Hans Vermeer

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Hans Josef Vermeer
Data i miejsce urodzenia 24 września 1930
Iserlohn
Data i miejsce śmierci 4 lutego 2010
Heidelberg
Zawód, zajęcie lingwista
Narodowość niemiecka
Tytuł naukowy profesor
Alma Mater Uniwersytet Ruprechta-Karola w Heidelbergu
Odznaczenia
Oficer Orderu Edukacji Publicznej (Portugalia)

Hans Josef Vermeer (ur. 24 września 1930 w Iserlohn, zm. 4 lutego 2010 w Heidelbergu) – niemiecki lingwista i badacz przekładoznawstwa. Wykształcony w wielu różnych dziedzinach; studiował ekonomię, językoznawstwo historyczne ogólne i porównawcze oraz literaturę romańską i niemiecką. Był poliglotą; władał ponad dwudziestoma językami.

Znany przede wszystkim ze stworzenia teorii skoposu.

Działalność akademicka[edytuj | edytuj kod]

Vermeer studiował przekładoznawstwo na Uniwersytecie w Heidelbergu (1950-1952) i w Lizbonie (1953-1954), a także ekonomię, ogólne i porównawcze językoznawstwo historyczne oraz literaturę romańską i niemiecką (1954-1962).

Uczył języka portugalskiego na Uniwersytecie w Heidelbergu (1954-1962). W 1962 uzyskał tytuł doktora za prace na temat przymiotnikowych i czasownikowych określeń kolorów w językach indoeuropejskich oraz problemów w ich tłumaczeniu. Nauczał języków południowoazjatyckich, takich jak urdu i hindi, na Wydziale Neofilologii w Heidelbergu (1962-1964). W 1968 zdobył stopień doktora habilitowanego w zakresie językoznawstwa historycznego ogólnego i porównawczego.

Wykładał na Uniwersytecie w Heidelbergu (1968-1970, 1984-1992) i na Uniwersytecie Jana Gutenberga w Moguncji (1971-1983). Został również mianowany profesorem wizytującym na Leopold-Franzens-Universität w Innsbrucku (1999-2002), Bosphorus University w Stambule (2002-2003) i Okan University, również w Stambule (2004-2007). W końcu powrócił na Uniwersytet Jana Gutenberga i do Heidelbergu, aby nauczać tam w ostatnich latach życia.

Translation studies[edytuj | edytuj kod]

Hans J. Vermeer odegrał ważną rolę w kształtowaniu się przekładoznawstwa jako osobnej dyscypliny akademickiej.

W latach siedemdziesiątych nastąpiła miana podejścia do przekładoznawstwa. Coraz częściej postrzegane było nie jako jedynie proces transkrybowania tekstu z języka źródłowego na docelowy, ale jako organiczny proces zachodzący między kulturami, którego opis wymaga spojrzenia poza teksty będące jego przedmiotem.

Vermeer, przy udziale Kathariny Reiss (1923-2018), stworzył funkcjonalistyczną teorię przekładu tzw. teorię skoposu. Powstała ona z przekonania, że „tekst wyjściowy i jego język nie może być absolutną miarą przekładu”. Zgodnie z teorią skoposu, osiągnięcie danego celu tłumaczeniowego jest ważniejsze niż to czy proces tłumaczenia był zrealizowany w poprawny sposób -  „cel uświęca środki”.

Dzieła wybrane[edytuj | edytuj kod]

  • Adjektivische und verbale Farbausdrücke in den indogermanischen Sprachen mit ē-Verben. Ein Beitrag zur Frage der Wortarten und zum Problem der Übersetzbarkeit. Heidelberg, Julius Groos, 1963.
  • (z Heinz Walz i Heinrich Klebes) Sprache und Entwicklungshilfe: Bedeutung und Möglichkeit der Vermittlung von Sprachkenntnissen und Auslandskunde an deutsche Fachleute im Rahmen der Entwicklungshilfe für Afrika und Asien. Heidelberg, Julius Groos, 1963.
  • Untersuchungen zum Bau zentral-süd-asiatischer Sprachen: Ein Beitrag zur Sprachbundfrage. Heidelberg, Julius Groos, 1969.
  •  Aufsätze zur Translationstheorie. Heidelberg, 1983.
  • (z Kathariną Reiß) Grundlegung einer allgemeinen Translationstheorie. Tübingen, Niemeyer, 1984. Przetłumaczone na angielski przez Christiane Nord jako Towards a general theory of translational action: Skopos theory explained. St. Jerome, 2013.
  •  What does it mean to translate? Indian Journal of Applied Linguistics 13, 1987, pp. 25–33.
  • Skizzen zu einer Geschichte der Translation, Frankfurt, 1991
  • Starting to unask what translatology is about. Target - International Journal of Translation Studies 10:1, 1998, pp. 41–68.
  • Skopos and commission in translational action. W Readings in translation theory, edycja Andrew Chesterman. Helsinki, Oy Finn Lectura, 1989, 173-187. Przetłumaczone na angielski przez Andrew Chestermana.
  • Übersetzen als Utopie – Die Übersetzungstheorie des Walter Bendix Schoenflies Benjamin; TEXTconTEXT 4. Heidelberg, 1996.
  • Ausgewählte Vorträge zur Translation und anderen Themen. Selected papers on translation and other subjects. Berlin, Frank & Timme, 2007.

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]