German (Sadyriew-Polew)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Grigorij Sadyriew-Polew
metropolita kazański
Ilustracja
XIX-wieczna ikona świętego
Kraj działania  Carstwo Rosyjskie
Data i miejsce śmierci 1567
Moskwa
arcybiskup kazański
Okres sprawowania 1564–1567
Wyznanie prawosławne
Kościół Rosyjski Kościół Prawosławny
Śluby zakonne do 1551
Diakonat do 1551
Prezbiterat do 1551
Sakra biskupia 1564

German, imię świeckie Grigorij Fiodorowicz Sadyriew-Polew (zm. 6 listopada 1567 w Moskwie) – rosyjski biskup i święty prawosławny.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Rodzina[edytuj | edytuj kod]

Według księcia Kurbskiego German pochodził ze szlacheckiej rodziny Polewów, której protoplastą był Aleksandr Pol, potomek książąt smoleńskich. Ród posiadał majątek w powiecie wołockim i był związany z monasterem Józefa Wołokołamskiego, do niego w podeszłym wieku wstępowali mężczyźni z rodziny i w nim znajdował się rodzinny grobowiec. W żadnym rodowodzie Polewów nie wskazano jednak osoby biskupa kazańskiego[1].

Ojcem przyszłego hierarchy był Sadyr Polew (imię chrzestne – Fieodor), od ok. 1530 mnich Filoteusz w monasterze Józefa Wołokołamskiego, zamordowany w niewyjaśnionych okolicznościach w 1560[1].

Życie mnisze[edytuj | edytuj kod]

W tym samym klasztorze mnichem został Grigorij Sadyriew-Polew, który w kolejnych latach pracował w monasterskim skryptorium pod kierunkiem Guriasza (Rugotina). W nieokreślonym roku został przeniesiony z macierzystego monasteru do klasztoru Opieki Matki Bożej nad Tmą, po czym w 1551 został przełożonym monasteru Zaśnięcia Matki Bożej w Staricy z godnością archimandryty. W momencie objęcia urzędu przekazał wspólnocie znaczne dary materialne[1]. W 1554 ponownie przebywał w monasterze Józefa Wołokołamskiego[1].

W 1555 razem z arcybiskupem kazańskim Guriaszem oraz archimandrytą Warsonofiuszem udał się do Kazania, by podjąć pracę misyjną wśród miejscowej ludności muzułmańskiej. Został pierwszym przełożonym monasteru Zaśnięcia Matki Bożej w Swijażsku i prowadził działalność misyjną w prawobrzeżnej części ziemi kazańskiej (położonej na prawym brzegu Wołgi). W monasterze ochrzcił tysiące Tatarów i Czuwaszy. Kierowana przez niego wspólnota zgromadziła znaczny majątek ziemski, także dzięki jego staraniom, by przyznać monasterowi znaczną część ziem porzuconych przez poprzednich właścicieli w czasie wojny Moskwy z Chanatem Kazańskim (1552–1557). W kompleksie klasztornym polecił zbudować sobór Zaśnięcia Matki Bożej (wyświęcona w 1558) i cerkiew św. Mikołaja (ukończona w 1556)[1]. W Kazaniu utworzona została placówka filialna monasteru w Swijażsku, przekształcona następnie w samodzielny monaster św. Jana Chrzciciela[1].

Biskup kazański[edytuj | edytuj kod]

Archimandryta German został wybrany na arcybiskupa kazańskiego po śmierci Guriasza w 1564. Według Żywota świętych biskupów Guriasza i Warsonofiusza pozostawał na katedrze przez trzy lata i osiem miesięcy. Ostatnie pisemne wzmianki o nim pochodzą z początku 1567. Już w 1566 German nie przebywał jednak w Kazaniu, ale w Moskwie, gdzie brał udział w Soborze Ziemskim (podpisał gramotę o kontynuowaniu wojny z Litwą) i w elekcji metropolity moskiewskiego (został nim Filip (Kołyczow)); na końcowym akcie wyboru brakuje jednak jego podpisu. W eparchii kazańskiej wprowadził cenobityczną regułę w Monasterze Ziłantowskim[1].

