Ił-114

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ił-114
Ilustracja
Ił-114-100 linii Uzbekistan Airways
Dane podstawowe
Państwo  ZSRR/ Rosja
Producent Iljuszyn
Typ samolot pasażerski
Załoga 2
Historia
Data oblotu 29 marca 1990
Lata produkcji 1993–2012, 2020-
Liczba egzemplarzy 20
Liczba wypadków 2
Dane techniczne
Napęd 2 x silnik turbośmigłowy, TW7-117SM
TW7-117ST-01
Moc 2 x 1980 , 2 x 2059 kW
Wymiary
Rozpiętość 30 m
Średnica wirnika 3,6 m
Długość 26,877 m
Długość kadłuba 2,86 m
Wysokość 9,32 m
Powierzchnia nośna 81,9
Masa
Własna 18,3 ton
Startowa 23,5 ton
Zapas paliwa 8360 l
Osiągi
Prędkość przelotowa do 500 km/h
Pułap 7600 m
Zasięg 2100 km
Rozbieg 750 m
Dobieg 550 m
Dane operacyjne
Liczba miejsc
52
Przestrzeń ładunkowa
6,5 tony
Użytkownicy
 Rosja,  Uzbekistan
Ił-114 w malowaniu linii Vyborg Airlines
Kokpit samolotu Ił-114

Ił-114 (ros. Ил-114) – rosyjski turbośmigłowy samolot pasażerski, zaprojektowany w biurze konstrukcyjnym Iljuszyna. Został oblatany w 1990 roku, trzy lata później wszedł do produkcji seryjnej[1].

Wyprodukowano łącznie 20 egzemplarzy samolotu do 2021 roku[2]. Ił-114 służył w barwach dwóch linii lotniczych: Vyborg Airlines (zakończyły działalność w 2010 roku) oraz Uzbekistan Airways (wycofały ten model w 2018 roku)[3]. Obecnie jedynym operatorem jest Biuro Konstrukcyjne Iliuszyna. W 2007 roku podpisano kontrakt na dostawę 98 samolotów do Wenezueli, ale do 2010 roku kontraktu nie zrealizowano.

Historia

OKB Iljuszyna przystąpiło do projektowania modelu Ił-114 w 1986 roku, świadomie nawiązując oznaczeniem do jednego z popularniejszych radzieckich samolotów pasażerskich – Ił-14 z 1950 roku. Pierwszy lot Ił-114 (rejestracja CCCP-54000) wykonał 29 marca 1990 pilotowany przez lotnika Wiaczesława Biełousowa. Planowano szybkie uzyskanie certyfikatu zachodniego i rozpoczęcie produkcji seryjnej w zakładach produkcyjnych w Taszkencie i w Moskwie. Jednak kryzys gospodarki rosyjskiej lat dziewięćdziesiątych XX w. spowodował, że próby przeciągały się, a zakład moskiewski wycofał się z planów produkcyjnych. Warsztaty Iljuszyna w Moskwie na Chodynce zbudowały trzy lotne prototypy Ił-114 oraz dwa płatowce do statycznych prób wytrzymałościowych i zmęczeniowych. Później zakład im. Czkałowa w Taszkencie zbudował 15 samolotów seryjnych (pierwszy - 7 sierpnia 1992 r.), w tym siedem w wersji Ił-114-100 z silnikami Pratt & Whitney i awioniką Collins (pierwszy - 26 stycznia 1999) i dwa w wersji transportowej Ił-114T (pierwszy - 14 września 1996 r.). Produkcja była rozciągnięta na lata, z dużymi przerwami. Ostatni Ił-114-100, będący także ostatnim samolotem zbudowanym w Taszkencie przed zamknięciem zakładu wystartował 11 lipca 2012. Zakład był przygotowany do wytwarzania 60-80 sztuk Ił-114 rocznie, ale nie było ani pieniędzy na produkcję ani zamówień.

W planach jest samolot Ił-114ORR do kontrolowania dużych skupisk ryb na oceanie, głównie łososia w rejonie Kamczatki i Wysp Kurylskich. Samolotem fotogrametrycznym ma być Ił-114FK, który miałby zastąpić obecnie używane do tego celu An-30.

