Huta Komorowska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Artykuł 50°23′12″N 21°43′9″E
- błąd 39 m
WD 50°24'0.0"N, 21°43'0.1"E
- błąd 14 m
Odległość 1577 m
Huta Komorowska
wieś
Ilustracja
Pozostałości zespołu dworskiego
Państwo  Polska
Województwo  podkarpackie
Powiat kolbuszowski
Gmina Majdan Królewski
Liczba ludności (2016-12-31) 1424[1]
Strefa numeracyjna 15
Kod pocztowy 36-110[2]
Tablice rejestracyjne RKL
SIMC 0799055
Położenie na mapie gminy Majdan Królewski
Mapa lokalizacyjna gminy Majdan Królewski
Huta Komorowska
Huta Komorowska
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Huta Komorowska
Huta Komorowska
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Huta Komorowska
Huta Komorowska
Położenie na mapie powiatu kolbuszowskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu kolbuszowskiego
Huta Komorowska
Huta Komorowska
Ziemia50°23′12″N 21°43′09″E/50,386667 21,719167

Huta Komorowskawieś w Polsce położona w Kotlinie Sandomierskiej, administracyjnie w województwie podkarpackim, w powiecie kolbuszowskim, w gminie Majdan Królewski[3].

Integralne części wsi Huta Komorowska[4][3]
SIMC Nazwa Rodzaj
0799061 Bór część wsi
0799078 Dołek część wsi
0799084 Góra część wsi
0799090 Gubernia część wsi
0799109 Kamionka część wsi
0799115 Krzywica część wsi
0799121 Obary część wsi

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa tarnobrzeskiego.

Nazwa miejscowości pochodzi od rzeczownika huta oraz pobliskiego Komorowa. W skład wsi wchodzą przysiółki: Bór, Dołek, Góra, Gubernia, Kamionka, Krzywica, Obary, Osiczyny, Raczyk oraz Wojnasy. W granicach wioski znajdują się lasy o nazwach: Buda Tuszowska, Pastwisko, Raczyk, Smarkata, Wisy, Za Hutą, Za Wojnasami oraz Zwierzyniec.

Huta szkła[edytuj | edytuj kod]

Huta Komorowska została założona końcem XVII wieku w królewszczyźnie ówczesnego starostwa sandomierskiego. Jako datę prawdopodobnego założenia Huty przyjmuje się rok 1674. Wtedy to Aleksander Michał Lubomirski, a następnie jego syn Józef Karol, ówcześni starostowie sandomierscy, założyli hutę szkła nad rzeką Korzeń oraz dwie oficyny: najpierw szklaną „officina vitruaria”, czyli Hutę (później nazywaną Komorowską), a z upływem czasu drugą „potażnię alias Maydan”. Największy rozkwit przemysłu szklanego w Hucie Komorowskiej miał miejsce końcem XVII w. i w I połowie XVIII wieku. W hucie zatrudniano Czechów oraz robotników z Krakowa i Ropczyc. Huta upadła po I rozbiorze Polski, po wprowadzeniu w życie pantentu leśnego dla Galicji z 20 września 1782 r., ograniczającego m.in. wyrób potażu, niezbędnego surowca do produkcji szkła.

Czasy Kozłowieckich[edytuj | edytuj kod]

Po I rozbiorze Huta Komorowska przeszła na własność skarbu Austrii. Początkowo dobra kasztelanii sandomierskiej dzierżawił hrabia Józef Kajetan Ossoliński. Na początku XIX wieku Huta wraz z innymi miejscowościami stała się własnością Kulczyckich. W roku 1835 byłe królewszczyzny, czyli tzw. dobra kameralne, sprzedane zostały podczas licytacji. Hutę Komorowską wraz z Majdanem, Komorowem i Brzostową Górą zakupił Jan Dolański z Baranowa, a po nim dobra te przejął Stefan Dolański.

Ostatecznie drogą rodzinnych koligacji Hutę Komorowską i Majdan z Porębami odziedziczył wnuk Szczepana Dolańskiego, Czesław Kozłowiecki, który żeniąc się z Marią z Kaczkowskich otrzymał Komorów. Wybudował we wsi Huta Komorowska okazały dwór wraz z zabudowaniami folwarcznymi, a wokół niego założył park – arboretum. Po nim właścicielem Huty został jego syn Adam z żoną Marią z domu Janocha. Mieli oni troje dzieci: Czesława rozstrzelanego w 1940 r. przez hitlerowców; Jerzego, który po działaniach wojennych w czasie II wojny światowej wyemigrował do Kanady oraz Adama – późniejszego arcybiskupa i kardynała.

Adam Kozłowiecki senior przy dworze wybudował tartak, cegielnię, zakład wyrobu dachówek i kręgów betonowych, a nieopodal na rzece Korzeń młyn wodny. Wraz z żoną powołał Fundację Naukowo-Wychowawczą, której celem miało być wybudowanie w Hucie Komorowskiej obiektów szkolnych służących kształceniu młodzieży z zakresu leśnictwa, rolnictwa i prawa. Wybuch II wojny światowej przerwał ich plany.

26 marca 2008 r. powołano w Majdanie Królewskim Fundację im. Księdza Kardynała Adama Kozłowieckiego "Serce bez granic", która ma na celu rekonstrukcję pałacu Kozłowieckich z przystosowaniem na centrum pamięci o kardynale oraz utworzenie Diecezjalnego Centrum Misyjnego o charakterze formacyjno-edukacyjnym.[5]

25 września 2011 roku zostało otwarte muzeum ks. kardynała Adama Kozłowieckiego – Misjonarza Afryki[6] .

II wojna światowa i czasy powojenne[edytuj | edytuj kod]

W czasie wojny ludność wsi została wysiedlona w związku z tworzeniem przez Wehrmacht poligonu dla piechoty i artylerii. Ponadto zlokalizowano tam obóz pracy dla Żydów, w którym następnie przetrzymywano Polaków. Łącznie przez obóz przeszło ok. 3 tys. osób. Zginęło w nim około 1,5 tys. więźniów, głównie Żydów.

Krótko po wojnie rozebrano dwór Kozłowieckich. W 1954 otworzono odbudowaną szkołę. W 1991 założono parafię pw. Świętej Rodziny należącą do dekanatu Raniżów w diecezji sandomierskiej.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Urzędowe nazwy miejscowości i obiektów fizjograficznych - 59 - Powiat kolbuszowski. Warszawa: Urząd Rady Ministrów - Komisja Ustalania Nazw Miejscowości i Obiektów Fizjograficznych, 1965.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. O gminie. www.majdankrolewski.pl. [dostęp 2017-04-30].
  2. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. s. według wyboru. [dostęp 2014–03–09].
  3. a b TERYT (Krajowy Rejestr Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju). Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 18.11.2015].
  4. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  5. Fundacja im. Księdza Kardynała Adama Kozłowieckiego "Serce bez granic". [dostęp 2016-01-03].
  6. www.majdankrolewski.eu. [dostęp 2011-12-03].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]