Józef Olędzki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Józef Olędzki
Ilustracja
kpt. dypl. Józef Olędzki - jako oficer 14 pp
major piechoty major piechoty
Data i miejsce urodzenia 18 września 1894
Siedlce
Data i miejsce śmierci 20 maja 1941
Mińsk
Przebieg służby
Lata służby 1918-1941
Siły zbrojne Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie
Jednostki Polska Organizacja Wojskowa
22 pułk piechoty
Wyższa Szkoła Wojenna
Sztab Główny Wojska Polskiego
14 pułk piechoty
Ekspozytura Nr 1 Oddziału II SG
30 pułk piechoty
Wojskowy Instytut Geograficzny
Samodzielna Grupa Operacyjna „Narew”
Stanowiska oficer placu
kierownik referatu w Oddziale II SG
szef Ekspozytury Nr 1 Oddziału II SG
kierownik referatu w WIG
szef Oddziału II SGO „Narew”
Główne wojny i bitwy wojna polsko-bolszewicka
II wojna światowa (kampania wrześniowa)
Odznaczenia
Krzyż Walecznych (1920-1941, trzykrotnie) Krzyż Niepodległości Srebrny Krzyż Zasługi
Odznaka pamiątkowa Polskiej Organizacji Wojskowej
Kadra oficerska 14 pułku piechoty w 15 rocznicę odzyskania niepodległości. Płk Ignacy Misiąg siedzi w środku, w I rzędzie od góry, jako czwarty od lewej stoi kpt. dypl. Józef Olędzki.

Józef Olędzki (ur. 18 września 1894 w Siedlcach, zm. 20 maja 1941 w Mińsku na Białorusi) – major dyplomowany piechoty Wojska Polskiego II Rzeczypospolitej, ofiara sowieckich represji.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się 18 września 1894 r.[a] w Siedlcach[b] jako syn Aleksandra i Teodory (z domu Ganowskiej). Należał do Polskiej Organizacji Wojskowej, w której miał stopień podchorążego. W Wojsku Polskim służył od 29 listopada 1918 roku – w szeregach 22 pułku piechoty[1].

Na dzień 1 czerwca 1921 roku pełnił w stopniu porucznika służbę w 22 pułku piechoty[2]. Dekretem Naczelnika Państwa i Wodza Naczelnego z dnia 3 maja 1922 r. (dekret L. 19400/O.V.) został zweryfikowany w tymże stopniu, ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 roku i 1639. lokatą w korpusie oficerów piechoty[3]. W 1923 roku jako nadetatowy oficer 22 pułku piechoty pełnił funkcję oficera placu w Siedlcach[4] i zajmował 1464. lokatę[5] wśród poruczników piechoty[c]. Od roku 1924 był słuchaczem I Rocznika (uczniem etatowym) Wyższej Szkoły Wojennej, w grupie oficerów piechoty[6]. Zajmował wówczas już 607. lokatę pośród poruczników korpusu piechoty[7], pozostając nadal oficerem nadetatowym 22 pp[8]. Porucznik Józef Olędzki, jako absolwent V promocji Wyższej Szkoły Wojennej (1924 – 1926)[9], zyskał prawo do używania tytułu oficera Sztabu Generalnego (SG)[d].

Zarządzeniem B.P.L. 3989/III Prezydenta RP Ignacego Mościckiego z dnia 12 kwietnia 1927 r. został awansowany na stopień kapitana, ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1927 roku i 106. lokatą w korpusie oficerów piechoty[10][11]. W roku 1928 przynależał do kadry oficerów piechoty (pozostając nadal na ewidencji 22 pułku piechoty) i służył w Oddziale I Sztabu Generalnego[e][12]. Zajmował wówczas 104. lokatę wśród kapitanów piechoty ze swego starszeństwa[13]. W roku 1930 pełnił służbę w Oddziale II Sztabu Głównego i zajmował 1485. lokatę łączną wśród kapitanów piechoty (była to 96. lokata w starszeństwie)[14]. W grudniu tego roku kpt. dypl. Józef Olędzki zajmował stanowisko kierownika Referatu Organizacyjnego, Personalnego i Mobilizacyjnego w Wydziale I Oddziału II Sztabu Głównego[15].

