Jędrzej Cierniak

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Jędrzej Cierniak
Symboliczny grób Jędrzeja Cierniaka

Jędrzej Cierniak (ur. 15 października 1886 w Zaborowie, zm. ok. 2 marca 1942) – działacz oświatowy, pedagog, organizator amatorskich teatrów ludowych, a od 1927 wizytator ministerialny oświaty pozaszkolnej.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Najstarszy syn pięciorga dzieci Rozalii i Jana. Ukończył szkołę ludową w Zaborowie. W 1900 rozpoczął naukę w gimnazjum w Bochni. W latach 1908–1913 student polonistyki i filologii klasycznej na Uniwersytecie Jagiellońskim. W 1914 zgłosił się jako ochotnik do I Brygady Legionów. W 1916 poślubił Zofię Langierównę, rok później odmówił złożenia przysięgi wierności Monarchii Austro-Węgierskiej i oboje byli zmuszeni opuścić Kraków i zamieszkali w Warszawie.

Od 1923 do 1939 redaktor naczelny „Teatru Ludowego”. W 1929 założyciel i prezes (do 1939) Instytucji Teatrów Ludowych. Jako organizator amatorskiego ruchu teatralnego dążył do zjednoczenia regionalnych Związków Teatrów i Chórów Ludowych, opowiadał się za samorodnym teatrem ludowym sięgającym do pieśni, tańców i zwyczajów ludowych, sam nadawał im formę dramatów i je inscenizował, np. Dożynki – wystawione kilkakrotnie, Szopka krakowska (1926), Wesele krakowskie (1926), Franusiowa dola (1934). Wydał wspólnie z A. Bieniem książkę Teatry ludowe w Polsce (1928). Wybór pism Cierniaka ukazał się w tomie Zaborowska nuta (1956).

Wydano także publikację: Jędrzej Cierniak, Źródła i nurty polskiego teatru ludowego. Wybór pism, inscenizacji i listów, oprac. Antoni Olcha (Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, Warszawa 1963, 446 ss.).

Aresztowany 24 kwietnia 1941 przez hitlerowców i rozstrzelany w masowej egzekucji na początku marca 1942. Władysław Bartoszewski w książce Warszawski pierścień śmierci przypuszcza, że egzekucji dokonano na terenie obozu pracy Treblinka I. Symboliczny grób Jędrzeja Cierniaka znajduje się na cmentarzu w Palmirach.

Jego imię nosi Szkoła Podstawowa nr 114 w Warszawie (WarszawaTargówek, ul. Remiszewska 40) oraz Publiczne Gimnazjum w Zaborowie.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Wspomnienia o Jędrzeju Cierniaku, wybór i oprac. Z. Mazurowa i L. Wyszomirska, Warszawa 1982.
  • W. Bartoszewski, Warszawski pierścień śmierci 1939-1944, Warszawa 2008.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]