Iwan Barabasz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Iwan Barabasz

Iwan Barabasz (ukr.: Іван Барабаш) (zm. 1648) – kozak rejestrowy, pułkownik czerkaski wojsk zaporoskich.
Uczestnik wojen polsko-tureckich z początku XVII wieku, walczył pod Cecorą (1620) i pod Chocimiem (1621). Wierny Rzeczypospolitej, za zasługi w tłumieniu powstania Ostrzanina i Huni został mianowany pułkownikiem czerkaskim.

Miał być ojcem chrzestnym Bohdana Chmielnickiego[1].

Cieszył się dużym zaufaniem zarówno króla Władysława IV jak i starszyzny zaporoskiej. Wielokrotnie bywał na dworze królewskim z okazji koronacji, imienin króla, przywoził skargi kozaków na samowolę i ucisk starostów i magnatów ukrainnych. Barabasz miał odegrać ważną rolę w planowanej w tajemnicy, wojny z Turcją. Król widział w nim przyszłego hetmana zaporoskiego.
W latach 1646-1647 Barabasz oraz Eliaszeńko i Bohdan Chmielnicki spotykali się w tej sprawie z królem dwukrotnie. Na mocy tajnych instrukcji królewskich zaporożcy mieli zbroić się i przygotowywać do wojny oraz atakować czarnomorskie wybrzeża tureckie, ilość Kozaków rejestrowych miała wzrosnąć dwukrotnie ( z 6 tys. do 12 tys.). Te sekretne dokumenty królewskie miał później przejąć podstępnie Chmielnicki i wykorzystać do podburzania czerni kozackiej przeciw Rzeczypospolitej oraz do uzyskania poparcia imperium osmańskiego .
Barabasz przestrzegał kozaków przed próbami oderwania się od Polski, przed buntem. Po wybuchu w 1648 powstania stanął po stronie Rzeczypospolitej i w kwietniu wyruszył na czele wiernych koronie kozaków rejestrowych wzdłuż Dniepru, przeciw Chmielnickiemu. 5 maja 1648 w okolicach Kudaku, został zamordowany przez własnych żołnierzy, którzy zdecydowali się przejść na stronę powstańców.

Pojawia się w Ogniem i mieczem Henryka Sienkiewicza.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Jerzy Samuel Bandtkie, Dzieje narodu polskiego, t. 2, Wrocław 1835, s.222

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]