Franciszek Kamiński (generał dywizji)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Franciszek Kamiński
Olsza, Kowal, Zenon Trawiński
Ilustracja
generał dywizji generał dywizji
Data i miejsce urodzenia 20 września 1902
Mikułowice, Królestwo Polskie
Data i miejsce śmierci 24 lutego 2000
Warszawa, Polska
Przebieg służby
Siły zbrojne Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie
POL Krzyż Batalionów Chłopskich.svg Bataliony Chłopskie
Orzel AK.jpg Armia Krajowa
Stanowiska Komendant Główny BCh
Szef I Oddziału Sztabu KG AK
Główne wojny i bitwy II wojna światowa
Odznaczenia
Order Orła Białego Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Order Krzyża Grunwaldu II klasy Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Złoty Krzyż Zasługi z Mieczami Krzyż Walecznych (1943–1989) Krzyż Partyzancki Warszawski Krzyż Powstańczy Krzyż Batalionów Chłopskich
Grób gen. Franciszka Kamińskiego na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie
II Kongres PSL w Warszawie - 11 listopada 1989. W pochodzie idą w pierwszej trójce od lewej: mec. Edward Kaleta, gen. Franciszek Kamiński i Franciszek Kieć

Franciszek Wawrzyniec Kamiński, ps. „Olsza”, „Kowal”, „Zenon Trawiński” (ur. 20 września 1902 w Mikułowicach, zm. 24 lutego 2000 w Warszawie) – polski działacz ruchu ludowego i wojskowy, generał dywizji Wojska Polskiego, komendant główny Batalionów Chłopskich, szef I Oddziału Sztabu Komendy Głównej Armii Krajowej[1]. Poseł do Krajowej Rady Narodowej i na Sejm Ustawodawczy. Kawaler Orderu Orła Białego.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Dzieciństwo i młodość[edytuj | edytuj kod]

Syn Wawrzyńca[2] i Katarzyny z domu Duda. Jego rodzice prowadzili w Mikułowicach niewielkie gospodarstwo rolne. Miał rodzeństwo: starsze siostry – Józefę, Annę i Mariannę oraz młodszego brata Stanisława. Ukończył szkołę powszechną w Wojciechowicach, potem uczył się w gimnazjum w Sandomierzu. Był tam współorganizatorem szkolnego hufca harcerskiego, w którym pełnił funkcję zastępcy komendanta. Podczas wojny polsko-bolszewickiej zgłosił się na ochotnika do wojska[3]. W latach 1926–1929 studiował na Wydziale Matematyczno-Filozoficznym Uniwersytetu Warszawskiego.

W latach 1929–1930, po ukończeniu studiów, odbył przeszkolenie w Batalionie Podchorążych Rezerwy Piechoty Nr 10A w Nisku i praktykę w 4 Pułku Piechoty Legionów w Kielcach[4]. Służbę czynną zakończył w stopniu sierżanta podchorążego. Po odbyciu dodatkowych ćwiczeń mianowany został podporucznikiem rezerwy ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1932 w korpusie oficerów piechoty. W 1934 pozostawał na ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Ostrowiec i posiadał przydział mobilizacyjny do 2 Pułku Piechoty Legionów w Sandomierzu[5].

Pracę zawodową podjął początkowo jako kierownik świetlicy akademickiej w Instytucie Oświaty i Kultury Wsi im. Stanisława Staszica. W latach 1935–1936 był pracownikiem Szkoły Rzemiosł w Aleksandrowie Kujawskim, w latach 1936–1938 pracował w administracji wydawnictwa „Wieczór Warszawski”, potem od 1938 jako lustrator-rewident w Wydziale Rewizyjnym Związku Spółdzielni Spożywców „Społem” w Warszawie[6].

Już w czasie studiów czynnie zaangażował się w pracę społeczno-polityczną. Był członkiem Polskiego Stronnictwa Ludowego „Wyzwolenie”. W latach 1926–1929 pełnił funkcję kierownika Sekretariatu Naczelnego Stronnictwa. Jednocześnie był redaktorem organu prasowego PSL – tygodnika „Wyzwolenie”. Aktywnie działał także w Polskiej Akademickiej Młodzieży Ludowej w Warszawie, gdzie w 1931 pełnił obowiązki prezesa. Współorganizował Związek Młodzieży Wiejskiej RP „Wici”. W latach 1933–1935 pełnił funkcję prezesa mazowieckiego Związku Młodzieży Wiejskiej, a w 1937 został członkiem Komisji Rewizyjnej ZMW RP „Wici”. Po zjednoczeniu ruchu ludowego w marcu 1931 został działaczem Stronnictwa Ludowego. W sierpniu 1937 uczestniczył w organizowaniu Wielkiego Strajku Chłopskiego. Maciej Rataj, obawiając się delegalizacji Stronnictwa, powierzył Franciszkowi Kamińskiemu zabezpieczenie majątku SL.

II wojna światowa[edytuj | edytuj kod]

Już w pierwszych tygodniach niemieckiej okupacji był jednym ze współtwórców centralnego ośrodka ruchu ludowego na terenie Warszawy, kierowanego przez Macieja Rataja. W konspiracji używał pseudonimów „Olsza” i „Zenon Trawiński”. W listopadzie 1939 podjął prace organizacyjne mające na celu stworzenie chłopskiego ruchu oporu na Kielecczyźnie. Z jego inspiracji powołano wówczas w powiecie pińczowskim, opatowskim, sandomierskim i iłżeckim pierwsze komórki konspiracyjne Stronnictwa Ludowego „Roch”. Pełnił wówczas funkcję łącznika pomiędzy rodzącą się kielecką organizacją SL a Centralnym Kierownictwem Ruchu Ludowego. Wchodził też w skład kierownictwa wojewódzkiego „Rocha”.

Opowiadał się za włączeniem chłopów do działalności Związku Walki Zbrojnej. Jednakże niechętny stosunek kadry dowódczej ZWZ do ludowców sprawił powołanie odrębnej organizacji zbrojnej ruchu ludowego. Z propozycją taką Franciszek Kamiński wystąpił do CKRL już na początku 1940. Centralne Kierownictwo Ruchu Ludowego powierzyło mu opracowanie doktryny wojskowej ruchu ludowego na czas wojny i przygotowanie odpowiednich dokumentów do powołania chłopskiej organizacji wojskowej.

W sierpniu 1940 Franciszek Kamiński zgłosił swą koncepcję utworzenia Straży Chłopskiej (później organizacja ta przybrała nazwę Bataliony Chłopskie). W październiku został decyzją CKRL mianowany komendantem głównym pierwszej w dziejach Polski samodzielnej chłopskiej organizacji zbrojnej i funkcję tę pełnił do końca wojny. Bataliony Chłopskie liczyły wówczas ponad 157 tys. żołnierzy.

Tablica upamiętniająca przeprowadzoną w lipcu 1943 odprawę komendantów obwodów Batalionów Chłopskich-Podlaskie Podokręgu IV a w klasztorze Paulinów w Leśnej Podlaskiej

Gdy w 1942 hitlerowcy podjęli akcję wysiedlania ludności Zamojszczyzny, Franciszek Kamiński organizował pierwsze wystąpienia zbrojne BCh na tym terenie. Zwycięski przebieg walk pod Wojdą i Zaborecznem doprowadził do zahamowania akcji wysiedleńczej[3]. W marcu 1943 doprowadził do scalenia sił BCh z Armią Krajową. W 1944 wszedł w skład Komendy Głównej Armii Krajowej. Pełnił funkcję szefa I Oddziału Sztabu AK. Uczestniczył w powstaniu warszawskim. Po jego upadku, wraz z innymi działaczami ruchu ludowego znalazł się w Podkowie Leśnej, gdzie w drugiej połowie października 1944 został powołany do 15-osobowego kierownictwa ruchu ludowego.

Okres powojenny[edytuj | edytuj kod]

W sierpniu 1945 ujawnił się w stopniu podpułkownika. Był jednym z najbliższych współpracowników Stanisława Mikołajczyka. Aktywnie działał w Polskim Stronnictwie Ludowym, został członkiem władz Stronnictwa, pełnił funkcję kierownika Wydziału Organizacyjnego NKW PSL. Od 29 grudnia 1945 był posłem do Krajowej Rady Narodowej z ramienia PSL (został zgłoszony na IX sesji KRN)[4]. W styczniu 1947 w wyniku wyborów parlamentarnych został wybrany posłem Sejmu Ustawodawczego. Po wyjeździe Mikołajczyka z Polski i po opanowaniu siedziby PSL oraz redakcji „Gazety Ludowej” przez działaczy PSL współpracujących z PPR, Franciszek Kamiński został wydalony ze Stronnictwa, ale wkrótce odzyskał prawa członkowskie. W marcu i kwietniu 1948 uczestniczył w pracach Zarządu Chłopskiej Spółdzielni Wydawniczej. Pełnił także funkcję wiceprezesa Chłopskiego Towarzystwa Przyjaciół Dzieci. Z PSL ostatecznie został wykluczony w maju 1949, ponieważ nie chciał złożyć samokrytyki. W 1948 podjął pracę w Banku Gospodarstwa Spółdzielczego, następnie w Banku Rolnym na stanowisku inspektora kontroli kredytów w VI Oddziale Głównym.

21 lipca 1950 został aresztowany (Sejm uchylił jego immunitet poselski dopiero 23 marca 1951). Zarzucano mu czyny z art. 5 Dekretu z dnia 13 czerwca 1946 o przestępstwach szczególnie niebezpiecznych w okresie odbudowy państwa. W grudniu 1951 wyrokiem Sądu Wojskowego Franciszek Kamiński został skazany na 12 lat więzienia, 5 lat pozbawienia praw publicznych i obywatelskich, praw honorowych oraz przepadek całego mienia na rzecz Skarbu Państwa. Przebywał w więzieniach w Warszawie przy ul. Rakowieckiej i Koszykowej, potem w Potulicach i Rawiczu. Wypuszczony został w wyniku amnestii w kwietniu 1956.

W październiku 1956 Kolegium Sędziów Najwyższego Sądu Wojskowego w Warszawie uchyliło jego wyrok i umorzyło postępowanie. Podjął pracę jako urzędnik w Centrali Rolniczych Spółdzielni „Samopomoc Chłopska”, skąd odszedł na emeryturę w 1973. Po wyjściu z więzienia nie włączył się do czynnego życia politycznego. W latach 1957–1959 przewodniczył Komisji Historycznej BCh powołanej przy Zjednoczonym Stronnictwie Ludowym, w celu udokumentowania zbrojnego czynu ruchu ludowego w okresie wojny i okupacji. Utrzymywał ścisłe kontakty z wieloma działaczami ruchu ludowego. W tym środowisku Franciszek Kamiński był niekwestionowanym autorytetem. Wokół jego osoby skupiło się wielu niezrzeszonych ludowców, z czasem tworząc nieformalny ośrodek opozycyjny. Wbrew władzom politycznym i państwowym inicjował wiele obchodów i uroczystości o charakterze patriotyczno-religijnym, upamiętniających wielkie wydarzenia i postaci w ruchu ludowym. W 1970 był inicjatorem obchodów 50. rocznicy „Cudu nad Wisłą”.

W październiku 1980 został przez przewodniczącego Rady Państwa prof. Henryka Jabłońskiego awansowany na generała brygady. W 1982 wszedł w skład Społecznego Komitetu Budowy Pomnika Wincentego Witosa w Warszawie, który został odsłonięty w 1985[7]. Od 1988 był członkiem Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa[8]. Kierując Krajową Komisją Batalionów Chłopskich, aktywizował działalność środowiska byłych żołnierzy BCh. W sierpniu 1989 w Wilanowie wspólnie z innymi działaczami reaktywował Polskie Stronnictwo Ludowe. Na II Kongresie PSL (wilanowskiego) 11 listopada 1989 został wybrany na prezesa tego Stronnictwa. Zawsze był orędownikiem jedności politycznego działania ludowców. Zaangażował się w tworzenie wspólnej organizacji – jednolitego Polskiego Stronnictwa Ludowego. Na Kongresie Jedności PSL 5 maja 1990 został wybrany honorowym prezesem. W 1992 został prezesem Ogólnopolskiego Związku Żołnierzy Batalionów Chłopskich. Był przewodniczącym Społecznego Komitetu Budowy Pomnika Batalionów w Warszawie. Został pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie.

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

W sierpniu 2003 w Lublinie odsłonięto pomnik gen. Franciszka Kamińskiego. Monument mieści się przy rondzie jego imienia. W październiku 2007 w Wojciechowicach zostało otwarte muzeum i izba pamięci jego imienia[9].

Jest patronem Zespołu Szkół Centrum Kształcenia Rolniczego w Karolewie[10], a także szkół podstawowych w Bejscach[11] oraz Maciejowie Starym[12].

Awanse generalskie[edytuj | edytuj kod]

Ordery, odznaczenia i honorowe obywatelstwa[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Franciszek Kamiński. 1944.pl. [dostęp 2018-12-25].
  2. Teczka personalna konsultanta dot. Franciszek Kamiński, imię ojca: Wawrzyniec, ur. 20-09-1902 r. w m. Mikołowice. inwentarz.ipn.gov.pl. [dostęp 2019-05-03].
  3. a b Franciszek Kamiński - komendant Batalionów Chłopskich. polskieradio.pl. [dostęp 2018-12-25].
  4. a b Profil na stronie Biblioteki Sejmowej. [dostęp 2018-10-18].
  5. Rocznik Oficerski Rezerw 1934 ↓, s. 73, 413.
  6. Inicjator i organizator - Franciszek Kamiński ps. Olsza. [dostęp 2018-12-25].
  7. J. Sałkowski, T. Iwanowska, Na odsłonięcie pomnika Wincentego Witosa – a Polska winna trwać wiecznie, Warszawa 1985, s. 21
  8. Skład Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa 1988–2011, radaopwim.gov.pl
  9. IZBA PAMIĘCI GEN. FRANCISZKA KAMIŃSKIEGO. wojciechowice.com.pl. [dostęp 2019-01-19].
  10. PATRON. karolewo.com. [dostęp 2018-12-25].
  11. Nasz patron. sspbejsce.pl. [dostęp 2019-01-19].
  12. Nasz patron generał Franciszek Kamiński. spmaciejow.szkola.pro. [dostęp 2019-01-19].
  13. M.P. z 1996 r. nr 55, poz. 506

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]