George Crumb

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

George Henry Crumb (ur. 24 października 1929 w Charleston, Zachodnia Wirginia) – amerykański kompozytor muzyki współczesnej.

Życie[edytuj | edytuj kod]

Kształcił się w Mason College of Music and Fine Arts w Charleston (Zachodnia Wirginia). Po ukończeniu w roku 1959 studiów kompozycji w klasie R.L Finneya w University of Michigan studiował kompozycję u Borisa Blachera w Hochschule für Musik Berlinie Zachodnim. Wykładał przez kilka lat przedmioty muzyczne (kompozycja, fortepian, teoria) w University of Colorado (1959-64), a następnie związał się od 1965 z katedrą kompozycji w University of Pennsylvania w Filadelfii. Od 1983 jest profesorem Annenberg School of Communication w Filadelfii.

Jest laureatem stypendiów i zamówień fundacji Fullbrighta, Rockefellera, Guggenheima, Coolidge'a oraz National Inst. of Arts and Letters.

Crumb publikuje swoje kompozycje w Wydawnictwie Petersa.

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

O utworach z lat 50. Crumb pisał: Moja muzyka brzmiała bardzo podobnie do Bartóka. Wpływ kompozytorów wiedeńskich pojawił się później, ale nigdy naprawdę nie pisałem muzyki 12-tonowej. (Down Beat, X 1976).

W napisanych dla pianisty D. Burge'a Five Pieces for Piano (1962) po raz pierwszy wykorzystał technikę gry wewnątrz fortepianu.

Wśród utworów z lat 60. wyróżnia się grupa dzieł wokalno-instrumentalnych opartych na poezji Federico Garcii Lorki: Night Music I (1963), cztery księgi Madrigals (I i II - 1965, II i IV - 1969), Songs, Drones and Refrains of Death (1968), Night of the Four Moons (1969) oraz Ancient Voices of Children (1970).

Dzieła Crumba cechuje myślenie archetypiczne. Kompozytor sięgał do kulturowych archetypów ludzkiej egzystencji przybranych w poetyckie symbole, a za ich pośrednictwem - do sfery kosmicznego uniwersum. Łączył figury dźwiękowe i ich projekcję (ruch w wymiarze wertykalnym, horzontalnym i ukośnym) z fizycznym czasem i przestrzenią. Środkom muzycznym nadał znaczenie daleko wykraczające poza obszar materii dźwiękowej (np. wyobrażenie Słońca czy ulubionego toposu poetyckiego Lorki - Księżyca).

Symbolikę kompozycji Crumba uwydatnia ich wieloznaczna strona graficzna, nawiązująca do XIV- i XV-wiecznej symbolicznej piktografii (tzw. eye-notation).

Crumb eksplorował mało znane obszary brzmienia (efekty gry wewnątrz fortepianu, użycie przystawek mikrofonowych, instrumenty egzotyczne), tzw. polifonia barw.

W 1968 otrzymał Nagrodę Pulitzera za utwór Echoes of Time and the River, w 1971 nagrodę na Międzynarodowej Trybunie Kompozytorów Unesco za Ancient Voices of Children (1971) oraz nagrodę im. Kusewickiego za nagranie płytowe tego utworu.

Jedną z najbardziej znanych kompozycji jest kwartet Black Angels (1970) na amplifikowany kwartet smyczkowy. Kompozytor wykorzystuje w nim kabalistykę liczb 7 i 13 determinując nimi długości fraz, liczbę dźwięków w grupach, czas trwania, wzory repetycji, następstwa interwałów (dis-a-e). Satanistyczna wymowa kompozycji reprezentowana jest przez trillo di diabolo i diabolus in musica. Utwór składa się z trzech części: Departure (utrata łaski), Absence (unicestwienie duchowe), Return (odkupienie).

Kompozycje[edytuj | edytuj kod]

Orkiestrowe[edytuj | edytuj kod]

  • Gethsemane (1947), na małą orkiestrę
  • Diptych (1955)
  • Variazioni (1959), na wielką orkiestrę
  • Echoes of Time and the River (Echoes II) (1967)
  • A Haunted Landscape (1984)

Wokalno-instrumentalne[edytuj | edytuj kod]

  • Star-Child (1977, poprawiono: 1979), na sopran, antyfonalne dziecięce głosy, mówiący męski chór, dzwonki i wielką orkiestrę (wykonawcy kierowani są przez 4 dyrygentów) [apokaliptyczna wizja św. Jana

Kameralne/Instrumentalne[edytuj | edytuj kod]

Fortepianowe[edytuj | edytuj kod]

Wokalne[edytuj | edytuj kod]

Chóralne[edytuj | edytuj kod]

Filmografia[edytuj | edytuj kod]

  • George Crumb: The Voice of the Whale (1976). Producent i reżyser – Robert Mugge. Wywiad przeprowadził – Richard Wernick. Nowy Jork, New York: Rhapsody Films (wydany 1988).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]