Wersja ortograficzna: Jan Ansgary Czapski

Jan Ansgary Czapski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Jan Ansgary Czapski
Ilustracja
Herb
Leliwa
Rodzina Czapscy herbu Leliwa
Data urodzenia 1699
Data i miejsce śmierci 7 października 1742
Warszawa
Ojciec Piotr Aleksander Czapski
Matka Teresa z d. Kos
Żona

Teresa z Zamoyskich

Dzieci

Maria Czapska
Anna Czapska
Brygida Czapska

Odznaczenia
Order Orła Białego

Jan Ansgary Czapski herbu Leliwa (ur. w 1699, zm. 7 października 1742 w Warszawie) – podskarbi wielki koronny w 1738 roku, wojewoda chełmiński w latach 1732-1738, łowczy koronny w 1732 roku[1], marszałek Trybunału Głównego Koronnego w 1734 roku[2], starosta bratiański w latach 1723-1742[3], starosta kłecki w 1722 roku[4].

Urodził się w rodzinie Piotra Aleksandra, kasztelana chełmińskiego i Teresy z domu Kos. Uczył się w kolegium jezuickim w Toruniu lub Grudziądzu, w 1713 roku kształcił się w gimnazjum w Braniewie. Przed 1722 rokiem ożenił się z Teresą z Zamoyskich, co skoligaciło go z czołowymi rodami polskiej magnaterii i przyniosło w posagu kilka starostw (m.in. bratiańskie i łąkorskie). Działalność polityczną rozpoczął w 1720 roku, kiedy wybrano go komisarzem z województwa chełmińskiego do Trybunału Skarbowego w Radomiu. Poseł ziemi ciechanowskiej na sejm 1730 roku[5]. Jako deputat z Senatu podpisał pacta conventa Augusta III Sasa w 1733 roku[6]. Został kawalerem Orderu Orła Białego. Jako legat królewski 19 września 1734 odebrał hołd od Torunia. W 1735 roku podpisał uchwałę Rady Generalnej konfederacji warszawskiej[7]. W latach 1735-1736 pełnił funkcję marszałka Trybunału Głównego Koronnego. W 1738 został podskarbim wielkim koronnym. Rozpoczął działania mające na celu zwiększenie liczby wojska Rzeczypospolitej. Wniósł projekt cła generalnego w wysokości 3% od krajowców i 6% od obcych. Był głównym doradcą Augusta III Sasa w sprawach Prus Królewskich. Był zwolennikiem ograniczenia uprzywilejowanej pozycji Żydów. Był jednym z największych magnatów w Prusach Królewskich (około 40 osad w województwie chełmińskim).

W 1742 roku był komisarzem z Senatu Trybunału Skarbowego Koronnego[8].

Zbudował pałace w Warszawie i Gzinie oraz rozbudował pałac w Nowej Wsi Szlacheckiej. Zmarł w Warszawie, pochowano go w Łąkach Bratiańskich, zaś serce w kościele reformatów w stolicy. Zostawił majątek rzędu 1 miliona złotych. Z małżeństwa z Teresą z Zamoyskich miał trzy córki: Marię (późniejszą żonę Tomasza Czapskiego), Annę i Brygidę.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Urzędnicy Prus Królewskich XV-XVIII wieku. Spisy". Oprac. Krzysztof Mikulski. 1990, s. 200.
  2. Herbarz polski, t. I, Lipsk 1839-1846, s. 383.
  3. Senatorowie świeccy, podskarbiowie i starostowie Prus Królewskich : 1454-1772. Toruń 1921, s. 62.
  4. w tym roku uzyskał dożywocie na starostwo kłeckie wraz z Teresą Zamoyską, Krzysztof Chłapowski, Starostowie niegrodowi w Koronie 1565-1795 Materiały źródłowe, Warszawa, Bellerive-sur-Allier 2017, s. 154.
  5. Teka Gabryela Junoszy Podoskiego, t.IV, Poznań1856, s.16.
  6. Volumina Legum, t. VI, Petersburg 1860, s. 309.
  7. Uchwała Rady Generalnej Konfederacji, 1735, s. 21.
  8. Trybunał Skarbu Koronnego z Duchem S. wszystkim na dobre wychodzący, kazaniem w Poniedziałek świąteczny podczas wotywy na zaczęciu tegoż J. O. Trybunału w kościele farnym Radomskim pokazany. JJ. WW. PP. utriusque subsellii senatus et equestris ordinis kommissarzom z powinną wielkich imion rekognicyą dedykowany przez X. Samuela od S. Floryana Sch. Piar. ordynaryusza Katedr. Krak. y Kommissarskiego kaznodzieję Roku 1742. W Warszawie w druk. JKM. y Rzpltey XX. Schol. Piarum fol., 10 ark." WYSOCKI Samuel, Warszawa 1742, [b.n.s]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • A.Korecki, Ludzie Ziemi Nowomiejskiej. Nowe Miasto Lubawskie 2000. s.87-89.