W roku 1932 jako kapitan dyplomowany piechoty służył nadal w Sztabie Głównym, zajmując w tym czasie 89. lokatę w swoim starszeństwie[16]. Zarządzeniem ministra spraw wojskowych, marszałka Józefa Piłsudskiego, opublikowanym w dniu 9 grudnia 1932 r., został przeniesiony (w korpusie oficerów piechoty) ze Sztabu Głównego do 14 pułku piechoty z Włocławka[17]. Służąc we włocławskim pułku zajmował na dzień 1 lipca 1933 roku - 1131. lokatę łączną wśród kapitanów piechoty (była to 86. lokata w starszeństwie)[18]. W pierwszym półroczu 1934 roku przeniesiono[f] kpt. dypl. Józefa Olędzkiego z 14 pułku piechoty do Sztabu Głównego[19]. Od dnia 25 lutego 1934 r. zajmował stanowisko szefa Ekspozytury Nr 1 Oddziału II Sztabu Generalnego WP[20], prowadzącej wywiad ofensywny przeciwko ZSRR, Litwie i Łotwie[g].

Pełniąc służbę w Sztabie Głównym - na dzień 5 czerwca 1935 roku zajmował 936. lokatę łączną pośród kapitanów korpusu piechoty (71. lokatę w swoim starszeństwie)[21]. Ekspozyturą Nr 1 w Wilnie kierował do 1936 roku[22][h]. Następnie został przeniesiony do 30 pułku piechoty[22], stacjonującego w Warszawie.

Awansowany do stopnia majora piechoty został ze starszeństwem z dniem 19 marca 1937 r. i 57. lokatą[11].

Na dzień 23 marca 1939 roku zajmował nadal 57. lokatę wśród majorów korpusu piechoty w swoim starszeństwie[23] i pełnił funkcję kierownika Referatu Operacyjnego w Wydziale Opisowym Wojskowego Instytutu Geograficznego[24][25]. Tego samego dnia mjr dypl. Józef Olędzki[i] został przeniesiony[j] na stanowisko szefa Oddziału II Samodzielnej Grupy Operacyjnej „Narew”[25][k]. Wspomagać go w pracy na tym stanowisku miał kpt. dypl. Felicjan Majorkiewicz (dotychczas niemający doświadczenia na tym odcinku pracy)[22].

Podczas kampanii wrześniowej faktycznie nie pełnił służby na stanowisku szefa Oddziału II w sztabie Grupy Operacyjnej „Narew”[26][l]. Uniknął niemieckiej niewoli i we wrześniu 1939 roku został internowany na Litwie[28]. Następnie przebywał na internowaniu w jednym z obozów na terytorium Łotwy[m]. Po sierpniu 1940 r. wraz z pozostałymi internowanymi Polakami został przejęty przez Rosjan i przeniesiony do obozu juchnowskiego. W dniu 1 listopada 1940 roku został aresztowany przez Rosjan[n] i przewieziony do Mińska[o], gdzie w dniu 5 lutego 1941 r. sporządzono przeciwko niemu akt oskarżenia[28]. Na podstawie wyroku Trybunału Wojennego Zachodniego Specjalnego Okręgu Wojskowego Białoruskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej z dnia 27 marca 1941 r. - Józef Olędzki został skazany na karę śmierci[29] (rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy wyrokiem Wojskowego Kolegium Sądu Najwyższego ZSRR z 21 kwietnia 1941 roku). Wyrok śmierci wykonano w dniu 20 maja 1941 r. w Mińsku na Białorusi. Sąd Najwyższy Republiki Białorusi wyrokiem z dnia 1 sierpnia 1995 r. zrehabilitował mjr. dypl. Józefa Olędzkiego[30].

Rodzina[edytuj | edytuj kod]

Józef Olędzki był synem Aleksandra i Teodory z domu Ganowskiej. Posiadał pięcioro rodzeństwa - czterech braci: Stanisława, Jerzego, Ludwika i Wacława oraz siostrę Wandę. Żonaty był z Ireną, z którą miał dwóch synów: Andrzeja (ur. 1928 r.) i Jacka (ur. 1933 r.)[30]. Obydwaj synowie uzyskali tytuły naukowe profesorów.

