Homo naledi

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Homo naledi
Berger et al[1], 2015
Fragmenty kośćca: A. czaszka (widok z tyłu); B. widok z przodu; C–F. szczęka; G. elementy czaszki w ułożeniu anatomicznym; H. zgryz żuchwy; I. żuchwa od dołu; J. żuchwa w ujęciu bocznym K. oraz widok z przodu (skala kreskowa – 10 cm)
Fragmenty kośćca: A. czaszka (widok z tyłu); B. widok z przodu; C–F. szczęka; G. elementy czaszki w ułożeniu anatomicznym; H. zgryz żuchwy; I. żuchwa od dołu; J. żuchwa w ujęciu bocznym K. oraz widok z przodu (skala kreskowa – 10 cm)
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Rząd naczelne
Rodzina człowiekowate
Podrodzina Homininae
Plemię Hominini
Rodzaj Homo
Gatunek Homo naledi

Homo naledi – kopalny gatunek człowieka, odkryty w październiku 2013 roku podczas prac archeologicznych prowadzonych przez międzynarodowy zespół pod kierownictwem Lee R. Bergera w jednej z jaskiń na terenie Republiki Południowej Afryki[1][2]. Po raz pierwszy gatunek opisano naukowo w 2015 roku w elektronicznym wydaniu eLife[1]. Żył w plejstocenie; dokładny wiek znanych skamieniałości przedstawicieli gatunku jest niepewny, lecz badania Dirksa i współpracowników (2017) pozwoliły na stwierdzenie, że skamieniałości te najprawdopodobniej mają nie mniej niż 236 tysięcy lat i nie więcej niż 335 tysięcy lat[3].

Odkrycie[edytuj | edytuj kod]

Odkrycia dokonano w komorze Dinaledi (na głębokości około 30 m) w trudno dostępnych głębokich partiach jaskini Rising Star (26°1′13′′ S; 27°42′43′′ E), położonej w prowincji Gauteng w odległości ok. 50 km na północny zachód od Johannesburga[1][2][4]. W jaskini odnaleziono skamieniałe szczątki (1550 kości) należące do co najmniej 15 osobników[1], które prawdopodobnie zostały tam złożone w ramach rytualnego pochówku[2]. Było to największe pod względem ilościowym znalezisko skamieniałości gatunku należącego do Hominini spośród odkrytych na kontynencie afrykańskim[1].

Przekrój komory Dinaledi, z zaznaczonymi skamieniałymi szczątkami H. naledi
Kościec rąk H. naledi

Odkrywcy są przekonani, że odkryta, trudno dostępna część jaskini była komorą grobową, w której członkowie ówczesnej społeczności w sposób świadomy i celowy składali ciała zmarłych krewnych. Naukowcy podkreślają, że odnotowanie u H. naledi tego typu zachowań, charakterystycznych dla współczesnych ludzi, było ogromnym zaskoczeniem[5].

Nazwa gatunkowa naledi pochodzi z języka sotho i znaczy gwiazda. Nazwa ta nawiązuje do lokalizacji jaskini[1]. Holotyp stanowi okaz odkryty w marcu 2014 roku w obrębie komory Dinaledi. Jest przechowywany w Evolutionary Studies Institute na Uniwersytecie w Witwatersrand w Johannesburgu[1].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Naukowcy wykazali liczne różnice w budowie ciała odkrytego gatunku w stosunku do znanych okazów prehistorycznych człowiekowatych: Australopithecus afarensis, Australopithecus africanus, Australopithecus sediba, Homo habilis, Homo rudolfensis, Homo erectus, Homo floresiensis, Homo antecessor czy Homo heidelbergensis[1]. Przedstawiciele Homo naledi osiągali wzrost około ok. 150 cm przy masie ciała ok. 45 kg (przeprowadzone symulacje wskazały na przedział 39,7–55,8 kg[1]). Biodra wykazywały podobieństwo do szkieletu żeńskiego osobnika Australopithecus afarensis nazywanego Lucy, a przednie kończyny były dobrze przystosowane do wspinania[2]. Objętość mózgu wynosiła ok. 500 cm³[4]. Pod względem morfologicznym czaszka H. naledi wykazuje podobieństwo do czaszek wczesnych przedstawicieli rodzaju Homo, w tym do Homo erectus, Homo habilis i Homo rudolfensis[1], jednak jest to odrębny gatunek lokowany pomiędzy pierwotnymi naczelnymi, a bezpośrednimi przodkami H. sapiens[5]. Uzębienie gatunku było prymitywne, o prostym zgryzie[1].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g h i j k l Publikacja w otwartym dostępie – możesz ją bezpłatnie przeczytać Lee R Berger (Corresponding Author) i inni, Homo naledi, a new species of the genus Homo from the Dinaledi Chamber, South Africa, „eLife Sciences Publications, Ltd”, 4, 2015, e09560, DOI10.7554/eLife.09560, PMID26354291, PMCIDPMC4559886 (ang.).
  2. a b c d Sarah Knapton. Homo naledi, a new species of human, discovered in a cave in South Africa. „telegraph.co.uk”, 2015-09-10. Telegraph Media Group Limited (ang.). 
  3. Publikacja w otwartym dostępie – możesz ją bezpłatnie przeczytać Paul H.G.M. Dirks i inni, The age of ''Homo naledi'' and associated sediments in the Rising Star Cave, South Africa, „eLife”, 6, 2017, e24231, DOI10.7554/eLife.24231, PMID28483040, PMCIDPMC5423772 (ang.).
  4. a b Wojciech Pastuszka: Homo naledi. Czy to jest najstarszy człowiek? (pol.). archeowiesci.pl, 2015-09-10.
  5. a b Pallab Ghosh: New human-like species discovered in S Africa (ang.). BBC, 2015-09-10. [dostęp 2015-09-11].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]