Franciszek Ksawery Malinowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Franciszek Ksawery Malinowski
Ilustracja
Data urodzenia 23 listopada 1807
Data śmierci 30 stycznia 1881
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Prezbiterat 1838

Franciszek Ksawery Malinowski (ur. 23 listopada 1807 w Gołubiu nad Drwęcą w powiecie brodnickim, zm. 30 stycznia 1881 w Komornikach) – polski językoznawca, założyciel Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Poznaniu, członek Akademii Umiejętności w Krakowie[1].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się jako syn burmistrza. Kiedy miał trzy lata, zmarła jego matka. Uczęszczał do miejscowej szkoły podstawowej w Gołubiu. Został przyjęty w aptece jako praktykant. Przerwał praktyki, by udać się do Żuromina, a następnie do Płocka celem kontynuowania nauki. Skończywszy 6 klas szkoły elementarnej, podjął naukę w gimnazjum pijarów w Warszawie, gdzie uczestniczył także w wykładach uniwersyteckich z estetyki i geografii. Gdy zmarł jego ojciec w 1829 roku, wypełnił wolę swej macochy wstępując do pelplińskiego seminarium duchownego. W roku 1830 przerwał studia, gdyż wziął udział w powstaniu. W Węgleszynie w powiecie jędrzejowskim oraz w Rylsku w powiecie rawskim pracował jako nauczyciel domowy. W 1835 powrócił do seminarium duchownego. Trzy lata później otrzymał święcenia kapłańskie. Do roku 1841 był wikarym w Czaczu nad Wisłą. Następnie objął posadę w probostwie Wałdowskim w powiecie złotowskim. Jednocześnie kontynuował studia lingwistyczne. W 1849 roku został penitencjariuszem przy katedrze poznańskiej, a w 1851 proboszczem w Komornikach. Pierwszą pracę z zakresu językoznawstwa napisał dla wrocławskiego czasopisma Znicz (1851), lecz ostatecznie jej nie opublikował. W 1862 roku otrzymał propozycję przyjęcia do katedry języków słowiańskich w Szkole Głównej Warszawskiej[2].

Wybrane publikacje[edytuj | edytuj kod]

  • Zasady i prawidła pisowni polskiej przez Deputacją od Król. Towarzystwa Warszawskiego Przyjaciół Nauk wyznaczoną, podane w dziele pod napisem: Rozprawy i wnioski w ortografii polskiej w Warszawie, 1830, wraz z krytycznym rozbiorem i zmianą niektórych prawideł Deputacji i z wytknięciem niektórych błędów, od czasu ks. Kopczyńskiego i później powstałych, aż dotąd język polski każących.
  • Krytyczny pogląd na zasady głosowni znanych autorowi gramatyk polskich, wraz z uzasadnieniem ilości brzmień i głosów polskiego języka. Przydatek do krytyczno-porównawczej głosowni języka polskiego i starosławiańskiego, stanowiący I część krytyczno-porównawczej gramatyki sławiańskiej.
  • Krytyczno-porównawcza gramatyka języka polskiego z dzisiejszego stanowiska lingwistyki porównawczej.
  • Krytyczne uwagi nad rozprawą ks. Choińskiego „Słowo o języku polskim”, wydaną w Poznaniu 1870.
  • Gramatyka sanskrytu porównanego z językiem starosławiańskim i polskim na podstawie sanskryckiej gramatyki Franciszka Boppa.
  • Dodatek do Gramatyki języka polskiego obejmujący uzupełnienia i sprostowania niektórych usterków’ dostrzeżonych przez autora.
  • Krytyka pisowni zawartej w części VI Gramatyki języka polskiego większej prof. Antoniego Małeckiego[3].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Bibliografia literatury polskiej „Nowy Korbut”. Romantyzm: hasła osobowe K-O, oprac. zespół pod kier. Irminy Śliwińskiej i Stanisława Stupkiewicza, Warszawa 1969, s. 343–344.
  2. Bibliografia literatury polskiej „Nowy Korbut”. Romantyzm: hasła osobowe K-O, oprac. zespół pod kier. Irminy Śliwińskiej i Stanisława Stupkiewicza, Warszawa 1969, s. 343–344.
  3. Bibliografia literatury polskiej „Nowy Korbut”. Romantyzm: hasła osobowe K-O, oprac. zespół pod kier. Irminy Śliwińskiej i Stanisława Stupkiewicza, Warszawa 1969, s. 343–344.