Gmina Kamieńczyk

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kamieńczyk
gmina wiejska
1870–1915 i 1919–1954[1]
Państwo  PRL
Województwo 1870–1889: gubernia siedlecka
1889–1915: gubernia warszawska
1919–1939: województwo warszawskie
1945–1954: województwo warszawskie
Powiat 1870–1889: węgrowski
1889–1952: radzymiński
(1916–1919: miński)
1952–1954: wołomiński
Siedziba Kamieńczyk
Populacja (1921)
• liczba ludności

1205
Szczegółowy podział administracyjny (1952)
Liczba gromad 8
brak współrzędnych
Portal Portal Polska
Zobacz też: gmina Kamieńczyk Wielki.

Gmina Kamieńczyk (do 1870 i 1915–1919 miasto Kamieńczyk) – dawna gmina wiejska istniejąca w latach 1870–1915 i 1919–1954] w Siedleckiem i Warszawskiem. Siedzibą władz gminy był Kamieńczyk[2].

Gmina Kamieńczyk powstała za Królestwa Polskiego1 stycznia?/13 stycznia 1870 w powiecie węgrowskim[3] w guberni siedleckiej w związku z utratą praw miejskich przez miasto Kamieńczyk i przekształceniu jego w wiejską gminę Kamieńczyk w granicach dotychczasowego miasta; do gminy dołączono równocześnie kilka wsi z gminy Łojki[4]. W 1889 roku gmina została przyłączona do powiatu radzymińskiego w guberni warszawskiej[5].

W 1915 roku niemieckie władze okupacyjne wprowadziły administrację cywilną i przekształciły gminę Kamieńczyk w miasto, liczące w 1916 roku zaledwie 1500 mieszkańców, które w związku ze zniesieniem powiatu radzymińskiego w 1916 roku znalazło się w powiecie (nowo)mińskim[6]. Władze polskie nie uznały jednak Kamieńczyka za miasto w 1919 roku[7], przez co gmina stała się ponownie jednostką formalnie wiejską.

W okresie międzywojennym gmina należała do powiatu radzymińskiego w woj warszawskim[2]. W 1921 roku gmina liczyła zaledwie 1205 mieszkańców i składała się z dwóch wsi – Kamieńczyka (1185 mieszk.) i Szumina Poduchownego (20 mieszk.)[8]. 1 lipca 1925 gminę Kamieńczyk powiększono o wsie Fidest Nowy, Fidest Stary, Kółko, Ostrówek, Latoszek, Puste Łąki, Skuszew, Świniotop i Selerynówka, folwarki Fidest Zamoyskiego, Ossowszczyzna, Rozalin, Świniotop i Zenówka, kolonie Halin,[9], Suwiec i Selerynówka, osadę leśną Kokoszczyzna i osadę Kruszyna z gminy Zabrodzie a także o wieś Łazy kolonie Łazy Średnickiego, Łazy Kręciszewskiego, Łazy Traumena, Łazy Buczyńskiego, Łazy-Kolonia oraz osadę Łazy z gminy Jadów - w tymże powiecie[10][11]. 1 kwietnia 1939 gminę Kamieńczyk powiększono o gromadę Strachów oraz część gromady Kukawki (Strachów-Kukawki) z gminy Zabrodzie w powiecie radzymińskim[12].

Po wojnie gmina zachowała przynależność administracyjną. 1 lipca 1952 gminę Kamieńczyk pomniejszono o gromadę Łazy na korzyść gminy Łochów w powiecie węgrowskim[13].Tego samego dnia zmieniono też nazwę powiatu radzymińskiego na wołomiński[14]. 1 lipca 1952 roku gmina składała się z 8 gromad: Adampol, Fidest, Iły, Kaliska, Kamieńczyk, Pogorzelec, Strachów i Świniotop[15]. Jednostkę zniesiono 29 września 1954 roku wraz z reformą wprowadzającą gromady w miejsce gmin[16].

Jednostki nie przywrócono 1 stycznia 1973 roku po reaktywowaniu gmin[17], a jej dawny obszar wszedł w skład gminy Wyszków.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Od 1919 jednostka administracyjna nowo utworzonego polskiego woj. warszawskiego; w czasie II wojny światowej poza administracją polską.
  2. a b Główny Urząd Statystyczny w Warszawie: Województwa centralne i wschodnie Rzeczypospolitej Polskiej – podział na gminy według stanu z dnia 1.IV 1933 roku, Książnica-Atlas, Lwów 1933.
  3. powiat węgrowski w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. XIII: Warmbrun – Worowo. Warszawa 1893.
  4. Postanowienie z 12 (24) grudnia 1869, ogłoszone 1 (13 stycznia) 1870 (Dziennik Praw, rok 1869, tom 69, nr 239, s. 461).
  5. Maria Nietyksza: Rozwój miast i aglomeracji miejsko-przemysłowych w Królestwie Polskim, 1865-1914. Warszawa: PWN, 1986, s. 358-359.
  6. Stan szkolnictwa powszechnego w grudniu 1917 r. na terytorjum obu byłych jeneralnych gubernatorstw: Warszawskiego i Lubelskiego
  7. Dz.U. z 1919 r. nr 13, poz. 140
  8. Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej – Tom I – Województwo Warszawskie, Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1925.
  9. Przylęgórek
  10. Dz.U. z 1925 r. nr 26, poz. 177
  11. Dz.U. z 1925 r. nr 86, poz. 605
  12. Dz.U. z 1939 r. nr 24, poz. 163
  13. Dz.U. z 1952 r. nr 26, poz. 177
  14. Dz.U. z 1952 r. nr 27, poz. 185.
  15. Wykaz Gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej według stanu z dnia 1.VII 1952 r., PRL, GUS, Warszawa.
  16. Dz.U. z 1954 r. nr 43, poz. 191.
  17. Dz.U. z 1972 r. nr 49, poz. 312.