Józef Figna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Józef Figna
Data i miejsce urodzenia 16 marca 1886
Trzanowice Dolne
Data i miejsce śmierci 1 sierpnia 1949
Kraków
Zawód, zajęcie nauczyciel,
wykładowca akademicki,
wojskowy,
działacz sportowy,
publicysta
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Walecznych (1920-1941) Krzyż Zasługi (II RP) Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości

Józef Figna (ur. 16 marca 1886 w Trzanowicach Dolnych, zm. 1 sierpnia 1949 w Krakowie) – polski nauczyciel i wykładowca akademicki, wojskowy, działacz sportowy, publicysta i bibliofil.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w 1886 roku w Trzanowicach Dolnych na Śląsku Cieszyńskim. Był synem Andrzeja Figny, rolnika[1]. Już jako uczeń gimnazjum działał w polskim ruchu kulturalnym na Śląsku Cieszyńskim zakładając m.in. biblioteki i czytelnie ludowe[2].

Był zaangażowany w tworzenie polskiego sportu. W 1906 roku był jednym ze współzałożycieli, a następnie wieloletnim działaczem Klubu Sportowego „Cracovia”. W 1907 roku odbył roczną służbę w armii austro-węgierskiej jako ochotnik w 100 pułku piechoty.

Ukończył studia germanistyczne na Uniwersytecie Jagiellońskim[2]. Od 1908 roku pracował jako profesor Gimnazjum im. Jana III Sobieskiego w Krakowie[2].

W czasie I wojny światowej został wcielony do armii austro-węgierskiej. Od 1914 roku był podporucznikiem rezerwy 100 pułku piechoty.

Jako oficer w cieszyńskim garnizonie brał udział w przewrocie wojskowym w Cieszynie w nocy z 31 października na 1 listopada 1918 roku. Od 1 listopada 1918 roku służył w Wojsku Polskim. W styczniu 1919 roku wziął udział w wojnie polsko-czechosłowackiej, w czasie której był osobistym adiutantem dowódcy sił polskich, brygadiera Franciszka Latinika[3]. W czasie służby w Dowództwie Okręgu Generalnego w Krakowie działał także na rzecz wsparcia powstań śląskich. Został zwolniony z służby 25 października 1921 roku[1].

Po zakończeniu I wojny światowej powrócił do pracy w krakowskim Gimnazjum im. Jana III Sobieskiego, gdzie był zatrudniony aż do 1939 roku. Zorganizował Szkolny Klub Sportowy i jako pierwszy zaczął prowadzić międzyszkolne zawody sportowe[2]. Zaangażował się w tworzenie sekcji lekkoatletycznej Cracovii. Od 1927 roku był wykładowcą teorii wychowania fizycznego w Studium Wychowana Fizycznego Uniwersytetu Jagiellońskiego[1]. W latach 20. był też jednym z założycieli Towarzystwa Miłośników Książki w Krakowie[2]. W 1933 roku obronił pracę doktorską[2].

W okresie międzywojennym był kapitanem rezerwy z przydziałem do 3 Pułku Strzelców Podhalańskich. Od 23 września 1938 był członkiem Krakowskiego Ochotniczego Korpusu Zaolziańskiego.

W czasie II wojny światowej przebywał w Krakowie, gdzie współpracował z polskim podziemiem. Był redaktorem konspiracyjnego Dziennika Polskiego. Po zakończeniu wojny powrócił do pracy na Uniwersytecie Jagiellońskim, gdzie pełnił funkcję wicedyrektora Studium Wychowania Fizycznego.

Figna był bibliofilem i na przestrzeni lat zgromadził obszerny zbiór książek. Jego biblioteka dotycząca wychowania fizycznego i sportu liczyła ponad trzy tysiące pięćset pozycji pisanych w różnych językach oraz komplety wszystkich polskich czasopism sportowych. Figna posiadał również duży zbiór konspiracyjnych druków polskich z lat 1939–1945[2].

Zmarł 1 sierpnia 1949 roku w Krakowie. Po jego śmierci księgozbiór poświęcony sportowi zakupiły, za pośrednictwem krakowskich antykwariatów, biblioteki: Akademii Wychowania Fizycznego (trzy tysiące woluminów) oraz Wyższej Szkoły Wychowania Fizycznego (pięćset woluminów). Druki pochodzące z okresu okupacji zostały sprzedane do Warszawy[2].

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Opracowano na podstawie materiału źródłowego[1].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d Józef Figna. Cieszyńscy bohaterowie, 6 września 2018. [dostęp 17 lutego 2019].
  2. a b c d e f g h Krystyna Nowak-Wolna: Figna Józef (1886–1949). W: Leksykon Polaków w Republice Czeskiej i Republice Słowackiej. T. 2. Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego, 2014, s. 117–118.
  3. August Grodzicki. Wywiad "Dziennika Zachodniego" z generałem Latinikiem. „Dziennik Zachodni”. 130, s. 1, 26 czerwca 1945. 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Kazimierz Toporowicz. Słownik biograficzny wychowania fizycznego i sportu. Józef Figna. „Wychowanie Fizyczne i Sport”. 3, s. 87–89, 1968. 
  • Irena Treichel (red.): Słownik pracowników książki polskiej. Warszawa i in.: 1972, s. 220.
  • Józef Golec, Stefania Bojda: Słownik biograficzny Ziemi Cieszyńskiej. T. 2. Cieszyn: 1995, s. 51–52.