Gębice (powiat krośnieński)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Artykuł 51°52′16″N 14°48′53″E
- błąd 38 m
WD 51°52'N, 14°49'E, 51°56'N, 14°50'E
- błąd 2301 m
Odległość 541 m
Gębice
wieś
Państwo  Polska
Województwo  lubuskie
Powiat krośnieński
Gmina Gubin
Liczba ludności (2013) 118[1]
Strefa numeracyjna (48) 68
Kod pocztowy 66–620
Tablice rejestracyjne FKR
SIMC 0909288
Położenie na mapie gminy wiejskiej Gubin
Mapa lokalizacyjna gminy wiejskiej Gubin
Gębice
Gębice
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Gębice
Gębice
Położenie na mapie województwa lubuskiego
Mapa lokalizacyjna województwa lubuskiego
Gębice
Gębice
Położenie na mapie powiatu krośnieńskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu krośnieńskiego
Gębice
Gębice
Ziemia51°52′16″N 14°48′53″E/51,871111 14,814722

Gębice (niem. Amtitz, łuż. Homśica)[2]wieś w Polsce położona w województwie lubuskim, w powiecie krośnieńskim, w gminie Gubin, koło Gubina, leży nad rzeką Lubszą na terenie Dolnych Łużyc.

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa zielonogórskiego.

Wieś dawniej ulicówka, obecnie wielodrożnica o zabudowie zwartej, szczytowej i kalenicowej. Pierwsza wzmianka w dokumentach o wsi pochodzi z roku 1357 o nazwie Ompticz, w 1449 – Ampticz, a w 1527 – Amtitz[3]. Około 1300 roku Gębice były małą siedzibą rycerską, a w 1463 roku stała się siedzibą rycerską rodziny szlacheckiej von Zeschau. Cesarz Rudolf II po ostatnim potomku tej rodziny sprzedał dobra lenne Melchiorowi von Löbenowi i Zachariaszowi von Grünbergowi. Rodzina Löben staje się w późniejszym czasie wyłącznym właścicielem. Amtitz (Gębice) w 1616 roku kupili Schönaichowie[3].

Wieś złożona jest w większej części z budynków powstałych w drugiej połowie XIX wieku. We wcześniejszym okresie do Gębic należał młyn wodny oraz cegielnia.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są[4]:

  • kościół ewangelicki w ruinie, gotycki, pochodzący z XV wieku, został w 1770 roku gruntownie odbudowany i w roku 1921 powiększony przez dobudowaną kaplicę. Po lewej stronie ołtarza znajdowało się wejście do starej krypty, natomiast po prawej stronie ołtarza było przejście do nowej krypty, którą zbudowała w 1921 roku żona księcia Margareta[5]. Drewniane empory znajdowały się po lewej i prawej stronie pomieszczenia kościelnego, a naprzeciwko ołtarza znajdowała się empora z organami. Organy z kościoła zamkowego znalazły się po wojnie w kościele w Starosiedlu[5]. Na przełomie 2016 i 2017 roku wykonano prace konserwatorskie zabezpieczając ruiny kościoła. W ramach tych prac kościół zyskał nowe pokrycie dachowe[6].
  • cmentarz przykościelny
  • zespół zamkowy, z XVI-XVIII wieku
    • zamek książąt von Schönaich z drugiej połowy XVI wieku, pozostałości w parku nad Lubszą, spalony w 1945 r.
    • oficyna
    • brama

inne zabytki:

  • około 20 domów z XIX w.

Obóz jeniecki i Maksymilian Kolbe[edytuj | edytuj kod]

Pomnik ofiar obozu w Gębicach

W okresie II wojny światowej zlokalizowano w Gębicach latem 1939 r. obóz jeniecki Stalag III B Furstenberg – Filia Amtitz. Obóz istniał w latach 1938–1943. Początkowo więźniami było kilkudziesięciu jeńców czeskich, a po kampanii wrześniowej 1939 r. zaczęto tu osadzać Polaków, głównie jeńców wojennych. W jednym z transportów przybyła do obozu 100-osobowa grupa duchownych. Z grupą tą przybyło około 50 zakonników z Niepokalanowa[7]. Więźniem obozu był przez 3 miesiące przejściowo, do 8 listopada 1939, o. Maksymilian Maria Kolbe[8][9][7]. Dnia 28 września 1939 roku Maksymilian Kolbe wypowiedział na terenie Gębic słowa proroctwa do współinternowanych[8]:

Drogie dzieci, zobaczycie, że tu jeszcze będzie Polska.

W listopadzie 1939 r. obóz przeniesiono z zabudowań majątku na pola na zachód od wsi, gdzie ustawiono namioty otoczone drutem kolczastym. W obozie więziono 20–25 tysięcy więźniów[7]. W następnych miesiącach niektórych więźniów świeckich oraz duchownych przewieziono do obozu w Ostrzeszowie[7]. W maju 1940 r. rozpoczęto akcję zwalniania więźniów z obozu i kierowania ich do przymusowej pracy. Po likwidacji obozu, w połowie 1940 r. powstał w tym miejscu obóz przejściowy, do którego przywożono więźniów z różnych krajów Europy i kierowano ich następnie do pracy przymusowej.

Przy szosie z Gubina do Starosiedla znajduje się pomnik ofiar obozu w Gębicach.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Rozmieszczenie ludności w gminie według miejscowości. Gmina Gubin. [dostęp 2015-11-16].
  2. Rudolf Lehmann: Historisches Ortslexikon für die Niederlausitz Band 2. Die Kreis Cottbus, Spremberg, Guben und Sorau. 2011. ISBN 978-3-941919-90-7.
  3. a b Zygmunt Traczyk: Ziemia Gubińska 1939–1949… s. 223.
  4. Rejestr zabytków nieruchomych woj. lubuskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 12–13. [dostęp 24.1.13].
  5. a b Zygmunt Traczyk: Ziemia Gubińska 1939–1949… s. 224.
  6. Łukasz Koleśnik, Trwa remont zabytkowego kościoła, „gazetalubuska.pl” [dostęp 2017-01-31] (pol.).
  7. a b c d Krzysztof Garbacz: Przewodnik po zabytkach województwa lubuskiego tom 1. s. 242.
  8. a b Uroczystości w Gębicach ku czci ojca Maksymiliana Kolbego, kali, gazetalubuska.pl 24 września 2011.
  9. Niezwykłe i Tajemnicze miejsca Ziemi Lubuskiej, Wydawca Gazeta Lubuska Zielona Góra 2009, s. 98 ​ISBN 978-83-61621-00-3​.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Gubińskie Towarzystwo Kultury – Zeszyty Gubińskie nr 5 s.22
  • Zygmunt Traczyk: Ziemia Gubińska 1939–1949…. Gubin: Stowarzyszenie Przyjaciół Ziemi Gubińskiej, 2011, s. 223–229. ISBN 978-83-88059-54-4.
  • Krzysztof Garbacz: Przewodnik po zabytkach województwa lubuskiego tom 1. Zielona Góra: Agencja Wydawnicza „PDN”, 2011, s. 242–243. ISBN 978-83-919914-8-2.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]