Górnośląskie Zjednoczone Huty Królewska i Laura Spółka Akcyjna Górniczo-Hutnicza

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kopalnia przy Hucie Laura (1940)
Skrypt dłużny Vereinigte Königs- und Laurahütte Aktien-Geselschaft für Bergbau und Hüttenbetrieb 1919

Górnośląskie Zjednoczone Huty Królewska i Laura Spółka Akcyjna Górniczo-Hutnicza koncern górniczo-hutniczy z siedzibą w Katowicach, działający od 1926 w formie spółki akcyjnej prawa polskiego w okresie II Rzeczypospolitej. W chwili powołania objęło przedsiębiorstwa będące własnością Vereinigte Königs- und Laurahütte Aktien-Geselschaft für Bergbau und Hüttenbetrieb, spółki akcyjnej z siedzibą w Berlinie, położone na części terytorium Górnego Śląska, przyłączonej w 1922 do Rzeczypospolitej.

Utworzony 3 lipca 1926 przez Vereinigte Königs- und Laurahütte Aktien-Geselschaft für Bergbau und Hüttenbetrieb, spółkę akcyjną utworzoną 1871 z siedzibą w Berlinie, ze Skarbem Państwa Polskiego, który reprezentował Stefan Przanowski. Kapitał zakładowy wynosił 50 000 000 złotych, od 1929 — 84 000 000 zł. Akcje spółki były własnością berlińskiej spółki-matki (82,5 %) i Skarbu Państwa (17,5% ). Największe w latach 20. XX w. przedsiębiorstwo przemysłu ciężkiego w Polsce. W 1929 skupiało ok. 9% wydobycia węgla kamiennego, 23% produkcji surówki i 24% stali. Łączna wartość produkcji ok. 200 mln zł, zatrudnienie przekraczało 18,5 tys. pracowników.

W 1929 spółka zawarła z Katowicką Spółką Akcyjną dla Górnictwa i Hutnictwa porozumienie koncernowe Wspólnota Interesów Górniczo-Hutniczych, przy zachowaniu formalnej osobowości prawnej obu spółek oznaczające faktycznie połączenie ich działalności. Jednocześnie większość akcji obu spółek stała się własnością holdingu Consolidated Silesian Steel Corporation z siedzibą w Nowym Jorku (grupy kapitałowe Averella Harrimana i Friedricha Flicka), z dominującą pozycją Flicka. Wobec rabunkowej gospodarki kapitału zagranicznego i dekoniunktury wielkiego kryzysu, zagrażającej obu spółkom Wspólnoty upadłością, 29 marca 1934 ustanowiono nad nimi nadzór sądowy. 19 lipca 1936 Skarb Państwa (za pośrednictwem Zjednoczenia Górniczo-Hutniczego, Sp. z o.o.) przejął w postępowaniu likwidacyjnym ok. 75% akcji obu spółek, które następnie dokonały fuzji, tworząc 16 kwietnia 1937 koncern z 92% udziału kapitałowego polskiego - Wspólnotę Interesów Górniczo-Hutniczych S.A.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Zbigniew Pustuła, Górnośląskie Zjednoczone Huty Królewska i Laura, Spółka Akcyjna Górniczo-Hutnicza w: Encyklopedia historii gospodarczej Polski do 1945, t. 1. s. 214, Warszawa 1981, wyd. Wiedza Powszechna, ​ISBN 83-214-0185-6​ .