Józef Popowski (publicysta)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Józef Popowski, pseud. Eugeniusz Nowina (ur. 1841 w Zalewańczyźnie, powiat winnicki na Podolu, zm. 24 czerwca 1910 w Krakowie) – polski powstaniec, sybirak, działacz i publicysta polityczno-wojskowy, właściciel dóbr.

Studiował na wydziale fizyko-matematycznym Uniwersytetu Kijowskiego. Podczas studiów był członkiem Związku Trojnickiego. Po śmierci ojca wraz z bratem przejął majątek rodzinny. Przedsięwzięcie polegające na wybudowaniu cukrowni zakończyło się niepowodzeniem. W roku 1861 wyjechał do Paryża, zajmował się tam publicystyką społeczno-polityczną i wojskową. Był zwolennikiem zjednoczenia ziem polskich przez Austrię. We Francji ubiegał się o przyjęcie do szkoły wojskowej École spéciale militaire w Saint-Cyr, aby przygotować się do spodziewanego powstania. Utrzymywał stałe kontakty z generałem Józefem Wysockim. Po powrocie do Kijowa z polecenia generała Wysockiego otrzymał zadanie przygotowania powstania w powiecie skwirskim. Działał mało ostrożnie: zaledwie po kilku tygodniach działalności propagandowej został aresztowany. Dwa lata spędził osadzony w Cytadeli Kijowskiej. W 1863 został skazany na karę śmierci; po interwencji matki wyrok ten został zamieniony na dożywotnie ciężkie roboty w kopalniach syberyjskich. Był więziony w Tomsku i Irkucku. Ostatecznie trafił do salin w Usolu. W 1868 w wyniku amnestii został przeniesiony do Permu.

W 1875 uzyskał amnestię całkowitą oraz prawo opuszczenia Rosji. Przeniósł się wtedy do Galicji. Wstąpił do wojska austriackiego. Służył w 2 Pułku Ułanów w Tarnowie. W latach 1892–1895 był posłem do Galicyjskiego Sejmu Krajowego, gdzie uchodził za eksperta wojskowego. Związany ze środowiskiem konserwatystów krakowskich, od 1896 członek Klubu Konserwatywnego. Poseł do austriackiej Rady Państwa VII, VIII, IX i X kadencji w latach 1885–1907[1].

W latach 1892-1895 przewodniczył Komitetowi Organizacyjnemu Przytuliska Weteranów Powstań w Krakowie. Przez wiele lat pełnił funkcję przewodniczącego Towarzystwa Wzajemnej Pomocy Powstańcom.

Zmarł 24 czerwca 1910 po nagłej chorobie. Pochowany na Cmentarzu Rakowickim w grobowcu rodzinnym.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Parlament Österreich Republik, Kurzbiografie Popowski, Józef, parlament.gv.at [dostęp 2019-10-06] (niem.).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Antoni Ratyński: Sybiracy: zesłańcy carscy związani z Krakowem. Kraków: Związek Sybiraków, 1998.. ISBN 83-909631-6-7.