Inspektorat Graniczny nr 16

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Inspektorat Graniczny nr 16
Obwód Straży Granicznej „Rybnik”
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 1928
Rozformowanie 1939
Tradycje
Rodowód Inspektorat Straży Celnej „Rybnik”
Organizacja
Dyslokacja Rybnik
Formacja Straż Graniczna
Podległość Śląski IO SG
Śląsk Okręg SG
Straż Graniczna w 1930.jpg

Inspektorat Graniczny nr 16 – jednostka organizacyjna Straży Granicznej pełniąca służbę ochronną na granicy polsko-niemieckiej i na granicy polsko-czechosłowackiej w latach 1928–1939.

Geneza,[edytuj | edytuj kod]

Początek działalności Straży Celnej na Śląsku datuje się na dzień 15 czerwca 1922 roku. W tym dniu polscy strażnicy celni w zielonych mundurach i rogatywkach wkroczyli na ziemia przyznane Polsce. W nocy z 16 na 19 czerwca 1922 objęli straż na powierzonych im odcinkach[1]. Inspektorat Straży Celnej „Rybnik” rozpoczął urzędowanie w Rybniku w drugiej połowie lipca 1922 roku[a]. Podporządkowany był bezpośrednio Dyrekcji Ceł Mysłowice. Pierwsza siedziba Inspektoratu mieściła się w budynku szkoły ewangelickiej. Inspektorat ochraniał wtedy odcinek graniczny od placówki SC „Ruptawa” na granicy polsko-czeskiej, do placówki SC „Karol Emanuel” na granicy polsko-niemieckiej[2]. 1 listopada 1924 roku biura inspektoratu przeniesione zostały do „Sierocińca”[b], a z dniem 20 kwietnia 1926 przeniesiono je do budynku prywatnego przy ulicy Koziegłowy 7[4]. W 1927 roku weszła w życie nowa organizacja Straży Celnej. Inspektorat SC „Rybnik” wszedł w podporządkowanie Śląskiego Inspektoratu Okręgowego w Katowicach z siedzibą w Mysłowicach[5].

W styczniu 1928 roku nastąpiła reorganizacja inspektoratu. Pododcinek komisariatu „Bielszowice” i placówka „Przyszowice“ z komisariatu „Knurów” została przekazana do IG „Piaśniki”. W zamian za to inspektorat „Rybnik” przyjął pododcinek komisariatu „Zebrzydowice” od kamienia nr XXX/1 do kamienia nr 12. Zlikwidowany został komisariat „Moszczenica”[c] i „Lyski“[d][6].

Kierownicy/komendanci inspektoratu
stopień imię i nazwisko okres pełnienia służby kolejne stanowisko
komisarz Alfons Hess[2] VI 1922 – 6 VIII 1922 zastępca kierownika
komisarz Antoni Póltorak[2] 6 VIII 1922 –15 VIII 1926 kierownik Inspektoratu SC „Dukla”
komisarz Longin Pytlasiński[4] 15 VIII 1926 – 30 XII 1927 zwolniony ze SC
starszy komisarz Józef Krzemieński[7] 1 I 1928 – 4 V 1928 kierownik komisariatu „Kornowac”
Struktura organizacyjna IC
  • komisariat Straży Celnej „Moszczenica”[e].
  • komisariat Straży Celnej „Gorzyce”
  • komisariat Straży Celnej „Lubomia”
  • komisariat Straży Celnej „Lyski”[f].[g]
  • komisariat Straży Celnej „Rybnik”
  • komisariat Straży Celnej „Knurów”
  • komisariat Straży Celnej „Bielszowice”

Formowanie i zmiany organizacyjne[edytuj | edytuj kod]

Rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Ignacego Mościckiego z 22 marca 1928 roku, do ochrony północnej, zachodniej i południowej granicy państwa, a w szczególności do ich ochrony celnej, powoływano z dniem 2 kwietnia 1928 roku Straż Graniczną[10]. Rozkazem nr 4 z 30 kwietnia 1928 roku w sprawach organizacji Śląskiego Inspektoratu Okręgowego dowódca Straży Granicznej gen. bryg. Stefan Pasławski zatwierdził dyslokację, granice i strukturę inspektoratu granicznego nr 16 „Rybnik”[11]. Rozkazem nr 4 z 17 grudnia 1934 roku w sprawach [...] zarządzeń organizacyjnych i zmian budżetowych, dowódca Straży Granicznej płk Jan Jur-Gorzechowski wyłączył komisariat „Knurów” z Inspektoratu Granicznego „Wielkie Hajduki” i przydzielił do Inspektoratu Granicznego „Rybnik”[12]. Rozkazem nr 4 z 17 grudnia 1934 roku w sprawach [...] zarządzeń organizacyjnych i zmian budżetowych, dowódca Straży Granicznej płk Jan Jur-Gorzechowski wyłączył komisariat „Zebrzydowice” z Inspektoratu Granicznego „Rybnik” i przydzielił do Inspektoratu Granicznego „Bielsko”[12]. Rozkazem nr 2 z 8 września 1938 roku w sprawie terminologii odnośnie władz i jednostek organizacyjnych formacji, dowódca Straży Granicznej płk Jan Gorzechowski nakazał zmienić nazwę Inspektoratu Granicznego „Rybnik” na Obwód Straży Granicznej „Rybnik”[13]. Rozkazem nr 12 z 14 lipca 1939 roku w sprawie reorganizacji placówek II linii i posterunków wywiadowczych oraz obsady personalnej, komendant Straży Granicznej gen. bryg. Walerian Czuma przemianował posterunek SG „Rydułtowy” na placówkę II linii[14]. Rozkazem nr 12 z 14 lipca 1939 roku w sprawie reorganizacji placówek II linii i posterunków wywiadowczych oraz obsady personalnej, komendant Straży Granicznej gen. bryg. Walerian Czuma zniósł posterunek SG „Żory” i „Wodzisław”[15]. Rozkazem nr 12 z 14 lipca 1939 roku w sprawie reorganizacji placówek II linii i posterunków wywiadowczych oraz obsady personalnej, komendant Straży Granicznej gen. bryg. Walerian Czuma wyłączył placówkę II linii „Gorzyce” z komisariatu „Lubomia” i przydzielił ją do Komendy Obwodu „Rybnik”[15].

Służba graniczna[edytuj | edytuj kod]

Dowódca Straży Granicznej gen. bryg. Stefan Pasławski swoim rozkazem nr 4 z 30 kwietnia 1928 roku w sprawach organizacji Śląskiego Inspektoratu Okręgowego określił granice inspektoratu granicznego: od północy: placówka Straży Granicznej „Przyszowice” wyłącznie, od południa: placówka Straży Granicznej „Pogwizdów” włącznie[11]. Z dniem 1 marca 1928 roku nastąpiła zmiana lokalu inspektoratu z ulicy Koziegłowy na ulicę Wiejską 2 do budynku dzierżawionego od Mikołaja Niklasa[16]. W 1935 roku inspektorat obejmował odcinek graniczny liczący 129 kilometrów 145 metrów od kamienia granicznego nr 214 na granicy polsko-niemieckiej do kamienia nr 7 na granicy polsko-czeskiej. Biura inspektoratu mieściły się w budynku dzierżawionym od Antoniego Stokłosy przy ulicy Pocztowej 1. Na wyposażeniu był jeden samochód, cztery motocykle, dwa konie i pięć rowerów[17]. Z dniem 1 sierpnia 1931 roku inspektorat po raz piąty zmienił swoją siedzibę z budynku przy ulicy Wiejskiej do budynku Antoniego Stokłosy przy ulicy Pocztowej 1 (Grażyńskiego 1)[18].

Sąsiednie inspektoraty

Kierownicy/komendanci inspektoratu[edytuj | edytuj kod]

stopień imię i nazwisko okres pełnienia służby kolejne stanowisko
starszy komisarz SC Stanisław Matera[19] 4 V 1928 – 1 V 1929 do sztabu ŚIO
inspektor Jan Łabiński[20] 1 V 1929 – 31 I 1931 stan nieczynny
nadkomisarz Wiktor Skrzypek[21] 28 II 1931[22] – był XI 1937[23]

Struktura organizacyjna[edytuj | edytuj kod]

Organizacja inspektoratu w 1928[24]:

Organizacja inspektoratu w listopadzie 1929[25]:

Organizacja inspektoratu w 1935[17]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Inspektorat istniał od chwili wkroczenia Straży Celnej na Śląsk i urzędował pierwotnie przy Dyrekcji Ceł w Mysłowicach[1].
  2. W 1936 roku znajdowała się w tym budynku siedziba szkoły rolniczej[3].
  3. Pododcinek komisariatu SC „Moszczenica” został włączony do komisariatu SC „Gorzyce [6].
  4. Pododcinek komisariatu SC „Lyski” został włączony do komisariatu SC „Rybnik” i „Kornowac”[1].
  5. Pierwszym kierownikiem komisariatu SC „Moszczenica” był komisarz Paweł Bobowski[8].
  6. Pierwszym kierownikiem komisariatu SC „Lyski” był komisarz Franciszek Przybylski[8].
  7. W kronice widnieje zapis: Dnia 1 września 1926 siedziba komisariatu „Raszczyce” przeniesiona została do Lysek[9].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]