Glinka (surowiec)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zobacz też: Glinka w innych znaczeniach tego słowa.
Glinka biała (surowiec farmaceutyczny niemieckiej firmy Luvos)[1]

Glinka (łac. bolus) – sterylny sproszkowany minerał ilasty o właściwościach bakteriobójczych, mineralizujących oraz zabliźniających. Zawiera w swoim składzie tritlenek diglinu, związki wapnia, ditlenek krzemu, tlenki żelaza, fosforany i związki manganu. Stosowana jako surowiec leczniczy oraz kosmetyczny.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Własności kosmetyczne i lecznicze peloidów były znane od starożytności[2]. Lecznicze własności glinek zostały zauważone ponownie w XIX wieku przez propagatorów naturoterapii Sebastiana Kneippa oraz Emanuela Felkego[2]. Niemiecki lekarz Julius Stumpf wprowadził do leczenia owrzodzeń podudzi, zakażonych ran, zgorzeli oraz dyzenterii glinkę białą (łac. bolus alba officinalis), pochodzącą z nieustalonych złóż kaolinu w Niemczech, która stała się pierwszą skuteczną metodą leczenia chorób zakaźnych, stosowaną przed zastosowaniem do tego celu antybiotyków[3][4]. Prof. Julius Stupf opracował na bazie glinki białej pierwszą skuteczną metodę leczenia cholery azjatyckiej (pandemia cholery 1899-1923), obciążonej do tej pory 100% śmiertelnością[2][4].

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Sproszkowana glinka z bentonitu stosowana w filtracji wina[5]

Glinki traktowane jako surowiec leczniczy, stosowane w lecznictwie uzdrowiskowym, zaliczane są do abiolitów (peloidów o zawartości związków organicznych poniżej 50%)[6]. Glinka ma własności bakteriobójcze, mineralizujące oraz wspomagające gojenie się ran[2].

W kosmetologii stosowane są w argilloterapii do różnych rodzajów cery w postaci past, kremów, mleczek, toników oraz okładów (kataplazm ciepłych i zimnych)[7].

W przemyśle spożywczym glinka (E559[8][9]) jest stosowana jako substancja antyzbrylająca i nośnikowa, w filtracji wina i soków, przy produkcji mleka w proszku, śmietanki w proszku, glukozy i cukru pudru oraz do posypywania płatków gumy do żucia, może być stosowana również jako alternatywa dla talku[8]. Glinka jako dodatek do żywności jest zakazana w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie[10].

Receptura[edytuj | edytuj kod]

Pasta Silicea (Pasta Boli)[11]
Bolus alba 500,0
Acidum boricum 5,0
Acidum salicylicum 1,0
Ol. Menthae pip. gtt. X
Methylis salicylas gtt. XX
Glycerolum ad 1000,0
stosowanie:
rany ropiejące, wilgotne, ślimaczące się.

Klasyfikacja[edytuj | edytuj kod]

Skuteczność glinek jest związana z ich strukturą oraz zawartością soli mineralnych[2], które nadają im barwę[7]. Podstawowe rodzaje glinek to biała glinka, czerwona glinka, żółta glinka, różowa glinka, zielona glinka[2]. Farmakopea Polska wymienia jedynie kaolin ciężki (łac. kaolinum ponderosum)[12], który jest farmaceutycznym odpowiednikiem glinki białej (łac. bolus alba, argilla)[11][13].

Skład[edytuj | edytuj kod]

Glinka zawiera w swoim składzie ditlenek krzemu, fosforany, tlenki żelaza, tritlenek diglinu, związki wapnia i manganu[14] oraz jony glinu (Al3+), krzemu (Si4+), magnezu (Mg2+), manganu (Mn2+), potasu (K+), sodu (Na+), tytanu (Ti4+), wapnia (Ca2+), żelaza (Fe3+)[7].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Luvos Healing Earth (ang.). Heilerde-Gesellschaft Luvos Just GmbH & Co. KG. [dostęp 2017-03-27].
  2. a b c d e f Sarbak, Jachymska-Sarbak i Sarbak 2013 ↓, s. 155.
  3. Julius Stumpf: Über ein zuverlässiges Heilverfahren bei der asiatischen Cholera sowie bei schweren infektiösen Brechdurchfällen und über die Bedeutung des Bolus (Kaolins) bei der Behandlung gewisser Krankheiten. 1906.
  4. a b Rudolf W. Reinbacher, Ulli Limpitlaw. The man who saved one million lives (abstract). „Geological Society of America Abstracts with Programs”. 39 (6). s. 296 (ang.). 
  5. How to use bentonite to clarify wine (ang.). Winemaker's academy. [dostęp 2017-03-31].
  6. Irena Ponikowska, David Ferson: Nowoczesna Medycyna Uzdrowiskowa. Warszawa: Medi Press, 2009, s. 88. ISBN 83-921-334-6-3.
  7. a b c Sarbak, Jachymska-Sarbak i Sarbak 2013 ↓, s. 155-156.
  8. a b Henryk Różański: Glinka – bolus. Medycyna dawna i współczesna dr Henryk Różańskinauki medyczne i biologiczne; fitoterapia, fitochemia, 2008-02-09. [dostęp 2017-03-28].
  9. E559: Krzemian glinu (kaolin) (ang.).
  10. Informacje o dodatku: Krzemian glinu (E559) Inne nazwy: Kaolin. vitalia.pl. [dostęp 2017-03-28].
  11. a b Wojciech Chmielak: Ściąga z receptury (edycja IV). 2016. [dostęp 2017-03-28].
  12. Farmakopea Polska wydanie IX. T. 2. Warszawa: Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, 2011, s. 1161-1163. ISBN 978-83-88157-79-0.
  13. Synonimy substancji w recepturze. receptura.edu.pl. [dostęp 2017-03-27].
  14. Horst Fey, Xenia Petsitis, Agata Jabłońska-Trypuć (red. wydania polskiego): Słownik kosmetyczny.. Wrocław: MedPharm, 2011. ISBN 978-83-60466-87-2.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Zenon Sarbak, Barbara Jachymska-Sarbak, Agnieszka Sarbak: Chemia w kosmetyce i kosmetologii. Wrocław: MedPharm Polska, 2013. ISBN 978-83-7846-021-3.

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.