Józef Dańda

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Józef Dańda
Data i miejsce urodzenia 13 kwietnia 1895
Michałkowice
Data i miejsce śmierci 1 kwietnia 1974
Katowice
Zawód, zajęcie artysta fotograf
Narodowość polska

Józef Dańda (ur. 13 kwietnia 1895 w Michałkowicach (Śląsk Cieszyński) - zm. 1 kwietnia 1974 w Katowicach)[1] – polski artysta fotograf, działacz społeczny, krajoznawca, organizator życia kulturalnego[2][3]. Członek Fotoklubu Polskiej Young Men's Christian Assotiation w Krakowie[1]. Członek założyciel i prezes Zarządu Śląskiego Towarzystwa Miłośników Fotografii[1].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Józef Dańda związany z katowickim środowiskiem fotograficznym - większą część życia spędził w Katowicach, w których mieszkał, pracował i tworzył oraz aktywnie uczestniczył w życiu społecznym i kulturalnym miasta[4]. W 1909 roku ukończył 5. letnią szkołę ludową oraz w 1914 - dwuletnią Uzupełniającą Polską Szkołę Przemysłową w Michałkowicach[1]. W latach 1914 - 1917 służył w armii austriackiej, od 1917 roku pracował w kopalni Michał w Michałkowicach[1]. Od 1919 roku mieszkał w Polsce, w Sierczy. W tym samym roku - na krótko - podjął pracę w kopalni soli w Wieliczce[1]. Od 1919 roku do 1923 był zatrudniony w Warsztatach Elektromechanicznych Krakowskiej Dyrekcji Kolei Państwowych. W 1922 rok przeprowadził się do Mysłowic, następnie zamieszkał w Katowicach[1],

Józef Dańda był aktywnym działaczem społecznym - był członkiem m.in. Polskiego Towarzystwa Przyrodników im. Mikołaja Kopernika, Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego, Ligi Ochrony Przyrody, członkiem Komitetu Ścisłego w Związku Ochrony Kresów Zachodnich, członkiem Związku Wygnańców Plebiscytowych spod Zaboru Czeskiego. W 1928 roku był współzałożycielem oraz prezesem Zarządu Katowickiego Kolejowego Koła Krajoznawczego, funkcjonującego przy Polskim Towarzystwie Przyrodników[1].

W twórczości fotograficznej Józefa Dańdy - szczególne miejsce zajmowała fotografia architektury, fotografia krajobrazowa i krajoznawcza, jak również fotografia kwiatów i ziół[1]. Jego zdjęcia były często publikowane na kartkach pocztowych, w folderach turystycznych oraz były wykorzystywane na potrzeby Wydziału Oświecenia Publicznego Śląskiego Urzędu Wojewódzkiego, Muzeum Śląskiego oraz Urzędu Wojewódzkiego w Krakowie[1]. Józef Dańda w ramach członkostwa w Fotoklubie Polskiej Young Men's Christian Assotiation (międzynarodowej organizacji założonej w 1844 roku) - w 1939 roku był pomysłodawcą, inicjatorem i współtwórcą projektu fotograficznego Teki Krakowa - dokumentacji fotograficznej miasta, dla potrzeb którego udostępniał swoje fotografie[1].

Józef Dańda jest autorem i współautorem wielu wystaw fotograficznych[5]; indywidualnych, zbiorowych, poplenerowych oraz pokonkursowych, na których otrzymał wiele nagród, wyróżnień, dyplomów, listów gratulacyjnych. Pierwsze artystyczne sukcesy fotograficzne odnosił już w 1938 roku[1]. W 1945 roku był współzałożycielem reaktywowanego Śląskiego Towarzystwa Fotograficznego oraz jego pierwszym prezesem i twórcą Sekcji Fotografii Naukowej i Wydawniczej przy ŚTF[1][5]. Jest autorem dokumentacji fotograficznej licznych kresowych miast, miasteczek i miejscowości[6][7][3]. Po 1945 roku sporządzał dokumentację zniszczeń wojennych (m.in.) Warszawy oraz miast śląskich[3]. Od 1946 roku jako fotograf - współpracował z Komisją Dokumentacyjną Ziem Zachodnich przy Polskim Związku Zachodnim, sporządzał dokumentację fotograficzną poniemieckich ziem zachodnich[1][2].

W latach 1948 - 1953 był członkiem zwyczajnym Stowarzyszenia Autorów ZAiKS[1][5]. W latach 1948 - 1949 był wykładowcą fotografii oraz twórcą pracowni fotograficznej w Akademii Sztuk Pięknych w Katowicach - filli ASP w Krakowie[1][4]. Fotografie Józefa Dańdy (archiwum ok. 30 tysięcy negatywów) rozproszone - częściowo znajdują się w zbiorach Muzeum Górnośląskiego[6][2], Muzeum Historii Katowic[8][9], Archiwum Dokumentacji Mechanicznej w Warszawie, Biblioteki Śląskiej w Katowicach, Muzeum Historii Fotografii im. Walerego Rzewuskiego w Krakowie[10], Muzeum im. Jana Kasprowicza w Zakopanem, Muzeum Etnograficznego w Krakowie[1].

Józef Dańda zmarł 1 kwietnia 1974 - w wieku 79 lat w Katowicach, pochowany na cmentarzu parafialnym w Wieliczce[1].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g h i j k l m n o p q r .:: KOŹMICE | JÓZEF DAŃDA I JEGO FOTOGRAFICZNA PASJA, 15 kwietnia 2018 [dostęp 2018-04-15] [zarchiwizowane z adresu 2018-04-15].
  2. a b c Kresowe miasta i miasteczka. Fotografie Józefa Dańdy Muzeum Górnośląskie - Korfantego Bytom - NaszeMiasto.pl, 15 kwietnia 2018 [dostęp 2018-04-15] [zarchiwizowane z adresu 2018-04-15].
  3. a b c Wystawa fotografii z Kresów, 15 kwietnia 2018 [dostęp 2018-04-15] [zarchiwizowane z adresu 2018-04-15].
  4. a b Poliart - ikonografia, 15 kwietnia 2018 [dostęp 2018-04-15] [zarchiwizowane z adresu 2018-04-15].
  5. a b c Kresowe miasta i miasteczka. Fotografie Józefa Dańdy - CoJestGrane24.pl, 15 kwietnia 2018 [dostęp 2018-04-15] [zarchiwizowane z adresu 2018-04-15].
  6. a b Kresowe miasta i miasteczka. Fotografie Józefa Dańdy | Muzeum Górnośląskie, muzeum.bytom.pl [dostęp 2018-04-15] (pol.).
  7. Kresowe miasta i miasteczka/ Katalog_Danda_impozycja.pdf
  8. Dział Fotografii, 15 kwietnia 2018 [dostęp 2018-04-15] [zarchiwizowane z adresu 2018-04-15].
  9. Józef Dańda - fotografia | artinfo.pl - Portal rynku sztuki, 15 kwietnia 2018 [dostęp 2018-04-15] [zarchiwizowane z adresu 2018-04-15].
  10. Muzeum Historii Fotografii, 15 kwietnia 2018 [dostęp 2018-04-15] [zarchiwizowane z adresu 2018-04-15].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]