Gaszów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Gaszów
wieś
Ilustracja
Ruiny kaplicy
Państwo  Polska
Województwo  dolnośląskie
Powiat lwówecki
Gmina Lwówek Śląski
Liczba ludności (III 2011) 81[1]
Strefa numeracyjna 75
Tablice rejestracyjne DLW
SIMC 0190800
Położenie na mapie gminy Lwówek Śląski
Mapa konturowa gminy Lwówek Śląski, u góry znajduje się punkt z opisem „Gaszów”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, po lewej nieco na dole znajduje się punkt z opisem „Gaszów”
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa konturowa województwa dolnośląskiego, po lewej nieco u góry znajduje się punkt z opisem „Gaszów”
Położenie na mapie powiatu lwóweckiego
Mapa konturowa powiatu lwóweckiego, u góry nieco na prawo znajduje się punkt z opisem „Gaszów”
Ziemia51°09′26″N 15°36′44″E/51,157222 15,612222

Gaszówwieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie lwóweckim, w gminie Lwówek Śląski, na Pogórzu Kaczawskim w Sudetach.

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa jeleniogórskiego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Po raz pierwszy wymieniona w dokumencie jako Godinsdorf (rok 1388).

Do roku 1945 nosiła nazwę Gehnsdorf, natomiast do roku 1947 – Godynin. W kierunku na północ od wsi rozpościerają się tereny średniowiecznych wyrobisk złotonośnych (ich ślady widoczne są do dziś gołym okiem). Pierwsza historyczna nazwa miejscowości nawiązywała najprawdopodobniej do starogermańskiego imienia Godo, który być może był jej zasadźcą. Pierwotnie była to typowa wieś leśno-łanowa, której charakterystyczny układ zabudowań do dziś widoczny jest w jej północnej części. Dzieje wioski związane były od swych początków z majątkiem ziemskim w pobliskiej Skale, do którego należała. Piętnem odbiły się zatem najazdy husyckich hord, grabieże z okresu wojny 30-letniej, wojen śląskich i napoleońskich.

W czasie tych ostatnich na terenie Gaszowa dochodziło do starć wojsk francuskich z koalicją antynapoleońską. Jak wynika z rosyjskich dokumentów, 25 i 26 maja 1813 roku przez miejscowość przemieszczały się wojska francuskie (kolejno: VII Korpus gen. Reyniera i VI Korpus gen. Bertranda). W sierpniu tego samego roku stacjonujący w pobliskich Żerkowicach korpus dowodzony przez francuskiego marszałka Auguste Marmonta, by uzupełnić braki w zaopatrzeniu zarekwirował żywność z pobliskich wiosek. Wiadomo, że z samego tylko Gaszowa pozyskano 23 konie, wołu, 15 krów i 436 owiec, co pokazuje, że hodowla tych zwierząt była wówczas jednym z podstawowych źródeł utrzymania mieszkańców[2].

W 1866 roku na północnym skraju miejscowości wybudowano okazałą kaplicę cmentarną, użytkowaną do czasu wysiedlenia stąd niemieckiej ludności w roku 1945. Obecnie budynek, jak i przylegający do niego cmentarz są mocno zniszczone[3].

Co najmniej do 1935 roku funkcjonował tu przemysł wydobywczy. Do dzisiejszych czasów dość wyraźnie zachowały się dwa wyrobiska dawnej kopalni piaskowca (pierwsze, w centralnej części wioski, tuż za budynkiem dzisiejszej świetlicy, drugie poza obszarem zabudowy, obecnie porośnięte lasem). W największym wyrobisku do dziś można dostrzec napisy i inicjały wykute w piaskowcowych blokach przez górników, pochodzące z lat 30.

Do czasów dzisiejszych przetrwało kilka budynków z XVIII i XIX wieku. Starsze budownictwo charakteryzuje się szachulcową konstrukcją, z parterem wykonanym z piaskowca, typową dla pogranicza Śląska i Łużyc.

Widok ogólny na ruiny cmentarza i kaplicy

Demografia[edytuj | edytuj kod]

W 1786 roku wieś zamieszkiwało 191 mieszkańców. W roku 1825 liczba ta wynosiła już 219 i utrzymywała się na podobnym poziomie przez następne sto lat[4]. Według Narodowego Spisu Powszechnego obecnie (III 2011 r.) liczy tylko 81 stałych mieszkańców[1].

Liczba ludności w latach 1786–2011[5].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
  2. Olczak, Mariusz, 1969-, Kampania 1813 r. : Śląsk i Łużyce, Wydawn. OPPIDUM, 2004, ISBN 83-920174-3-9, OCLC 225564601 [dostęp 2018-12-07].
  3. Mateusz Stanek, Gehnsdorf, nieznana historia Gaszowa, Lwówek Śląski , 15 maja 2017.
  4. Mateusz Stanek, Gehnsdorf, Nieznana historia Gaszowa, 15 maja 2017.
  5. Marek Staffa: Słownik geografii turystycznej Sudetów. Tom 7. Pogórze Kaczawskie. Wrocław: I-BiS, 2002, s. 178-179. ISBN 83-85773-47-9.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Słownik geografii turystycznej Sudetów, tom 7 Pogórze Kaczawskie, red. Marek Staffa, Wydawnictwo I-BiS, Wrocław 2002, ​ISBN 83-85773-47-9
  • Góry i Pogórze Kaczawskie. Skala 1:40 000. Wyd. II. Jelenia Góra: Wydawnictwo Turystyczne Plan, 2004. ISBN 83-88049-02-X.
  • Gehnsdorf, nieznana historia Gaszowa, Mateusz Stanek, Lwówek Śląski 2017