Jabłoń-Dobki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Artykuł 52°55′1″N 22°38′10″E
- błąd 38 m
WD 52°55'1"N, 22°38'10"E
- błąd 38 m
Odległość 5 m
Jabłoń-Dobki
wieś
Ilustracja
Widok na część wsi Jabłoń-Dobki od strony południowo-zachodniej
Państwo  Polska
Województwo  podlaskie
Powiat wysokomazowiecki
Gmina Nowe Piekuty
Liczba ludności (2006) 35
Strefa numeracyjna 86
Kod pocztowy 18-212
Tablice rejestracyjne BWM
SIMC 0402069
Położenie na mapie gminy Nowe Piekuty
Mapa lokalizacyjna gminy Nowe Piekuty
Jabłoń-Dobki
Jabłoń-Dobki
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Jabłoń-Dobki
Jabłoń-Dobki
Położenie na mapie województwa podlaskiego
Mapa lokalizacyjna województwa podlaskiego
Jabłoń-Dobki
Jabłoń-Dobki
Położenie na mapie powiatu wysokomazowieckiego
Mapa lokalizacyjna powiatu wysokomazowieckiego
Jabłoń-Dobki
Jabłoń-Dobki
Ziemia52°55′01″N 22°38′10″E/52,916944 22,636111

Jabłoń-Dobkiwieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie wysokomazowieckim, w gminie Nowe Piekuty.

Zaścianek szlachecki Dobki należący do okolicy zaściankowej Jabłonia położony był w drugiej połowie XVII wieku w powiecie brańskim ziemi bielskiej województwa podlaskiego[1]. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa łomżyńskiego.

Historia wsi[edytuj | edytuj kod]

Do 1939[edytuj | edytuj kod]

Mogiła, Miejsce Pamięci we wsi Jabłoń-Dobki
Fragment Pocztów Sztandarowych, 60. Rocznica Pacyfikacji Wsi Jabłoń Dobki
Kapliczka przydrożna w Jabłoni-Dobkach

Na popis szlachty Wielkiego Księstwa Litewskiego w 1528 wystawiono 1 konnego jeźdźca ze wsi Seło Jabłońskich Dobowe. Wymieniono Bernata Dobkowicza, czyli syna Dobka. Nazwa wsi pochodzi zapewne od takiego imienia[2]. W 1548 do urzędu w Brańsku stawili się: Domarat i Bernard, którzy pisali się de Jabłouia Dobki. Rycerze z Jabłoni-Dobków składali przysięgę na wierności królowi polskiemu w 1569. Prawdopodobnie w tym czasie przyjęli herb Dąbrowa i nazwisko Jabłońskich.

W czasie spisu z 1580 podatek płacił szlachcic Dobek (1 włóka) od nowo zakupionych pól Domaratowizny (dawna własność Domarata) oraz Grzegorzowizny (w sumie 3 morgi). We wsi ziemię posiadali także: Szepietowski Jakub – który pisze się także z Brzósek (par. Dąbrowska), Tomasz Kikolski (5 włók) oraz Jakub Malik Jabłoński (3 włóki). Spis podatkowy z 1629 wymienia: Andrzeja i Mateusza, Mateusza i Ambrożego (oba na półwłóczku) oraz Piotra Purgela, który posiadał jednego poddanego chłopa. Kolejny spis z 1635 przekazuje, że Andrzej i Mateusz płacili z domów, z inszemi cześnikami, na włóce i ćwierci zł 4.

W innych dokumentach są wymienieni:

  • Stanisław Jabłoński – komornik ziemski bielski (1658). Dziedziczył na Jabłoni Dąbrowie i Dobkach
  • Adam – podsędek bielski (1770)
  • Walenty Jabłoński – subdelegat grodzki brański (1789)[2]

Wieś została umieszczona przez Glogera w spisie miejscowości ziemi bielskiej. W 1827 we wsi było 10 domów i 59 mieszkańców, a pod koniec XIX wieku 15 domów i 209 mieszkańców[3]. Rosyjskie dane z 1891 informują o 15 gospodarstwach drobnoszlacheckich i 5 chłopskich. W sumie uprawiano tutaj 114 ha ziemi, w tym 87 ha gruntów ornych.

