Józef Pławiński

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Józef Pławiński (ur. 1853 lub 1854; zm. 8 sierpnia 1880) – kompozytor, działacz socjalistyczny.

Ukończył szkołę muzyczną, komponował, podczas studiów zaangażował się w działalność kółka socjalistycznego. Podczas studiów na Cesarskim Uniwersytecie Warszawskim był współorganizatorem tajnego Studenckiego Koła Bibliotecznego, celem Koła było propagowanie literatury polskiej (władze carskie wprowadziły nauczanie w języku rosyjskim). 1 maja wraz z Konradem Prószyńskim i Edwardem Korniłowiczem podpisał akt założycielski Towarzystwa Oświaty Narodowej, które miało szerzyć oświatę wśród prostego ludu. Autorem pierwszego elementarza był Prószyński, Pławiński opracował część dotyczącą muzyki. [1] Ponadto dokonał jednego z pierwszych tłumaczeń "Kapitału" Karola Marksa[2]. W 1878 został aresztowany przez carską żandarmerię i osadzony w X Pawilonie Cytadeli Warszawskiej, gdzie był więziony od sierpnia 1878 do kwietnia 1880. Tam zetknął się z innymi działaczami socjalistycznymi, wraz z Filipiną Płaskowicką i Wacławem Święcickim redagował odręcznie tworzone czasopismo więzienne Głos Więźnia. Gdy Święcicki napisał słowa „Warszawianki” (1905), Pławiński skomponował do jej słów melodię opartą o "Marsz Żuławów". Pieśń ta stała się w późniejszych latach pierwszym hymnem socjalistów. [3] W 1880 sąd carski skazał go na dożywotnie osiedlenie na Syberii. Zmarł podczas podróży.

Postać Józefa Pławińskiego została przedstawiona w filmie o życiu Ludwika Waryńskiego "Biały mazur". [4]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Joanna Radziewicz: Konrad Prószyński - redaktor, księgarz, działacz oświatowy (pol.). W: Rolniczy Magazyn Elektroniczny [on-line]. Centralna Biblioteka Rolnicza, wrzesień 2008. [dostęp 2012-05-21].
  2. Stefan Król, Cytadela Warszawska, Wyd. Książka i Wiedza 1978, s. 161
  3. Biblioteka Polskiej Piosenki, Warszawianka
  4. Film Polski, Biały mazur (1979)