Śmierć[edytuj | edytuj kod]

Okoliczności śmierci biskupa przedstawiane są w różny sposób. Andriej Kurbski przedstawiał wersję, jakoby arcybiskup German został uduszony między 19 maja a 25 lipca 1566 na rozkaz Iwana Groźnego, którego wcześniej bezskutecznie próbował przekonać do prowadzenia bogobojnego życia; słów Kurbskiego nie potwierdzają dokumenty, które jednoznacznie wskazują, iż German żył jeszcze w roku następnym. W Żywocie świętego męczennika Filipa, poświęconym postaci metropolity moskiewskiego, zawarto inny opis śmierci Germana: duchowny miał zostać zamordowany toporem przez opricznika za sprzeciwianie się opriczninie razem z metropolitą Filipem. Wersję tę częściowo potwierdzają protokoły z nałożenia relikwiom nowych szat z 1888 oraz z otwarcia relikwiarza w 1919. Opisano w nich, iż głowa Germana została odcięta dwoma uderzeniami[1]. Zawarte w Żywocie... informacje o konflikcie między carem i hierarchami nie zgadzają się natomiast z innymi kronikami, według których metropolita Filip wystąpił z krytyką okrucieństwa Iwana Groźnego dopiero w 1568, gdy German z pewnością już nie żył. Być może German padł zatem ofiarą innego, prywatnego sporu z carem[1]. Żywot świętych biskupów Guriasza i Warsonofiusza podaje jako przyczynę jego zgonu zarazę z 1567. Nowego arcybiskupa kazańskiego wybrano w 1568[1].

German został pochowany zgodnie z własnym życzeniem w cerkwi św. Mikołaja w moskiewskim Kitaj-gorodzie, ceremonię pogrzebową prowadził archimandryta monasteru w Swijażsku Irodion oraz archimandryta Monasteru Nowospasskiego Jeremiasz[1] (inne źródło określa Jeremiasza jako przełożonego monasteru Przemienienia Pańskiego w Kazaniu[2]).

Kult[edytuj | edytuj kod]

Relikwie arcybiskupa kazańskiego zostały odnalezione w czasie przebudowy cerkwi św. Mikołaja w 1591, wtedy też, według tradycji, zaczęło dochodzić przy nich do pierwszych cudów. Na prośbę metropolity kazańskiego Hermogena patriarcha moskiewski i całej Rusi Hiob zgodził się na przeniesienie relikwii do monasteru w Swijażsku, gdzie uroczyście wystawiono je dla kultu w 1592. Metropolita Hermogen przeprowadził powtórny pogrzeb Germana według rytu przeznaczonego dla biskupów, po czym umieścił relikwie w prawej części pomieszczenia ołtarzowego soboru Zaśnięcia Matki Bożej w klasztorze swijaskim[1]. W końcu XVI w. funkcjonował kult Germana na terenie ziemi kazańskiej, z czasem rozszerzył się na cały kraj[1].

Pierwszy żywot Germana napisał między 1657 a 1672 mnich Jan, opierając się na informacjach przekazywanych mu przez metropolitę kazańskiego Laurentego oraz na strukturze żywotów metropolity Filipa oraz świętego biskupa kazańskiego Guriasza. Żywot ten ubogi jest w informacje biograficzne i opisuje głównie działalność Germana jako twórcy i przełożonego monasteru w Swijażsku. W tym samym czasie, co opisywany tekst, powstało również nabożeństwo ku czci Germana, w którym metropolita Laurenty zawarł świadectwo o swoim uzdrowieniu za pośrednictwem biskupa[1].

W 1696 metropolita kazański Marceli dokonał oględzin relikwii i umieścił je w nowej ozdobnej race z drewna lipowego obłożonego srebrem. W 1714 metropolita kazański Tichon polecił przenieść relikwie z ołtarza na środek cerkwi, w 1842 przeniesiono je do raki cyprysowej pozłacanej i posrebrzanej. W 1888 relikwie ubrano w nowe szaty i mitrę. Kiedy przy przebieraniu szczątków stało się jasne, iż German został zamordowany, archimandryta monasteru w Swijażsku Beniamin polecił spisać nowy żywot i opracować nowe nabożeństwo ku czci arcybiskupa, w którym opisano go jako cierpiętnika[a]. Świątobliwy Synod Rządzący nie zezwolił jednak na ich publikację[1].

Otwarcie raki z relikwiami Germana, 1919

Relikwie Germana zostały otwarte w czasie kampanii otwierania prawosławnych relikwiarzy przeprowadzonej w 1919 przez władze bolszewickie. W monasterze pozostały do 1929, tj. do momentu jego zamknięcia. Zostały zniszczone, przetrwała jedynie ich cząstka przekazana jeszcze w 1849 monasterowi św. Jana Chrzciciela w Kazaniu. Relikwię tę przechowywano od lat 30. XX wieku (po likwidacji również tego klasztoru) w cerkwi Cudotwórców Jarosławskich na cmentarzu prawosławnym w Kazaniu. W 2000 została podzielona i przekazana reaktywowanemu monasterowi św. Jana Chrzciciela oraz ponownie otwartej wspólnocie w Swijażsku[1].

Cerkwie pod wezwaniem Germana działały przede wszystkim w eparchii kazańskiej[1].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Cs. Strastotierpiec – osoba cierpiąca niesprawiedliwe prześladowania i czerpiąca siłę dla ich przetrwania z wiary prawosławnej.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]