Wojskowe projekty Ił-114

Jedyny Ił-114 latający obecnie w Rosji to doświadczalna platforma Ił-114ŁŁ (latające laboratorium). Samolot wystartował po raz pierwszy w kwietniu 2005 roku i od tego czasu służy w przedsiębiorstwie Radar MMS z Sankt Petersburga do prób elementów systemu zadaniowego Kasatka dla morskich samolotów i śmigłowców patrolowych, alternatywnego dla systemu Nowiełła przedsiębiorstwa Leniniec, także z Sankt Petersburga znanego jako Ił-38. Kasatka w różnych zestawach ma być założona na możliwych przyszłych wersjach patrolowych Ił-114. Prostszy samolot Ił-114P jest przeznaczony do patrolowania wybrzeża, granicy morskiej i 200 milowej wyłącznej strefy ekonomicznej, a także do monitoringu ekologicznego. Zestaw wyposażenia nawigacyjnego i pilotażowego pozwoli automatycznie wyprowadzać samolot w zadany punkt, wykrywać oraz rejestrować obiekty nawodne, a także przekazywać te dane na ziemię i do innych samolotów oraz przyrządowo naprowadzać na wykryty obiekt okręty ochrony pogranicza. System Kastaka na Ił-114P ma tylko dwa czujniki: stację radiolokacyjną umieszczoną w przodzie kadłuba oraz głowicę optoelektroniczną z termowizorem i kamerą telewizyjną umieszczoną pod średniopłatem. Na węzłach podwieszeń pod kadłubem podwieszane są zasobniki: SPPU-687 z działkiem 30 mm oraz 150 nabojami oraz reflektorem poszukującym i głośnikami; pod skrzydłem podwieszane są zasobniki z wyposażeniem ratowniczym. Kabina pasażerska została podzielona na dwie sekcje. Przednia mieści rozbitków lub rannych (w tym na noszach), ratowników lub 3 tony ładunku. W tylnej - umieszczono aparaturę systemu Kasatka, stanowiska dwóch operatorów systemu oraz pomieszczenie dla załogi rezerwowej.

Kolejna wersja, Ił-114MP to wielozadaniowy morski samolot patrolowy o znacznie szerszym zakresie zastosowania niż Ił-114P. Samolot jest przeznaczony do patrolowania bliskiej i średniej strefy morskiej, wykrywania, rozpoznawania i śledzenia w niej celów nawodnych i podwodnych, a także do ich niszczenia; może także stawiać miny. W związku z tym Ił-114MP zabiera znacznie bardziej rozbudowany wariant systemu Kasatka. Oprócz radaru i głowicy optoelektronicznej jest tam także system radiohydroakustyczny z pławami, magnetometr oraz stacja rozpoznania radiotechnicznego. Według oficjalnych informacji taka odmiana samolotu będzie mogła zwalczać: Okręty nawodne przeciwnika nie wchodząc w zasięg działania okrętowych środków przeciwlotniczych dzięki uzbrojeniu w samonaprowadzające się pociski przeciwokrętowe Ch-35 Uran. Waga samolotu wynosi około 30 ton, czyli znacznie cięższa od bazowej wersji (23,5 tony) oraz od Ił-114P (26 ton). To wymusza zmianę napędu. Samolot wg projektu ma otrzymać dwa silniki turbośmigłowe AI-20D serii 5 o mocy startowej 5180 KM każdy. Co prawda są to silniki ukraińskie, co obecnie jest sporym ograniczeniem z powodu braku odpowiedników na rosyjskim rynku i sankcje ukraińskie. Iljuszyn ma na papierze wiele wojskowych i cywilnych wersji Ił-114. Inne projekty wojskowe to Ił-114PR do prowadzenia rozpoznania radiotechnicznego oraz Ił-114PRP, mogący dodatkowo stawiać zakłócenia elektroniczne. W projekcie jest też samolot wsparcia ogniowego Ił-114T-OP. Projekt przerobionego Ił-114T z mocnym uzbrojeniem artyleryjskim: moździerzem 2A51 (używanym także w 2S9) kalibru 120 mm w wieżyczce pod kadłubem i działkiem 2A42 kalibru 30 mm w wieżyczce pod tylną częścią kadłuba. Armaty poruszają się po 90° na boki oraz do dołu; obsługiwane przez 4 operatorów. Ta wersja samolotu bezpośredniego wsparcia lotniczego ma mieć działać na wysokości 3500–4000 m i razić umocnione punkty, siły i środki przeciwnika.

