I bitwa pod Małogoszczem

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Bitwa pod Małogoszczem
powstanie styczniowe
Ilustracja
bitwa pod Małogoszczem
Czas 24 lutego 1863
Miejsce w pobliżu Małogoszcza
Terytorium Królestwo Kongresowe
Wynik zwycięstwo Rosjan
Strony konfliktu
powstańcy styczniowi Imperium Rosyjskie
Dowódcy
gen. Marian Langiewicz płk. Włodzimierz Dobrowolski
ppłk.Ksawery Czengiery
mjr. Gołubow
Siły
2600 powstańców[1] ponad 2000
Straty
300 zabitych, 500 rannych, cały tabor i 2 działa
Położenie na mapie Guberni Królestwa Polskiego (1904)
Mapa lokalizacyjna Guberni Królestwa Polskiego (1904)
miejsce bitwy
miejsce bitwy
50°49′N 20°17′E/50,816667 20,283333
Powstanie styczniowe

1863 r.: Ciołków (22 I)Szydłowiec (23 I)Lubartów (23 I) - Kurów (24 I) - Michałowice (1?2 II)Mokobody (3 II)Wąchock (I) (3 II)Węgrów (3 II)Rawa (4 II) - Szyce (I) (4 II) - Maczki (5 II)Sosnowiec (6-7 II)Siemiatycze (6-7 II)Słupcza (8 II)Święty Krzyż (12 II) - Iwanowice (12−13 II)Miechów (17 II)Staszów (17 II)Krzywosądz (19 II) - Żarnowiec (20 II)Nowa Wieś (I) (21 II)Dobra (24 II)Małogoszcz (I) (24 II) - Panki (26 II)Mrzygłód (1 III) - Dobrosłowo (2 III) - Mieczownica (2 III)Pieskowa Skała (4 III)Skała (5 III) - Szczepanowice (13 III)Chroberz (17 III)Grochowiska (18 III) - Potok (20 III)Igołomia (I) (21 III)Krasnobród (24 III) - Radoszewice i Kiełczygłów (27 III) - Białaszewo (31 III)Praszka (11 IV)Buda Zaborowska (14 IV)Borowe Młyny (16 IV) - Jastrzębna (19 IV)Ginietyny (21 IV)Golczowice (22 IV)Wąsosz (23 IV)Jaworznik (24 IV) - Józefów (24 IV)Nowa Wieś (II) (26 IV) - Brdów (29 IV)Pyzdry (29 IV)Kobylanka (1-6 V) - Igołomia (II) (1-6 V)Pobiednik Mały (4 V) - Podlesie (4 V)Stok (4-5 V)Krzykawka (5 V) - Pińczów (5 V) - Szyce (II) (7 V)Birże (7-9 V)Ignacewo (I) (8 V)Huta Krzeszowska (11 V) - Kietlanka (13 V) - Miropol (16-17 V)Horki (17-25 V) - Kadysz (21 V)Łososin (24 V) - Soolew (24 V)Koniecpol (25 V)Salicha (26 V)Chruślina (I) (30 V)Nagoszewo (2-3 VI)Miłowidy (3 VI)Ignacewo (II) (8 VI)Lututów (15 VI)Góry (18 VI)Komorów (20 VI) - Gruszki (28 VI) - Słomniki (3 VII) - Piotrkowice (4 VII)Janów (6 VII) - Złoty Potok (8?9 VII)Świerże (9 VII)Ossa (10 VII) - Kostangalia (15 VII)Rudniki (27 VII) - Kozi Rynek (29 VII) - Częstoborowice (27 VII)Chruślina (II) (4 VIII)Depułtycze (5 VIII)Żyrzyn (8 VIII) - Imbramowice i Glanów (15 VIII)Złoczew (20 VIII)Fajsławice (24 VIII) - Żelazna (25 VIII)Sędziejowice (26 VIII)Kruszyna (29 VIII)Biłgoraj (2 IX)Panasówka (3 IX) - Strzelcowizna (3 IX)Batorz (6 IX)Małogoszcz (II) (16IX)Czarnca (24 IX) - Nowy Staw (25 IX) - Skieblewo (25 IX)Mełchów (30 IX)Wiewiec (6 X) - Stawy (9 X)Rybnica (20 X) - Jurkowce (21 X)Łążek (22 X) - Świdno (29 X)Strojnów (4 XI) - Rossosz (17 XI)Opatów (I) (25 XI)Brody (2 XII)Sprowa (4 XII)Mierzwin (5 XII)Huta Szczeceńska (9 XII) - Motkowice (12 XII)Janik (16 XII) - Kock (25 XII)
1864 r.: Iłża (17 I) - Lipa (15 II)Opatów (II) (21 II)Wąchock (II) (15 III) - Belbin (28 IV) - Żeleźnica (30 IV)

Bitwa pod Małogoszczem – jedna z największych bitew powstania styczniowego, stoczona 24 lutego 1863 roku.

Dzieje powstańca rannego w bitwie stały się tematem opowiadania Stefana Żeromskiego Wierna Rzeka (nazwa pochodzi od przepływającej nieopodal rzeki Łosośna, która oczyściła rany powstańca).

Przebieg bitwy[edytuj | edytuj kod]

Generał Marian Langiewicz, będący dowódcą województwa sandomierskiego, przeprowadził w Górach Świętokrzyskich udaną koncentrację sił mających iść na Warszawę. W klasztorze w Wąchocku zgromadził 1400 ludzi, formując z nich oddziały jazdy, piechoty i służb. Założył tam kancelarię sztabową, ambulans, drukarnię i fabryczkę broni.

Rosjanie rozpoczęli za nim pościg, uderzając w kilku miejscach jednocześnie. 11 lutego pobił Rosjan w bitwie pod Słupią, zdobywając 1000 karabinów i 8 dział. Jego siły stale rosły. W Małogoszczu Langiewicz połączył swoje siły z idącym z Mazowsza oddziałem Antoniego Jeziorańskiego. Miał już teraz 2600 żołnierzy[1].

Dowódcy rosyjscy postanowili 24 lutego zaatakować Langiewicza z kilku stron naraz. Ksawery Czengiery miał uderzyć na Polaków od północy, Włodzimierz Dobrowolski od południowego wschodu, a Gołubow od południa. Pierwszy około godziny 10 zaatakował siły Langiewicza Dobrowolski, który prowadził oddział w sile 3 kompanii piechoty, szwadronu dragonów i 6 dział o dalekim zasięgu. Langiewicz skierował przeciw siłom Dobrowolskiego batalion Grudzińskiego i jednocześnie skierował batalion Czachowskiego, by ten oskrzydlił Rosjan. Jednak w tym momencie około godziny 11 uderzyła na Małogoszcz grupa Gołubowa i po zażartej, dwugodzinnej walce, zdobyła miasto. W tej sytuacji Langiewicz nakazał odwrót, który osłaniał kontratakami jazdy. Gdy w końcu przybyła grupa Czangierego, jej atak wywołał panikę w polskich wojskach, opanowaną jednak przez Langiewicza. Wojska polskie zdołały wycofać się do Bolmina, poniosły jednak ciężkie straty: 300 zabitych, 500 rannych, cały tabor i 2 działa. Do tak dużych strat wśród sił Langiewicza doszło w znacznej mierze z powodu ognia sześciu ciężkich dział rosyjskich. Tylko przytomność umysłu Langiewicza i kontrataki kawalerii zapobiegły masakrze polskiej grupy.

Legenda małogoska[edytuj | edytuj kod]

Ludzie z Małogoszcza powiadają, że, co roku 24 lutego, o zmierzchu, gdy w dolinie Wiernej Rzeki nisko snują się opary, można zobaczyć wyłaniające się z nich sylwetki rannych powstańców, idących od strony Bolmina.

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

Walki powstańców pod Małogoszczem zostały po 1990 r. upamiętnione na jednej z tablic na Grobie Nieznanego Żołnierza w Warszawie napisem "MAŁOGOSZCZ 24 II 1863"

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b 2400 żołnierzy; Mała Encyklopedia Wojskowa

Literatura[edytuj | edytuj kod]

  • Mała Encyklopedia Wojskowa, Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, Warszawa 1967, Wydanie I, Tom 2

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]