Jan Bylczyński

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Jan Bylczyński
Ilustracja
major artylerii major artylerii
Data i miejsce urodzenia 4/17 listopada 1895
Tołoczki, pow. Grodno
Miejsce śmierci Korwie k.Mejszagoła
Przebieg służby
Lata służby 1916-1939
Siły zbrojne Coat of Arms of Russian Empire.svg Armia Imperium Rosyjskiego
Odznaka Honorowa Wojsk Litwy Środkowej.jpg Wojsko Litwy Środkowej
Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie
Jednostki Samoobrona Ziemi Grodzieńskiej
1 pap
19 pal
Stanowiska 2 zastępca dowódcy (Kwatermistrz)
Główne wojny i bitwy I wojna światowa
Front Północny (rosyjski)
Wojna polsko-bolszewicka
Bunt Żeligowskiego
II wojna światowa Kampania wrześniowa
Odznaczenia
Krzyż Walecznych (1920-1941, dwukrotnie) Srebrny Krzyż Zasługi Krzyż Zasługi Wojsk Litwy Środkowej Medal Pamiątkowy za Wojnę 1818-1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskania Niepodległości
Odznaka pamiątkowa Związku Strzeleckiego

Jan Bylczyński herbu Dęboróg (ur. 4/17 listopada 1895 roku w Tołoczkach w powiecie grodzieńskim, zm. ?) – major artylerii WP.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Był synem Feliksa Bylczyńskiego – carskiego oficera[1] i Rozalii z domu Klawe.

Ukończył[2]:

W listopadzie 1916 roku wstąpił do armii carskiej. Służył w Lidzie. Od grudnia 1916 studiował w Odessie, w Siergiejowskiej Szkole Artylerii. Po powrocie do pułku służył jako chorąży (praporszczik) w 3 Samodzielnym Dywizjonie Artylerii Ciężkiej (3-й отдельный полевой тяжелый артиллерийский дивизион w 28 Korpusie Armijnym generała W. A. Slusarienko, następnie gen.-lejt. M. M. Butczika) na Froncie Północnym w rejonie Jakobstad (obecnie Jēkabpils na Łotwie, w Łatgalii). Od grudnia 1917 do maja 1918 przebywał na urlopie w Karelii, w Pietrozawodsku. Po zdemobilizowaniu z armii rosyjskiej wrócił w rodzinne strony.

W grudniu 1918 roku generał-major Mikołaj Sulewski powołał go do oddziału Samoobrony Ziemi Grodzieńskiej, gdzie służył (wraz z bratem, Leopoldem Bylczyńskim, także byłym carskim praporszczikiem) do lipca 1919 roku. Odznaczył się bohaterskim odparciem ataku oddziału litewskiego. Za ten czyn został odznaczony Krzyżem Walecznych. W lipcu 1919 został awansowany na podporucznika. Od sierpnia 1919 dowodził batalionem artylerii w 1 pap w Wołkowysku. Brał udział w ofensywie wileńskiej (w „buncie” gen. Żeligowskiego i zajęciu 20.10.1920 Wilna). W latach 1920-1921 w Wojskach Litwy Środkowej.

W wojnie polsko-bolszewickiej w okresie 7.3.1920-15.12.1920 w służbie 1 Bryg. Wojsk Litewsko-Białoruskich (3 dyon 1 papl) brał udział w walkach pod Busznem, Berezyną, Olinną, Janowem, Dokszycami, Budsławiem, Dołhinowem, Radzyminem, Gródkiem, nad rzeką Niełupą, Brańskiem, Bryszmianami, Nową Rudą, Głuszniewem, Bukiszkami i Bielami.

Za bohaterski czyn podczas ataku Grodzieńskiego Pułku Piechoty na Starą Rudę został odznaczony Krzyżem Walecznych po raz drugi (na wniosek dowódcy - ppłk. Jana Górskiego). Po włączeniu Litwy Środkowej do Polski pozostał w macierzystym pułku (w 1 dywizjonie) w Nowej Wilejce. W 1921 ukończył 3 miesięczne szkolenie uzupełniające w Głównym Centrum Wyszkolenia Artylerii w Kobryniu pod dowództwem gen.-ppor. Ignacego Ledóchowskiego.

Był członkiem Związku Strzeleckiego w Wilnie. W r. 1932 awansowany na kapitana (rozkazem z dn. 1.01.1928 r.)[3], a 1.01.1935 na majora art. Tuż przed wrześniem 1939 r. Bylczyński był na etacie kwatermistrzowskim[4].

Kampania wrześniowa[edytuj | edytuj kod]

W kampanii wrześniowej pułk wziął udział w ramach 19 Dywizji Piechoty w składzie Armii „Prusy”. 19 pułk artylerii lekkiej został przydzielony do 38 Dywizji Piechoty Rezerwowej. 1 września pułk został ześrodkowany w rejonie Łowicz – Sochaczew. 3 września organizował obronę Tomaszowa Mazowieckiego, 4 września obronę na przedpolu Piotrkowa Trybunalskiego. 5 września odpierając niemieckie uderzenie na Piotrków Trybunalski poniósł ciężkie straty i został zmuszony do odwrotu za Pilicę. Po tych walkach 19 Dywizja Piechoty została rozdzielona na dwie grupy, i tak też podzielił się 19 pal. I dywizjon i część II-go walczyła nadal w grupie dowodzonej przez płk Tadeusza Pełczyńskiego, a dowodzenie IV dywizjonem objął ppłk Jan Kruk-Śmigla. Resztki 19 pułku artylerii lekkiej zakończyły swój szlak bojowy 27 września pod Terespolem.

Żoną Jana Bylczyńskiego była Natalia "Niusia" Bylczyńska (z domu Pelikan), łączniczka wileńskiego okręgu AK, zesłana (wraz z Danutą Szyksznian "Sarenką") do łagru NKWD pod Saratowem[5]. W wileńskim mieszkaniu Bylczyńskich mieściła się komórka AK. Losy powojenne majora Jana Bylczyńskiego są nieznane.

Ordery i odznaczenia[2][edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • T. Epsztein, S. Górzyński, Spis ziemian Rzeczypospolitej w r. 1930. