František Daneš (językoznawca)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy czeskiego językoznawcy. Zobacz też: inne osoby o tym nazwisku.
František Daneš
Data i miejsce urodzenia 23 lipca 1919
Písek
Data i miejsce śmierci 18 marca 2015
Praga
Zawód, zajęcie językoznawca
Narodowość czeska

František Daneš (ur. 23 lipca 1919 w Písku, zm. 18 marca 2015 w Pradze) – czeski językoznawca, bohemista.

Poruszał zagadnienia z zakresu składni, semantyki, fonologii, stylistyki, socjolingwistyki i lingwistyki tekstu[1]. Poświęcił się badaniom czeszczyzny literackiej[1]. Tworzył bądź współtworzył liczne publikacje naukowe z zakresu językoznawstwa[1]. Popularyzował językoznawstwo na łamach czeskich periodyków, takich jak „Literární noviny” i „Vesmír”. Brał także udział w audycjach radiowych i telewizyjnych[2][3].

Studia z zakresu bohemistyki i anglistyki na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Karola w Pradze, przerwane wojną, ukończył w 1947 r.[3] Później pracował jako nauczyciel języka czeskiego i angielskiego w Gimnazjum Realnym im. Edwarda Beneša w Pradze. W 1962 r. został zatrudniony jako docent na Wydziale Filozoficznym UK, a w 1992 r. powołano go na stanowisko profesora.

W 1947 r. został zatrudnieniy w Instytucie Języka Czeskiego Akademii Nauk Republiki Czeskiej. W latach 1965–1970 i 1990–1994 był jego kierownikiem. Prowadził wykłady w Stanach Zjednoczonych, Niemczech, Holandii, Brazylii i Austrii[3]. Był członkiem towarzystw naukowych (Jazykovědné sdružení, Praskie Koło Lingwistyczne, Societas Linguistica Europea, Deutsche Gesellschaft für Semiotik, International Association for Dialogue Analysis)[3]. Należał do rad redakcyjnych prestiżowych czasopism językoznawczych „Slovo a slovesnost”, „Naše řeč[3].

Jego działalność naukowa wywarła wpływ na krajowe i zagraniczne badania z zakresu socjolingwistyki i kultury języka[3]. Poruszał zagadnienia z zakresu relacji między językiem a społeczeństwem, postawy wobec języka oraz problematykę standardowości w języku[3]. Udzielał się w dziedzinie higieny i terapii językowej[3].

Za swój wkład naukowy został odznaczony medalem Prezydenta Republiki[3]. Został także uhonorowany Medalem Josefa Dobrovskiego oraz nagrodą De scientia et humanitate optime meritis[3][4].

Wybrana twórczość[edytuj | edytuj kod]

  • Soustava hudebních prostředků větných a její vztah k významové stavbě věty (1951)
  • Intonace a věta ve spisovné češtině (1957)
  • Malý průvodce po dnešní češtině (1964)
  • Věta a text – studie ze syntaxe spisovné češtiny (1985)
  • Český jazyk na přelomu tisíciletí (1997)
  • Jazyk a text – výbor z lingvistického díla Františka Daneše (1999–2000)
  • Jak napsat odborný text (współautorstwo, 1999)

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Jozef Mistrík, Encyklopédia jazykovedy, wyd. 1, Bratysława: Obzor, 1993, s. 106, ISBN 80-215-0250-9, OCLC 29200758 (słow.).
  2. Jiří Nekvapil, František Daneš on his seventieth birthday, s. 194–198 (cz.).
  3. a b c d e f g h i j Jiří Kraus, In memoriam František Daneš, „Linguistica Pragensia”, 25 (2), styczeń 2016 (ang.).
  4. František Štícha, František Daneš devadesátiletý, Vesmír 88, 367, 2009/6, vesmir.cz, 11 czerwca 2009 [dostęp 2020-01-25] (cz.).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]