Górki Zagajne

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Górki Zagajne
Państwo  Polska
Województwo kujawsko-pomorskie
Powiat nakielski
Gmina Kcynia
Liczba ludności (III 2011) 220[1]
Strefa numeracyjna (+48) 52
Tablice rejestracyjne CNA
SIMC 0088070
Położenie na mapie gminy Kcynia
Mapa lokalizacyjna gminy Kcynia
Górki Zagajne
Górki Zagajne
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Górki Zagajne
Górki Zagajne
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa kujawsko-pomorskiego
Górki Zagajne
Górki Zagajne
Położenie na mapie powiatu nakielskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu nakielskiego
Górki Zagajne
Górki Zagajne
Ziemia52°55′09″N 17°34′16″E/52,919167 17,571111

Górki Zagajne (niem. Gurki Zagajne, od 1907 Gurkingen) – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie nakielskim, w gminie Kcynia.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Źródła etymologiczne nie wyjaśniły jednoznacznie pochodzenia nazwy „Górki Zagajne”. W 1577 roku były wymienione w parafii Brzyskorzystew, jako „Górki Kotlarowe”[2]. Pochodzenie nazwy można również wiązać ze staropolskim określeniem osady „za gajem”. Najprawdopodobniej nazwa wywodzi się od właścicieli tej miejscowości, rodziny Górków[3][4].

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Wieś położona na średniowiecznym trakcie Żnin-Kcynia, 15 km od Żnina i 14 km od Kcyni.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Okolice Górek Zagajnych należą do najstarszych obszarów osadnictwa na Pałukach. W bliskiej okolicy udokumentowane są archeologiczne osady słowiańskie-Chraplewo i Sobiejuchy, dalej Biskupin[3][4]. W pobliżu przebiegał również antyczny handlowy szlak bursztynowy, łączący południe Europy z Bałtykiem.

Obszar ziemski Górek Zagajnych wchodził w skład wzmiankowanej prowincji żnińskiej (Znein), wymienionej w 1136 roku w bulli gnieźnieńskiej[4]. Na przełomie XII i XIII wieku Górki Zagajne były własnością księcia wielkopolskiego Władysława III Laskonogiego (1165-1231)[3]. W 1235 roku były własnością księcia wielkopolskiego Władysława Odonica (1190-1239)[2]. Później należały do rodów: Dryjów, Sobiejuchów, Dołęgów i Górków[3][4]. W XIX wieku wieś była w posiadaniu rodziny Sulerzyńskich[5].

Po II rozbiorze Polski w 1793 roku Górki Zagajne znalazły się w zaborze pruskim. W okresie od 1871 roku do początku XX wieku na terenie Górek Zagajnych i przyległych miejscowości nastąpił ożywiony rozwój gospodarczy. Zbudowano sieć dróg bitych, przeprowadzono prace melioracyjne, zbudowano kolej wąskotorową łączącą Górki Zagajne z cukrownią w Żninie[6].

W 1900 roku rodzina Sulerzyńskich sprzedała Górki Zagajne niemieckiej Komisji Kolonizacyjnej, która podzieliła zakupiony majątek na 52 gospodarstwa[4]. Osadzono na nich niemieckich osadników, pochodzących głównie spod Hanoweru. Niemcy zmienili w 1907 roku nazwę miejscowości na Gurkingen. Po I wojnie światowej, rezultatem traktatu wersalskiego z 1919 roku rozpoczął się w Górkach Zagajnych sukcesywny proces osadnictwa polskiego. Trwał on do końca 1945 roku. W 1926 roku z inicjatywy i wsparcia finansowego znanej rodziny Odrowąż-Pieniążków zbudowano w Górkach Zagajnych polską szkołę[7].

Głównym źródłem utrzymania mieszkańców Górek Zagajnych jest wysoko wydajna produkcja rolno-hodowlana. Aktywną działalność społeczno-kulturalną w Górkach Zagajnych prowadzą: Dom Rolnika, Stowarzyszenie Kobiet Wiejskich oraz Ochotnicza Straż Pożarna.

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bydgoskiego.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Według Narodowego Spisu Powszechnego (III 2011 r.) liczyła 220 mieszkańców[1]. Jest dziewiętnastą co do wielkości miejscowością gminy Kcynia.

Znane osoby[edytuj | edytuj kod]

Z Górkami Zagajnymi związani są:

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b GUS: Ludność – struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
  2. a b Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, pod red. B. Chlebowskiego, t. XV, Warszawa 1900, s. 521.
  3. a b c d Marosz J., Górki Dąbskie i Zagajne – życie w symbiozie, „Pałuki” 1995, nr 153.
  4. a b c d e Żenkiewicz J., Rodzinne drogi, Wydawnictwo Naukowe UMK, Toruń 2017, s. 163–173.
  5. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, pod red. F. Sulimierskiego, t. II, Warszawa 1881, s. 717.
  6. Kłodziński S., Powiat szubiński. Opis dla władz, urzędów, instytucyj, organizacyj i osób prywatnych, Szubin 1935.
  7. Orędownik Urzędowy powiatu Szubińskiego, Szubin, roczniki 1922-1929.
  8. Kozłowski T., Jubileusz-Jerzy Żenkiewicz, „Promocje Kujawsko-Pomorskie”, nr 3-4, Bydgoszcz 2003, s. 15–16.
  9. Oxford Encyklopedia, Encyklopedia osobistości Rzeczypospolitej Polskiej, British Publishing House Ltd, Londyn, listopad 2017, s. 1547–1548.
  10. a b Who is who w Polsce, Hubners blaues Who is Who, Schweiz 2003, s. 5075.
  11. Nauka w obliczu społeczeństwa cyfrowego, Ośrodek Wydawnictw Naukowych IChB PAN, Poznań 2009, s. 311–322.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]