Franciszek Ksawery Christiani

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Franciszek Ksawery Christiani
Ilustracja
Portret Franciszka Ksawerego Christianiego autorstwa Józefa Sonntaga z 1822 roku
Data i miejsce urodzenia 4 listopada 1772
Jetzelsdorf
Data i miejsce śmierci 7 czerwca 1842
Warszawa
Zawód, zajęcie inżynier
Franciszek Ksawery Christiani
Nagrobek na Starych Powązkach (kwatera 4-4-29)
herb Jarosław, nadany Christianiemu w 1840 roku

Franciszek Ksawery Christiani herbu Jarosław (ur. 4 listopada 1772 w Jetzelsdorf, zm. 7 czerwca 1842 w Warszawie) – polski inżynier, pionier budowy dróg bitych w Królestwie Polskim, autor pierwszych polskich podręczników z dziedziny budowy dróg.

Pochodzenie[edytuj | edytuj kod]

Jego ojcem był Jan Christiani h. Christiani (ur. ok. 1740), a matka była Barbara Prakesz (ur. ok. 1750). Żoną jego została Amelia Magdalena Hibl (1791-1882), z którą miał córkę Amalię Klarę Christiani (1815-1867). Poślubił ją Konstanty Jan Józef Pruszak z Żalna h. Leliwa

Działalność[edytuj | edytuj kod]

Franciszek Ksawery Christiani jako dyrektor Dyrekcji Jeneralnej Dróg i Mostów Królestwa Polskiego prowadził m.in. budowę traktów krakowskiego i brzeskiego; Zaprojektował też Obelisk żelazny na pamiątkę zbudowania drogi bitéy od Warszawy do Brześćia Litewskiego[1], który postawiono na Grochowie (obecnie róg Grochowskiej i Podskarbińskiej), oraz w Terespolu w 1825 r. z inicjatywy Stanisława Staszica z płaskorzeźbami przedstawiającymi w sposób niezwykle realistyczny, sceny z prac przy owej budowie, (autorstwa rzeźbiarza Pawła Malińskiego).

W 1829 r. wziął majątek gminy Orońsko w wieczystą dzierżawę. W parę lat później, w 1834 r. małżonkowie Christiani nabyli te tereny na własność. Po roku 1834, wieś w całości została przemieszczona z terenów nadrzecznych i bagnistych, na wyżej położone i zlokalizowana wokół nowej drogi wiejskiej prostopadłej do traktu krakowskiego. Christiani uporządkował też we wsi inne drogi, które obsadził drzewami i zbudował uzdatnione ujęcia wody, tzw. "wodociągi" dla Orońska i Krogulczy Suchej oraz park i ogrody. Przebudował miejscowość tworząc jeden nowoczesny organizm osiedleńczy Orońska, przy powstającej wielkiej inwestycji drogowej - traktcie krakowskim, którego był projektantem.

W roku 1840 otrzymał dziedziczne szlachectwo Królestwa Polskiego z herbem Jarosław.

Zmarł 7 czerwca 1842 roku w Warszawie. Po powstaniu styczniowym posiadłość Orońska wdowa po Christianim; Amelia Magdalena Hibl sprzedała Wojciechowi Kalinowskiemu.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Literatura dodatkowa[edytuj | edytuj kod]