Jadwiga Boczar

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Jadwiga Boczar
Jadwiga Franczak
ps. Katarzyna
łączniczka
Data i miejsce urodzenia 4 maj 1916
Lwów
Data i miejsce śmierci 21 czerwca 2007
Warszawa
Przebieg służby
Lata służby 1939–1944
Siły zbrojne Korpus Bezpieczeństwa
Formacja oddział por. „Magdy” (Iwicki)
Stanowiska strzelec
Główne wojny i bitwy powstanie warszawskie
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Walecznych (od 1941) Warszawski Krzyż Powstańczy Medal za Warszawę 1939–1945 Medal Zwycięstwa i Wolności 1945 Złoty Krzyż Zasługi
Odznaka Grunwaldzka Sprawiedliwy wśród Narodów Świata

Jadwiga Zofia Boczar z domu Franczak (ur. 4 maja 1916 we Lwowie, zm. 21 czerwca lub 3 lipca[1] 2007 w Warszawie[2][3]) – podpułkownik Wojska Polskiego w stanie spoczynku, uczestniczka powstania warszawskiego, łączniczka w Wojskowym Korpusie Służby Bezpieczeństwa, prawniczka, dama orderu Virtuti Militari, Krzyża Komandorskiego Odrodzenia Polski, Krzyża Walecznych i Złotego Krzyża Zasługi, Sprawiedliwa wśród Narodów Świata.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Wykształcenie[edytuj | edytuj kod]

Urodziła się w Lwowie jako córka nauczyciela akademickiego Jana Franczaka i Joanny z domu Babulskiej. Ukończyła prawo na lwowskim Uniwersytecie Jana Kazimierza. W trakcie studiów weszła w związek małżeński z pochodzącym z Rzeszowa, późniejszym adwokatem, Bolesławem Boczarem. Podczas studiów przeszła kurs przysposobienia wojskowego w Cytadeli w Lwowie. Boczar ukończyła kurs pilotażu szybowcowego w Czerwonym Kamieniu pod Lwowem, od 1936 r. dysponowała prawem prowadzenia samochodu. W 1937 lub 1938 r. została mianowana na sierżanta podchorążego[4]. Od połowy lat 30. XX w. mieszkała w Rzeszowie w kamienicy przy ul. Krakowskiej 4 (obecnie ul. ks. Jałowego)[4][5].

Działalność podczas okupacji niemieckiej[edytuj | edytuj kod]

Od 1939 w Rzeszowie działała konspiracyjnie i udzielała pomocy społeczności żydowskiej. Podczas okupacji niemieckiej udzielała schronienia m.in. Emilii i Janinie Batawom, Stefanowi Bergmanowi vel Brombergowi oraz kobiecie o nazwisku Maszkowska. Dla ukrywanego mężczyzny o wyraźnie semickich rysach Boczar zorganizowała fałszywe dokumenty na nazwisko Stefan Lisowski. W 1942 ów ukrywany został aresztowany i przesłuchiwany ujawnił informacje, które umożliwiły Gestapo dotarcie do Boczar, jej męża, matki i ciotki. Boczar została ostrzeżona przez działaczy konspiracyjnych o zagrożeniu i uciekła do Warszawy, gdzie zamieszkała w kamienicy przy ul. Leszno 94 w okolicy getta. W stolicy nawiązała znajomość z rodzeństwem Stefanią i Aleksandrem Rozenholcami, których bezpiecznie ukryła. Przed rozpoczęciem powstania warszawskiego ulokowała Stefanię w szpitalu Dzieciątka Jezus, gdzie kobieta pozostała do zakończenia powstania. W tym czasie Boczar przystąpiła do Wojskowego Korpusu Służby Bezpieczeństwa, gdzie służyła jako łączniczka w oddziale por. „Magdy” (lwicki) na szlaku bojowym Śródmieście Północ[1][2][3].

Została postrzelona w głowę 20 września 1944 r., w wyniku czego uzyskała później status inwalidy wojennego[3].

Losy powojenne[edytuj | edytuj kod]

Po zakończeniu powstania Boczar opuściła Warszawę razem z ludnością cywilną i trafiła do obozu przejściowego w Pruszkowie. Tam znalazła Stefanię Rozenholc-Kamińską. Kobiety zamieszkały razem w Chylicach pod Warszawą, później dołączył do nich Aleksander Rozenholc. Rodzeństwo utrzymało kontakt z Boczar do swojej śmierci[2][3]. Jadwiga Boczar zmarła w 2007 r. w Warszawie i została pochowana na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w kwaterze B 28 rzędzie 4 grobie 10[2][6].

Nagrody i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Marek Cieciura, HISTORIA ARMII KRAJOWEJ LEKSYKON W POSTACI ELEKTRONICZNEJ, armiakrajowa.org, 21 marca 2015.
  2. a b c d Jakub Jaskółowski, Historia pomocy - Boczar Jadwiga. Polscy Sprawiedliwi, sprawiedliwi.org.pl, listopad 2008 [dostęp 2020-12-26].
  3. a b c d e f g h i j k l m n Powstańcze Biogramy - Jadwiga Boczar, www.1944.pl [dostęp 2020-12-27] (pol.).
  4. a b Akta osobowe Jadwigi Zofii Boczar, kpbc.umk.pl, 23 czerwca 2020 [dostęp 2020-12-27].
  5. Sprawiedliwa Wśród Narodów Świata z Rzeszowa. Za ratowanie Żydów Niemcy zamordowali jej męża i matkę, plus.nowiny24.pl, 4 sierpnia 2020 [dostęp 2020-12-27] (pol.).
  6. Wyszukiwarka cmentarna --- Warszawskie cmentarze, www.cmentarzekomunalne.com.pl [dostęp 2020-12-27].
  7. Polish Order of the Virtuti Militari Recipients - 1792-1992 B2. FEEFHS, feefhs.org [dostęp 2020-12-27].
  8. Righteous Among the Nations Honored by Yad Vashem by 1 January 2020, yadvashem.org, 1 stycznia 2020, s. 7 [dostęp 2020-12-27].
  9. Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 4 grudnia 2002 r. o nadaniu odznaczeń (M.P. z 2003 r. nr 20, poz. 298).
  10. Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 13 listopada 2008 r. o nadaniu orderów (M.P. z 2009 r. nr 27, poz. 371).

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]