Gmach Banku Zachodniego w Warszawie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Gmach Banku Zachodniego
Ilustracja
Bank Zachodni
Państwo  Polska
Miejscowość Warszawa
Adres ul. Fredry 6
Architekt Józef Pius Dziekoński
Kondygnacje 2
Rozpoczęcie budowy 1896
Ukończenie budowy 1897
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
Gmach Banku Zachodniego
Gmach Banku Zachodniego
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Gmach Banku Zachodniego
Gmach Banku Zachodniego
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
Gmach Banku Zachodniego
Gmach Banku Zachodniego
Ziemia52°14′31,55″N 21°00′35,17″E/52,242097 21,009769

Bank Zachodni – dwupiętrowa kamienica znajdująca się przy ul. Fredry 6 w Warszawie, wybudowana w latach 1896–1897. Pierwszym właścicielem był Hipolit Wawelberg.

W 1975 budynek został wpisany do rejestru zabytków.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Gmach Banku Zachodniego przy ul. Fredry 6 wzniesiono w latach 1896–1897 według projektu Józefa Piusa Dziekońskiego, na zlecenie pierwszego właściciela - Hipolita Wawelberga. Bank Zachodni był czwartym pod względem wielkości Bankiem w Królestwie Polskim.

W 1913 zrealizowano (również według projektu Józefa Piusa Dziekońskiego) nowe skrzydło na przedłużeniu oficyny północnej, położonej już na innej działce przy ul. Niecałej 3, gdzie wystawiono ponadto nowy budynek mieszkalny i magazynowy. Inwestorem był Stanisław Rotwand - nowy właściciel Banku.

Podczas II wojny światowej Bank Zachodni zakończył swoją działalność, a budynek przejęli Niemcy. Działał tutaj m.in. Klub Niemiecki (Deutscher Club). W czasie powstania warszawskiego Niemcy magazynowali tu amunicję i broń. Gmach banku przetrwał II wojnę światową bez większych zniszczeń. Był jednym z niewielu zadaszonych budynków Warszawie.

Po wojnie budynek ulegał stopniowej dewastacji przez przypadkowych użytkowników. Wiele ozdobnych elementów wystroju m.in. ozdobna wstęga fryzu, ozdobny daszek nad głównym wejściem czy odboje bramne tzw. krasnale zniszczono, bądź zagrabiono.

W kwietniu 1946 roku Bank utracił swoją licencję i był likwidowany do 1953 roku, po czym został przejęty przez Skarb Państwa.

Warto uwzględnić krótki, ale dla znaczący epizod, kiedy to na Fredry 6 znajdowała się siedziba Komitetu Obywatelskiego Solidarności. W 1989 tu rozpoczęła się organizacja wyborów z 4 czerwca 1989.

W 1996 roku miała miejsce gruntowna renowacja gmachu, po oficjalnym zatwierdzeniu przez ówczesnego prezydenta miasta stołecznego Warszawy i Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków.

Charakterystyka budynku[edytuj | edytuj kod]

Wysoki cokół budowli wraz z kondygnacją przyziemia pokryty został płytami groszkowanej rustyki. W oknach suteren znajdują się ozdobne, sowo wybrzuszone kraty, a w ryzalicie zachodnim pomieszczono przejazd bramny. Otwór wejściowy zaopatrzony został w drzwi żelazne z kutymi kratami, zaprojektowano w ryzalicie wschodnim. Wszystkie otwory okienne mają zamknięcia półkoliste. Zworniki okien parteru ozdobione są kobiecymi maskami, okna pierwszego piętra otrzymały oprawy w formie edykułów z kolumienkami kompozytowymi i trójkątnymi przyczółkami, których tympanony wypełnione są motywami muszli. Otwory okienne w ryzalitach tej kondygnacji, dekorowanych na skrajach groszkowaną rustyką ze strzępiami, miały poszerzone kroje i zostały zaopatrzone w balkony z tralkowymi balustradami. Ściany pokryto boniami płytowymi. Okna z trójkątnymi naczółkami, osadzone w ryzalitach drugiego piętra otrzymały takie same balkony. Pozostałe okna tej kondygnacji uzyskały naczółki w formie wycinków koła. Szeroki pas fryzu pod wydatnym gzymsem koronującym rozczłonkowany został wieloma otworami. Pola między okienkami wypełniono motywami festonów i girland.

Najważniejsze pomieszczenia[edytuj | edytuj kod]

  • Westybul parteru
  • Sala operacyjna
  • Sala nowa
  • Sala w oficynie zachodniej
  • Klatka schodowa oficyny zachodniej
  • Główna klatka schodowa
  • Westybul pierwszego piętra
  • Sala posiedzeń
  • Gabinet wschodni
  • Westybul drugiego piętra
  • Salon

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]