Gabriel Brzęk

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Gabriel Brzęk
Data i miejsce urodzenia 25 maja 1908
Błażowa
Data i miejsce śmierci 29 października 2002
Lublin
Profesor nauk zoologia
Alma Mater Uniwersytet im. Adama Mickiewicza
nauczyciel akademicki
Uczelnia Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Złoty Krzyż Zasługi

Gabriel Brzęk (ur. 25 maja 1908 w Błażowej, zm. 29 października 2002 w Lublinie) – polski zoolog i historyk nauki, specjalizujący się w zoologii, historii zoologii w Polsce, hydrobiologii, melioracjach wodnych.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Ukończył II Gimnazjum w Rzeszowie w 1926, a następnie podjął studia zoologiczne na Uniwersytecie Jagiellońskim, które od 1927 kontynuował na Uniwersytecie Poznańskim, kończąc je tytułem magistra w 1930. W 1932 ukończył drugi kierunek - pedagogikę. Od 1930 był zatrudniony w Katedrze Zoologii Uniwersytetu Poznańskiego, gdzie też uzyskał doktorat w 1934.

W czasie II wojny światowej, we wrześniu 1939 aresztowany przez Gestapo, osadzony w obozie Daschgangslager koło Swarzędza, skąd wkrótce zdołał zbiec. Poszukiwany przez Niemców w Poznańskiem, przedostał się na Rzeszowszczyznę, gdzie wstąpił do ZWZ, a potem do AK. Piastował wysokie funkcje w Inspektoracie ZWZ i AK Rzeszów, brał udział w Akcji Burza, został odznaczony srebrnym krzyżem Virtuti Militari. 3 grudnia 1944 aresztowany za przynależność do AK przez UB, zwolniony wkrótce dzięki wstawiennictwu świata nauki.

Od schyłku grudnia 1944 podjął pracę na UMCS, gdzie w 1945 uzyskał habilitację, a w 1946 tytuł profesora nadzwyczajnego. Od 1946 do emerytury w 1978 kierował Zakładem Zoologicznym Wydziału Rolnego, a w okresie 1947-1956 był dziekanem wydziału. Wydział ten później przekształcił się w Akademię Rolniczą, której pracownikiem, a także prorektorem (1959-1962) został G. Brzęk. Jednocześnie w 1945 zaczął organizować Wydział Farmaceutyczny lubelskiej Akademii Medycznej, w którym również pracował do 1970.

Został odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi (1950)[1]. W 1984 uzyskał godność doktora honoris causa lubelskich uczelni: Akademii Rolniczej (1984) i Akademii Medycznej (1995). W 2001 został odznaczony Medalem Polonia Mater Nostra Est.

G. Brzęk był autorem 180 publikacji, w tym 13 książek. Oprócz prac stricte naukowych, miał w dorobku liczne publikacje o historii rozwoju zoologii i biografie wybitnych zoologów.

Wybrane publikacje[edytuj | edytuj kod]

  • Wioślarki (Cladocera) jeziora Kierskiego (1934)
  • Studia ilościowe nad rozmieszczeniem pionowym wioślarek (Cladocera) limnetycznych w jeziorze Kierskim (1937)
  • Historia polskiego ruchu naukowo-przyrodniczego, ze szczególnym uwzględnieniem zoologii w Wielkopolsce w czasach zaborczych (1793-1918) (1938)
  • Studia limnologiczne nad zbiornikami wodnymi Wielkopolskiego Parku Narodowego pod Poznaniem (1948)
  • Stanisław Staszic jako biolog (1956)
  • Sprawa powołania Benedykta Dybowskiego na katedrę zoologii w Uniwersytecie Jagiellońskim w świetle dokumentów (1957)
  • Rzut oka na rozwój hydrobiologii w Polsce
  • Historia zoologii w Polsce
  • Złoty wiek ornitologii polskiej (1959)
  • Krzysztof Kluk (1973)
  • Benedykt Dybowski (1981, ​ISBN 83-222-0174-5​)
  • Henryk Raabe (1983)
  • Józef Nusbaum-Hilarowicz (1984, ​ISBN 83-222-0330-6​)
  • Stacja hydrobiologiczna na Wigrach jako warsztat pracy badawczej i kolebka nowoczesnej limnologii polskiej (1988, ​ISBN 83-222-0249-0​)
  • Tajna oświata cywilna i wojskowa w Rzeszowskiem i Dębickiem w mroku hitlerowskiej okupacji (1988)
  • Wierny przysiędze: o Łukaszu Cieplińskim "Pługu" komendancie IV Komendy Głównej WiN (1991, ​ISBN 83-222-0685-2​)
  • Z Błażowej ku źródłom wiedzy (1992, ​ISBN 83-222-0646-1​)
  • Lwów i Wilno. O dwu zgaszonych w 1939 roku ogniskach polskiej zoologii (1995, ​ISBN 83-85491-67-8​)
  • Ksiądz Michał Pilipiec ("Ski"): bohater i męczennik sprawy polskiej (1995, ​ISBN 83-85131-94-9​)

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]