Gruba Kaśka na Tłomackiem

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy studni Gruba Kaśka. Zobacz też: Gruba Kaśka (studnia infiltracyjna w korycie Wisły).
Gruba Kaśka
Obiekt zabytkowy nr rej. 585 z 1.07.1965
Ilustracja
Studnia od strony zachodniej
Państwo  Polska
Miejscowość Warszawa
Adres al. „Solidarności”
Styl architektoniczny Klasycyzm
Architekt Szymon Bogumił Zug
Rozpoczęcie budowy 1783
Ukończenie budowy 1787
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
Gruba Kaśka
Gruba Kaśka
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Gruba Kaśka
Gruba Kaśka
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
Gruba Kaśka
Gruba Kaśka
Ziemia52°14′40″N 21°00′06″E/52,244444 21,001667

Gruba Kaśka na Tłomackiem – popularna nazwa klasycystycznej studni pochodzącej z końca XVIII wieku, znajdującej się w Warszawie pośrodku pasa jezdni al. „Solidarności” u zbiegu z placem Bankowym i ulicą Andersa.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wzniesiona w 1787 według projektu Szymona Bogumiła Zuga na placu Tłomackim, w centrum jurydyki Tłumackie. Budynek ma kształt walca o średnicy zewnętrznej 4,3 metra[1]. Jest ozdobiony płycinami z boniowaniem oraz fryzem tryglifowym i zwieńczony schodkowym daszkiem wykonanym z blachy miedzianej z pozłacaną kulą. Studnia była jednym z kilku ujęć wody wzniesionych w tym czasie w Warszawie.

Pomimo m.in. poszerzenia ulicy Leszno podczas II wojny światowej oraz walk toczonych podczas powstania warszawskiego studnia przetrwała wojnę i w niemal niezmienionej formie stoi do dziś. Zmieniło się natomiast jej otoczenie m.in. maju 1943 Niemcy wysadzili w powietrze znajdującą się naprzeciwko Wielką Synagogę. W czasie powstania warszawskiego pociski wybiły w budowli trzy dużych rozmiarów wyrwy, a elewacja i daszek zostały uszkodzone odłamkami pocisków[1].

Po zakończeniu wojny studnia była zniszczona w ok. 80%[2]. Po przeprowadzeniu w latach 1947–1949 Trasy W-Z znalazła się między jezdniami al. „Solidarności”.

Podczas remontu w 2004 odtworzono jej pierwotny wygląd, który został zmieniony podczas powojennej odbudowy, m.in. odsłonięto dwa zamurowane okienka, przywrócono pierwotne linie boniowania nad poszerzonym wejściem, wykonano nowe dębowe dwuskrzydłowe drzwi wejściowe, a także oczyszczono fryz, wzmocniono fundamenty w celu ograniczenia drgań pochodzących z przechodzących bardzo blisko „Grubej Kaśki“ linii tramwajowych oraz pozłocono kulę[3][4].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Artur Zbiegieni. Zabytkowy wodozbiór „Gruba Kaśka“. „Wiadomości Konserwatorskie”. 17/2005. s. 100. 
  2. Karol Małcużyński, Wacław Wojnacki: Zwiedzamy nową Warszawę. Warszawa: Spółdzielczy Instytut Wydawniczy „Kraj”, 1950, s. 76.
  3. Gruba Kaśka wypięknieje. W: Urząd m.st. Warszawy [on-line]. um.warszawa.pl, 17 sierpnia 2004. [dostęp 2013-08-15].
  4. Artur Zbiegieni. Zabytkowy wodozbiór „Gruba Kaśka“. „Wiadomości Konserwatorskie”. 17/2005. s. 100, 102. 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Encyklopedia Warszawy. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1994, s. 229–230. ISBN 83-01-08836-2.