Próby wznowienia produkcji

W marcu 2014 roku z powodu sankcji nałożonych przez Kanadę na Rosję po zaanektowaniu przez nią Krymu, Bombardier Aviation zawiesił plany montowania samolotów w Rosji. Prezes Bombardiera ogłosił, że jest to na czas nieokreślony. W tym samym miesiącu rosyjski wicepremier Dmitrij Rogozin zaproponował w odpowiedzi próbę wznowienia dwóch, wcześniej zakończonych projektów firmy Iljuszyn: pasażerskiego 64-miejscowego Ił-114 i transportowego Ił-112 mającego zdolność transportu 6 ton ładunku. Projekty te łączy wspólny napęd - dwa silniki turbośmigłowe Klimow TW-7-117S o mocy 2500 KM. Po kolejny kilku miesiącach na naradzie w Samarze 21 lipca 2014 Władimir Putin polecił przeanalizować możliwość uruchomienia produkcji seryjnej regionalnego samolotu pasażerskiego Ił-114. Powołano grupę roboczą Ministerstwa Przemysłu i Handlu, która jednak negatywnie zaopiniowała projekt wznowienia produkcji. 26 sierpnia wiceminister Jurij Sliusar oświadczył, że ponowne uruchomienie produkcji Ił-114 jest nieopłacalne i nie znaleziono dostatecznej liczby klientów samolot. Według analiz ministerstwa, przytaczanych przez prasę rosyjską, do 2020 roku potrzeby dla rosyjskich linii lotniczych wynosiły by 60-70 tego typu maszyn, a potem między 2021–2032 jeszcze mniej, bo tylko 40-55. Projekt wrócił do Władimira Putina, który zlecił ponowną analizę celowości projektu. Nowy zespół roboczy kierowany przez wicepremiera Dmitrija Rogozina ocenił, że samolot Ił-114 jest Rosji potrzebny.

Od lutego 2020 roku[4][5][6] powstaje Ił-114-300, tworzony od podstaw z wykorzystaniem technologii, które mają być stosowane w produkcji seryjnej[7][8]. Pod koniec września 2020 roku odnowiony[9] samolot Ił-114 przeszedł próby naziemne, sprawdzono układ paliwowy i uruchomiono z małą mocą silniki TW7-117ST-01, samolot używa sześciołopatowych śmigieł produkcji Aerosiła AW-112-114[10]. 28 listopada 2020 roku dokonano oblotu odnowionego egzemplarza. 16 grudnia 2020 maszyna ponownie wzbiła się w powietrze[11], nie ujawniono czasu trwania lotu[12]. Według planu produkcja seryjna rozpocznie się w 2023 roku.

Wypadki

W 1993 roku podczas lotu testowego na skutek problemu z jednym silnikiem samolot rozbił się. Zginęło 5 z 9 osób przebywających na pokładzie[13].

W 1999 roku po problemie ze sterem samolot po wylądowaniu uderzył w mur okalający lotnisko. Zginęło 5 z 7 osób znajdujących się na pokładzie[14].

Przypisy

  1. Пассажирский самолет региональных авиалиний Ил-114-300
  2. Самолёты Ильюшин Ил-114 – Реестр, russianplanes.net
  3. Авиакомпания Uzbekistan Airways вывела из парка все Ил-114-100, ato.ru, 2018-05-02.
  4. В России запустили серийное производство гражданского Ил-114-300 :: Технологии и медиа :: РБК, rbc.ru [dostęp 2021-01-25] (ros.).
  5. Началась сборка первого опытного образца Ил-114-300, popmech.ru [dostęp 2021-01-25] (ang.).
  6. Как собирают пассажирский Ил-114 на военном заводе, ntv.ru [dostęp 2021-01-25] (ang.).
  7. На Ил-114-300 начались аэродромные отработки в рамках подготовки к первому полёту - AEX.RU, aex.ru [dostęp 2020-12-07].
  8. Próby naziemne Ił-114-300 - Altair Agencja Lotnicza, www.altair.com.pl [dostęp 2020-10-09] (ang.).
  9. http://www.take-off.ru/media/k2/items/cache/c1667055b4667ffdd5b09e569b37e5d5_L.jpg
  10. http://www.aviationunion.ru/Files/Nom_1_KLImov.pdf
  11. ✈ russianplanes.net ✈ наша авиация, russianplanes.net [dostęp 2021-01-25] (ang.).
  12. Ił-114-300 oblatany - Altair Agencja Lotnicza, altair.com.pl [dostęp 2020-12-19] (ang.).
  13. ASN Aircraft accident Ilyushin 114 RA-54001 Ramenskoye, aviation-safety.net [dostęp 2017-11-24].
  14. ASN Aircraft accident Ilyushin 114T UK-91004 Moskva-Domodedovo Airport (DME), aviation-safety.net [dostęp 2017-11-24].

Linki zewnętrzne