Józef Gałuszka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Józef Aleksander Gałuszka, czerwiec 1938.

Józef Gałuszka, pełne nazwisko Józef Aleksander Gałuszka (ur. 17 marca 1893 w Szczurowej, zm. 6 września 1939 pod Annopolem) – polski poeta, publicysta, pisarz, redaktor "Gazety Literackiej" (w latach 1931-1934).

Zarys biograficzny[edytuj | edytuj kod]

Portret Józefa Gałuszki z 1919.

Jego matką była Salomea Michalska, a ojcem pracujący jako rzeźbiarz w dworku rodu Kępińskich, Aleksander Gałuszka. Józef Gałuszka studiował na wydziale filozofii Uniwersytetu Jagiellońskiego. Walczył w I wojnie światowej po stronie Austrii (w latach 1914-1918) na froncie włoskim i rosyjskim oraz w wojnie polsko-bolszewickiej. 17 września 1929 roku poślubił malarkę i literatkę Edytę Mertlik.

Popularny w czasach międzywojennych, po wojnie został niemal zapomniany.

Popełnił samobójstwo 6 września 1939 roku, prawdopodobnie w obliczu tragedii narodowej. Jego grób znajduje się w Krakowie na Cmentarzu Zwierzynieckim (Salwatorskim).

Stanisław Ignacy Witkiewicz namalował jego portret, a Bolesław Wallek-Walewski pisał muzykę do jego wierszy.

Poglądy i przypuszczalne powody zapomnienia[edytuj | edytuj kod]

Józef Aleksander Gałuszka z żoną Edytą nad Morskim Okiem (29 czerwca 1930).

Na łamach Gazety Literackiej w której pracował Józef Gałuszka wygłaszano poglądy, które niejednokrotnie uważano za antysemickie. Gałuszka należał do grona najbardziej aktywnych redaktorów i był krytykowany przez Juliana Tuwima, który był żydowskiego pochodzenia. Z tego powodu na łamach Gazety Literackiej Gałuszka zamieścił swój artykuł pt. "O sparszywieniu obyczajów", w którym zaatakował Tuwima. Obydwaj poeci już do śmierci odczuwali do siebie antypatię.

Po wojnie, gdy władzę w Polsce przejęli komuniści, Julian Tuwim miał być jednym z głównych doradców rządu do spraw polityki kulturalnej i najprawdopodobniej z jego inicjatywy usunięto utwory Gałuszki z bibliotek. Druk jego utworów w czasach PRL był zakazany.

Dopiero niedawno prof. Jacek Kajtoch napisał pierwsze po wojnie wznowienie części utworów poety.

Niektóre tomiki poezji[edytuj | edytuj kod]

  • 1919 – "Promień i grom"
  • 1922 – "Uśmiechy Boga"
  • 1925 – "Gwiazda komandorii"
  • 1927 – "Ludzie bez twarzy"

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]