Józef Gazy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Józef Gazy, prof. Kazimierz Michałowski i Barbara Lewandowska w laboratorium konserwatorskim Muzeum Narodowego w Warszawie. W tle malowidła z katedry w Faras.

Józef Gazy (1910–1998) – polski artysta plastyk, rzeźbiarz i konserwator zabytków. Autor kilkudziesięciu pomników ustawionych w przestrzeni publicznej w różnych miastach w Polsce. W latach 60. kierownik zespołu konserwatorów odpowiedzialnych za zdejmowanie ze ścian, konserwację i przygotowanie do transportu fresków z katedry w Faras.

Biogram[edytuj | edytuj kod]

Józef Gazy urodził się w 1910 roku[1]. W 1937 ukończył warszawską Akademię Sztuk Pięknych[2].

W 1945 Józef Gazy dołączył do Biura Odbudowy Stolicy. W ramach jego prac współtworzył m.in. warszawski Pomnik Braterstwa Broni[3], odtworzył także brakujące elementy zniszczonej Kolumny Zygmunta[4][5] . W latach 40. był także jednym z rzeźbiarzy odpowiedzialnych za dekorację zabudowy Marszałkowskiej Dzielnicy Mieszkaniowej w Warszawie[6]. W 1951 w Legnicy odsłonięto Pomnik Polsko-Radzieckiego Braterstwa Broni jego autorstwa, w latach stalinizmu artysta wykonał jeszcze cztery podobne pomniki dla różnych miast w Polsce.

W 1962 Józef Gazy został członkiem polskiej misji archeologicznej prowadzącej wykopaliska w Faras[7][8]. Kierował pracami zespołu konserwatorskiego, który zajmował się zabezpieczaniem odkrytych w katedrze w Faras fresków, zdejmowaniem ich ze ścian i przygotowywaniem ich do transportu[9][10]. Dużą część prac na stanowisku w Faras wykonywał osobiście, w asyście Marty Kubiak[11]. Na stanowisku archeologicznym pozostał do samego końca prac i wyjechał w ostatniej grupie, wraz z prof. Michałowskim, Stefanem Jakobielskim, Tadeuszem Dzierżykray-Rogalskim, Markiem Marciniakiem, Antonim Ostraszem i fotografem ekspedycji, Andrzejem Dziewanowskim, tuż przed zalaniem Faras przez wody Jeziora Nasera[7]. Dzięki jego umiejętnościom i pracy udało się uratować ze stanowiska archeologicznego przeszło 120 obrazów[8]. W okresie pracy w Egipcie Gazy pomagał także Williamowi Y. Adamsowi w konserwacji malowideł ściennych na pobliskim stanowisku archeologicznym w Meinarti[8].

W latach 1966–1969 pracował w Muzeum Narodowym w Chartumie nad konserwacją malowideł i przygotowaniem ich do otwarcia stałej wystawy malarstwa nubijskiego, planowanej na 1972 rok[8]. Po powrocie do kraju pracował nad polską częścią zbiorów przywiezionych z Sudanu w zespole dr Hanny Jędrzejewskiej[8]. Polską wystawę malowideł otwarto w 1974 roku[8]. Za pracę nad ratowaniem nubijskich zabytków Józef Gazy otrzymał m.in. sudański Order Zasługi[8].

W połowie lat 70. XX wieku Gazy powrócił do przerwanej kariery rzeźbiarskiej[8]. Pozostał jednak w kontakcie z Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej jako ekspert i konserwator, pracował m.in. przy konserwacji znalezionych w świątyni Allat w Palmyrze rzeźb Ateny oraz lwa i antylopy[8].

W 1988 przed Katedrą Zmartwychwstania Pańskiego i św. Tomasza Apostoła w Zamościu odsłonięto pomnik Jana Pawła II jego autorstwa, jeden z pierwszych w Polsce i na świecie[12].

Józef Gazy zmarł w 1998 roku[13].

Źródła[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]