Wersja ortograficzna: Huta Józef

Huta Józef

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ruiny huty

Huta Józefhuta znajdująca się w Samsonowie, działająca w latach 18181866[1].

W 1817 roku Stanisław Staszic wystąpił z inicjatywą wybudowania nowej huty w Samsonowie. Kamień węgielny w 1818 r. położył namiestnik Królestwa Polskiego książę gen. Józef Zajączek, toteż nazwano ją hutą „Józefa”. Budowali ją specjaliści saksońscy pod nadzorem Bogumiła Schmidta i Fryderyka Lampe na wzór huty w Pankach koło Częstochowy. Wybudowano wielki piec, odlewnię, modelarnię oraz suszarnię. Budowę ukończono w 1823 r.[1] Zakład wytwarzał około 800 ton surówki rocznie. Przerabiały ją głównie fryszerki w położonych w okolicy Jasiowie, Janaszowie, Umrze i pobliskim Światełku nad Bobrzą. Huta była opalana węglem drzewnym. W 1829 roku zainstalowano maszynę parową, która napędzała miechy. W latach 1830-1831 zakład dostarczał broń uczestnikom powstania listopadowego[1] .

Poważniejsze pożary w zakładach samsonowskich wystąpiły w latach 1843 i 1848 r. Zakład produkował broń również dla uczestników powstania styczniowego, za co Rosjanie spalili hutę w nocy z 9 na 10 czerwca 1866 roku. Po tym pożarze zakład nie został już odbudowany. W czasie I wojny światowej Austriacy zniszczyli tzw. wieżę gichtową, w której mieściły się urządzenia wyciągowe. Do dzisiaj pozostały ruiny wielkiego pieca, wieży wyciągowej oraz hal produkcyjnych.

Ruiny huty stanowią część zespołu zakładu przemysłowego wpisanego do rejestru zabytków nieruchomych (nr rej.: A.469/1-3 z 3.12.1956, z 15.02.1967, z 4.05.1987 i z 6.05.1987)[2].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Sylwester Kowalczewski: Góry Świętokrzyskie. Przewodnik turystyczny, wydanie V. poprawione i rozszerzone, wy. Sport i Turystyka, Warszawa 1967, s. 82
  2. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo świętokrzyskie. 2020-09-30. s. 31–32. [dostęp 2015-11-16].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jan Pańczyk, Wielki piec w Samsonowie, (w:) Spotkania z zabytkami, nr 7 z 2008 r.
  • Zdzisława Witecka Z kart historii Gminy Samsonów Samsonów 2009
  • Zdzisława Witecka Ekonomia Samsonowska w XVIII wieku Samsonów 2004
  • Maciej Fert, Adam Czmuchowski Spacer po danym Sasmonowie Wrocław 1998
  • Mieczysław Starz Zagnańsk, Samsonów, Tumlin, Ćmińsk z dziejów osad nad górną Bobrzą Kielce 1995
  • Stanisław Janicki Spacerkiem po gminie Zagnańsk i okolicy Zagnańsk 2003