W 1921 we wsi istniało 14 domów i było 93 mieszkańców[2].

Okres II wojny światowej[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Pacyfikacja wsi Jabłoń-Dobki.

W okresie niemieckiej okupacji mieszkańcy Jabłoni-Dobek udzielali pomocy polskim partyzantom. We wsi funkcjonowała placówka Armii Krajowej[4].

8 marca 1944 roku w Jabłoni-Dobkach rozegrała się potyczka pomiędzy patrolem AK a niemiecką żandarmerią, w której wyniku zginął jeden Niemiec, a kilku zostało rannych. W odwecie jeszcze tego samego dnia żandarmi z okolicznych posterunków wsparci przez oddział Wehrmachtu przystąpili do pacyfikacji wsi. Większość mieszkańców zapędzono do jednego z budynków gospodarczych, który następnie podpalono i obrzucono granatami[5][6]. Z obliczeń Jerzego Smurzyńskiego wynika, że w Jabłoni-Dobkach zamordowano wtedy 93 osoby, w tym 33 kobiety i 30 dzieci poniżej 15. roku życia. Inne źródła szacowały liczbę ofiar na 91–96 osób. Najmłodsza ofiara liczyła 6 miesięcy, najstarsza – 82 lata. Wśród zamordowanych znalazło się 82 mieszkańców wsi oraz 11 osób pochodzących z innych miejscowości[5]. W czasie pacyfikacji spłonęło 17 domów mieszkalnych i 48 budynków gospodarczych. Ocalały tylko trzy gospodarstwa położone na skraju wsi[5][6].

Po wojnie wieś odbudowano. Na miejscu zbrodni wzniesiona została kaplica, a zbiorowy grób, w którym spoczęły ofiary, oznaczono nagrobkiem i krzyżem[5][6].

Współcześnie[edytuj | edytuj kod]

Wieś liczy 11 domów i 35 mieszkańców. Miejscowość posiada połączenie z drogą powiatową Wysokie MazowieckieJabłoń Kościelna, sieć wodociągową i telefoniczną.

Obiekty zabytkowe[edytuj | edytuj kod]

  • Krzyż przydrożny z 1896 r.
  • Mogiła zbiorowa ofiar terroru niemieckiego z 1944 r[7].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Anna Laszuk, Zaścianki i królewszczyzny : struktura własności ziemskiej w województwie podlaskim w drugiej połowie XVII wieku, Warszawa 1998, s. 91.
  2. a b c Historia Poszczególnych Miejscowości z Terenu Gminy Nowe Piekuty. www.nowepiekuty.pl. [dostęp 2015-05-08].
  3. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, tom III, s. 340.
  4. Józef Fajkowski: Wieś w ogniu. Eksterminacja wsi polskiej w okresie okupacji hitlerowskiej. Warszawa: Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, 1972, s. 307.
  5. a b c d Jerzy Smurzyński: Czarne lata na łomżyńskiej ziemi. Masowe zbrodnie hitlerowskie w roku 1939 i latach 1941–1945 w świetle dokumentów. Warszawa, Łomża: Towarzystwo Przyjaciół Ziemi Łomżyńskiej, 1997, s. 106–117. ISBN 83-902985-2-X.
  6. a b c Michał Gnatowski, Waldemar Monkiewicz, Józef Kowalczyk: Wieś białostocka oskarża. Ze studiów nad eksterminacją wsi na Białostocczyźnie w latach wojny i okupacji hitlerowskiej. Białystok: OKBZH i Ośrodek Badań Naukowych w Białymstoku, 1981, s. 91–92. ISBN 83-00-00323-1.
  7. Rada Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa. (2012-08-11)

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]