontakty m.in z liderami Związku Młodzieży Wiejskiej RP „Wici” – Władysławem Lesiakiem i Alojzym Wiatrem. Promował ruch lewicowy podczas indywidualnych rozmów, także w trakcie pracy zarobkowej – z zawodu pracownik Polskich Kolei Państwowych, co miało znaczący wpływ na radykalizację ludowców z okolic Jasła i Biecza[6]. Brał czynny udział w manifestacji Małopolskiego Strajku Chłopskiego z 1937 roku w wyniku którego członkowie i sympatycy lokalnych Kół Stronnictwa Ludowego nie dostarczali żywności do pobliskich miast: Jasła, Biecza i Gorlic[7].

Ofiara zbrodni nazistowskich[edytuj | edytuj kod]

W 1941 roku za szerzenie ideologii marksistowskiej został aresztowany przez Gestapo. Trafił do jasielskiego więzienia[8]. 27 maja 1942 roku został przetransportowany do obozu koncentracyjnego KL Auschwitz, gdzie nadano mu numer obozowy 37139[9], a następnie wraz z innymi współwięźniami do KL Mauthausen-Gusen, który był znaczącym miejscem eksterminacji polskiej inteligencji w ramach tzw. Intelligenzaktion[10]. Zmarł w 1943 roku w obozie koncentracyjnym w Mauthausen zamordowany przez hitlerowców[11].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Stanisław Syzdek, Bączal Górny. Zarys historyczny, 1998.
  2. Kronika Szkoły Podstawowej w Bączalu Dolnym, Tom I, lata 1885-1953.
  3. Władysław Syzdek, Wspomnienia Władysława Syzdka, 1977.
  4. Marian Matysik, Małgorzata Rudnicka, Zdzisław Świstak, Kościół katolicki w Jasielskiem 1939-1945, 1991.
  5. Stanisław Syzdek, Bączal Górny. Zarys historyczny, 1998.
  6. Józef Garbacik, Studia z dziejów Jasła i powiatu jasielskiego, 1964.
  7. Ryszard Oleszkowicz, Skołyszyn, zarys monograficzny, 1998.
  8. Stanisław Syzdek, Bączal Górny. Zarys historyczny, 1998.
  9. g, Informacja o więźniach / Muzeum / Auschwitz-Birkenau, auschwitz.org [dostęp 2018-02-02] (pol.).
  10. / (muz.), Informacja o więźniach / Muzeum / Auschwitz-Birkenau, auschwitz.org [dostęp 2018-02-02] (pol.).
  11. Stanisław Mendelowski, W Gminie Skołyszyn, 2000.