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Część źródeł jako datę urodzenia podaje dzień 15 lub 16 listopada 1894 r.
  2. Część źródeł jako miejsce urodzenia podaje Ostrołękę, w ówczesnym województwie warszawskim.
  3. Był już wówczas trzykrotnie odznaczony Krzyżem Walecznych.
  4. W następnych latach tytuł oficera Sztabu Generalnego zastąpiono tytułem oficera dyplomowanego.
  5. Sztab Generalny w roku 1929 przemianowany został na Sztab Główny.
  6. Przeniesienie to nastąpiło na podstawie zarządzenia Józefa Piłsudskiego - ministra spraw wojskowych.
  7. Siedziba ekspozytury mieściła się w Wilnie. Od roku 1933 ekspozytura podporządkowana była szefowi wywiadu KOP, Oddziałowi II podlegała jednakże wciąż w sensie etatowym i budżetowym.
  8. Odszedł z tego stanowiska bez osiągnięcia sukcesów – pomimo posiadania gruntownego wykształcenia wojskowego, teoretycznego przygotowania do sprawowania tej funkcji oraz „inteligencji i ambicji pracy”. Nie spełniał bowiem wymogów kierownika służby w terenie, gdyż cechowała go „zbyt duża skłonność do uogólniań i abstrakcji” - tak scharakteryzował go mjr dypl. Tadeusz Skinder, szef wywiadu KOP.[22]
  9. Uznawano go wówczas za rutynowanego praktyka, nie mającego jednakże najwyższych opinii. Oprócz przydziału w Wydziale I, związany był bowiem jedynie ze wschodnim odcinkiem pracy wywiadu, na którym szefował przez dwa lata, znajdującej się w kryzysie, Ekspozyturze Nr 1 w Wilnie. Mjr dypl. Józef Olędzki znał jednakże trzy języki: niemiecki, rosyjski i francuski[22].
  10. Początkowo miał to być przydział na okres dwóch tygodni.
  11. Funkcja szefa II Oddziału była tożsama z funkcją szefa wywiadu SGO „Narew”.
  12. Pod koniec sierpnia mjr dypl. Józef Olędzki wyjechał z Łomży do Białegostoku i nie powrócił już do końca działań wojennych. Wywarło to negatywny wpływ na pracę sztabu SGO „Narew”, który w zasadzie nie posiadał Oddziału II[22][27].
  13. W czerwcu 1940 roku wysłał z Łotwy kartkę pocztową do rodziny.
  14. Według części źródeł aresztowanie to nastąpiło w dniu 29 października 1940 r.
  15. Przewieziony został transportem nr 395/121.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Z dziejów Polskiej Organizacji Wojskowej na Podlasiu (1914 - 1918) ↓, s. 80.
  2. Spis oficerów służących czynnie w dniu 01.06.1921 ↓, s. 89, 796.
  3. Lista starszeństwa oficerów zawodowych 1922 ↓, s. 99.
  4. Rocznik oficerski 1923 ↓, s. 188, 1458.
  5. Rocznik oficerski 1923 ↓, s. 435.
  6. Rocznik oficerski 1924 ↓, s. 177, 1365.
  7. Rocznik oficerski 1924 ↓, s. 378.
  8. Rocznik oficerski 1924 ↓, s. 177.
  9. Chocianowicz 1969 ↓, s. 349.
  10. Dziennik Personalny MSWojsk. ↓, Nr 13 z 20 IV 1927, s. 122.
  11. a b Rybka i Stepan 2003 ↓, s. 380.
  12. Rocznik oficerski 1928 ↓, s. 140.
  13. Rocznik oficerski 1928 ↓, s. 222.
  14. Lista starszeństwa oficerów zawodowych piechoty 1930 ↓, s. 109.
  15. Skóra i Skubisz 2016 ↓, s. 175.
  16. Rocznik oficerski 1932 ↓, s. 63, 422.
  17. Dziennik Personalny MSWojsk. ↓, Nr 13 z 9 XII 1932, s. 416.
  18. Lista starszeństwa oficerów zawodowych piechoty 1933 ↓, s. 62.
  19. Dziennik Personalny MSWojsk. ↓, Nr 11 z 7 VI 1934, s. 155.
  20. Obsada oficerska wywiadu KOP ↓, s. 38.
  21. Lista starszeństwa oficerów zawodowych piechoty 1935 ↓, s. 60, 183,184, 194.
  22. a b c d e f Ulatowski 2013 ↓, s. 255.
  23. a b c Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 29.
  24. Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 495.
  25. a b Ulatowski 2013 ↓, s. 252.
  26. Kryska-Karski 1996 ↓, s. 298.
  27. Majorkiewicz 1983 ↓, s. 262.
  28. a b Postanowienie o umorzeniu śledztwa z dnia 9 lipca 2018 r. ↓.
  29. Indeks Represjonowanych ↓.
  30. a b Serwis MyHeritage ↓.
  31. Rocznik oficerski 1923 ↓, s. 188.
  32. Na podstawie https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/c/c4/Ol%C4%99dzki_J%C3%B3zef_kpt.jpg

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]