Hruba Turnia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Hruba Turnia
Ilustracja
Masyw Hrubej Turni
Państwo  Słowacja
Pasmo Tatry, Karpaty
Wysokość 2089 m n.p.m.
Wybitność 103 m
Pierwsze wejście 17 lipca 1906
Zygmunt Klemensiewicz, Roman Kordys i Jerzy Maślanka
Położenie na mapie Tatr
Mapa lokalizacyjna Tatr
Hruba Turnia
Hruba Turnia
Ziemia49°10′52,8″N 20°07′47,4″E/49,181333 20,129833
Północno-zachodnia grań Hrubej Turni (podpisane obiekty)

Hruba Turnia (słow. Hrubá veža, niem. Dicker Turm, węg. Vastagtorony, 2089 m n.p.m.[1]) – odosobniona, wybitna turnia rozdzielająca Dolinę Świstową i Dolinę Litworową w słowackiej części Tatr Wysokich. Od Wielickiego Szczytu oddzielona jest głęboko wciętą Litworową Przehybą, przez którą przechodzi znakowany niebiesko szlak turystyczny prowadzący z Łysej Polany przez Dolinę Białej Wody na Rohatkę.

Hruba Turnia jest turnią dwuwierzchołkową, jej południowo-wschodni wierzchołek (2089 m) jest nieco wyższy od mało wybitnego wierzchołka północno-zachodniego (2083 m)[1]. Odchodzą od niej dwie granie: krótka północno-wschodnia o charakterze grzędy ze Świstową Kopką, oddzieloną od szczytu Świstowym Przechodem, oraz długa północno-zachodnia, w której znajduje się kilka podrzędnych obiektów (od Hrubej Turni na północny zachód):

Hruby Róg jest wierzchołkiem zwornikowym, na nim grań rozchodzi się na południowy i północny zachód. W odnodze północno-zachodniej położone są Hrube Wrótka i Dwojaki. Z kolei z grani opadającej z Hrubej Turni na Litworową Przehybę znajduje się jeszcze drugie siodło – Wyżnia Litworowa Przehyba.

Na wierzchołek Hrubej Turni nie prowadzą żadne znakowane szlaki turystyczne, jest dostępna jedynie dla taterników. Dla nich najciekawszą i najtrudniejszą jest jej południowa ściana opadająca w kierunku Doliny Litworowej. Ma ona ok. 200 m wysokości, jej urwiskami poprowadzonych jest kilka interesujących dróg wspinaczkowych.

Nazwa Hrubej Turni i innych obiektów w jej masywie pochodzi od masywnego kształtu. Pierwsze pomiary wysokości turni zostały wykonane w latach 1895-1897 w ramach kartowania austriackiego, dały one wynik 2096 m. W publikacjach z II połowy XX wieku podawano jedną z dwóch wartości: 2091 lub 2086 m[2]. Najnowsze pomiary lidarowe z 2018 roku określiły wysokość wierzchołka na 2089,4 m[1].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze odnotowane wejścia turystyczne:

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Úrad geodézie, kartografie a katastra Slovenskej republiky, Produkty leteckého laserového skenovania.
  2. Zagadki kotła pod Polskim Grzebieniem. [dostęp 2020-09-19].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Józef Nyka: Tatry słowackie. Przewodnik. Wyd. II. Latchorzew: Trawers, 1998. ISBN 83-901580-8-6.
  2. Witold Henryk Paryski: Tatry Wysokie. Przewodnik taternicki. Część XIII. Litworowy Szczyt – Staroleśna Szczerbina. Warszawa: Sport i Turystyka, 1967, s. 61–64.