Imperium Tiwanaku-Wari

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Imperium Tiwanaku-Wari
500/700–1100/1200
Stolica Wari
Typ państwa nie określony
Połączenie Wari i Tiwanaku 500/700
Data likwidacji 1100/1200
Religia dominująca pogaństwo
Mapa

Imperium Tiwanaku-Wari (hiszp. El Imperio Tiwanaku-Wari) – państwo historyczne w Ameryce Południowej, polityczna formacja dwóch centrów ekonomicznych: Wari oraz Tiwanaku, utworzona około 500/700 roku i istniejąca do około 1100/1200 roku na terenie dzisiejszych państw: Peru, Boliwii i Chile.

Imperium czy nie?[edytuj | edytuj kod]

Niektórzy uczeni twierdzą, że wspólnotę Tiwanaku-Wari nie powinno określać się mianem "imperium". Dla przykładu archeolog Ruth Shady zasugerowała, aby używać określenia "luźnej sieci ośrodków ekonomicznych". Naukowcy podnoszący pogląd o istnieniu imperium (np. William Isbell, Katherine Schreiber i Luis Lumbreras) zwracają uwagę na budowę rozległej sieci dróg łączących miejscowości oraz charakterystyczną architekturę w ważniejszych ośrodkach, z których niektóre miały dużą powierzchnię. Wymagało to dużej ilości pracowników do wykonywania projektów architektonicznych. Obecnie częste odkrycia ruin dawnej cywilizacji mają miejsce w okolicach miasta Chiclayo[1][2].

Stosunki dyplomatyczne[edytuj | edytuj kod]

Zarówno kultura Tiwanaku jak i kultura Wari wywodziły się z andyjskiej, przedinkaskiej kultury Moche. Obie kultury dosyć szybko i niezależnie się rozwijały, podbijając coraz to nowe terytoria. Jednocześnie pozwalając na pokojowe przyłączanie się plemion i zachowywanie przez lokalnych przywódców stanowisk. Daniną było wysyłanie przez lokalne plemiona robotników do wznoszenia nowych budowli zarówno w stolicy jak i w pozostałych miejscowościach. Archeolog Joyce Marcus porównał stosunki pomiędzy kulturami do relacji pomiędzy Stanami Zjednoczonymi a Związkiem Radzieckim podczas zimnej wojny. Oba państwa są tak silne, że żadne nie zaatakuje drugiego w obawie przed całkowitym zniszczeniem.

Administracja[edytuj | edytuj kod]

Niewiele wiadomo na temat początków administracji państwowej na obszarze Tiwanaku-Wari. Niektóre z cech państwowości mogą być powiązane z wcześniejszym kulturami północnego brzegu jeziora Titicaca. Podejrzewa się, że państwo upadło około 1100 roku na skutek zmian środowiskowych oraz konfliktów społeczno-politycznych.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Starożytne miasto odkryte w Peru (ang.). [dostęp 2012-02-15].
  2. Archeologowie w Peru odkryli starożytne miasto Wari (ang.). [dostęp 2012-02-15].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Wendell C. Bennett, Excavations at Wari, Ayachucho, Peru, 1953.
  • Gordon F. McEwan, The Middle Horizon in the Valley of Cuzco, Peru: The Impact of the Wari Occupation of the Lucre Basin, 1987.
  • William H. Isbell and Gordon F. McEwan, i in., Huari Administrative Structure: Prehistoric Monumental Architecture and State Government, 1991.
  • Katharina J. Schreiber, Wari Imperialism in Middle Horizon Peru, 1992.