Henryk Franczak

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Henryk Franczak
ilustracja
porucznik pilot porucznik pilot
Data i miejsce urodzenia 31 marca 1918
Zagórzyce
Data i miejsce śmierci 1 lipca 2006
Providence
Przebieg służby
Siły zbrojne Roundel of Poland (1921–1993).svg - Siły Powietrzne RP
Jednostki 304 Dywizjonu Bombowego Ziemi Śląskiej
Główne wojny i bitwy II wojna światowa
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Walecznych (od 1941, trzykrotnie) Krzyż Wybitnej Służby Lotniczej (Wielka Brytania)
Henryk Franczak
Certyfikat Honorowego Obywatela Stanu Kalifornia nadany Henrykowi Franczakowi

Henryk Franczak (ur. 31 marca 1918 w Zagórzycach koło Krakowa, zm. 1 lipca 2006 w Providence) – porucznik pilot Polskich Sił Powietrznych i kapitan Królewskich Sił Powietrznych.

Urodził się w rodzinie nauczycielskiej Stanisława i Heleny. Ukończył Gimnazjum Polskiej Macierzy w Grodnie, a następnie Państwową Szkołę Techniczną w Wilnie, zdobywając stopień technika drogowo-wodnego.

Od najmłodszych lat interesował się lotnictwem i w roku 1936 na szkoleniu w Ustianowej uzyskał stopień pilota szybowcowego. W roku 1939 został skierowany do Szkoły Podchorążych Rezerwy Lotnictwa w Sadkowie koło Radomia, a następnie do Szkoły Obserwatorów w Dęblinie. Po wybuchu wojny dostał się do niewoli radzieckiej, skąd uciekł wraz z bratem Stanisławem przez Kowno, Rygę, Sztokholm i Oslo do Francji, gdzie czekał w Lyonie na szkolenie.

Po upadku Francji z trudnościami przedostał się drogą morską do Blackpool, gdzie przeszkolono go na radiotelegrafistę. 20 sierpnia 1941 awansowano go na podporucznika i przydzielono do 304 Dywizjonu Bombowego Ziemi Śląskiej. 24 kwietnia 1942 roku odbył pierwszy lot bojowy w ataku na okręty Kriegsmarine w Rostocku.

Latał nad Niemcami, portami okupowanej Europy, a następnie został przeniesiony do Lotnictwa Obrony Wybrzeża. Po 47 lotach bojowych awansowano go na porucznika i angielskiego kapitana. Został odznaczony Orderem Wojennym Virtuti Militari i trzykrotnie Krzyżem Walecznych.

Latem 1943 skierowano go do szkoły pilotów, o co nieustannie zabiegał. Został pilotem w październiku 1944. Po wojnie został instruktorem w Royal Air Force, a następnie w grudniu, 1948 wraz z grupą 30 polskich wyższych oficerów lotnictwa i techników przybył do Karaczi – do Royal Pakistan Airforce. Dostał przydział do Dywizjonu Transportowego z bazą Peszawarze. Latał na Dakotach w najwyższych górach: Karakorum, Himalajach, Hindukuszu.

Zwolnił się z lotnictwa wojskowego. Uzyskał stopień lotnika cywilnego i pracował jako pilot w pakistańskiej linii lotniczej. Między innymi latał do Indii, Birmy, Bangladeszu, Mekki. W roku 1952 ożenił się z Amerykanką pochodzenia irlandzkiego i w roku 1953 wyjechał do USA. Pracował jako przedstawiciel Encyklopedii Brytyjskiej, agent ubezpieczeniowy, oraz kierowca autobusu szkolnego.

28 listopada 1992 roku w San Francisco odbyły się uroczystości związane z 200-leciem ustanowienia Orderu Virtuti Militari. Obchody zorganizowała ambasada polska. W uroczystościach uczestniczył sekretarz stanu Kalifornia nadając tytuł Honorowego Obywatela Stanu Kalifornia czterem Kawalerom Virtuti Militari, w tym Henrykowi Franczakowi.

Henryk Franczak był człowiekiem głęboko religijnym, przyjaznym ludziom, kochającym przyrodę, a nade wszystko kochał dwie ojczyzny: Polskę i Stany Zjednoczone. Posiadał obywatelstwo polskie i amerykańskie, a flagi tych państw umieszczone były zawsze przy jego domu w Providence (USA). Na jego postawę patriotyczną z pewnością wpłynęło wychowanie. Ojciec był legionistą. Brat Stanisław zginął śmiercią lotnika zestrzelony lecąc z pomocą powstańczej Warszawie. Brat Edward Został zamordowany w lipcu 1944 roku jako komendant oddziału partyzanckiego AK na Wileńszczyźnie. Brat Lucjan służył w jednostce pomocniczej RAF-u w czasie II wojny światowej.

Henryk Franczak zmarł 1 lipca 2006 roku w Providece USA. 12 września 2006 odbył się uroczysty pogrzeb na Wojskowych Powązkach w Warszawie. Prochy spoczęły, zgodnie z jego życzeniem w Polsce. Miejsce jego pochówku – Kolumbarium Kwatery Żołnierzy Polskich Sił Zbrojnych w krypcie C30-K3-III-6[1].

Krypta Henryka Franczaka na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Materiały pochodzące od siostry Henryka Franczaka Pani Teresy Gajewskiej z domu Franczak oraz książki Do Wolnej Polski nam Powrócić Daj, Praca Zbiorowa, wyd. Fundacja Żołnierzy Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, Warszawa 2004, s. 41 – 48.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Wyszukiwarka cmentarna --- Warszawskie cmentarze [dostęp 2019-11-14] (pol.).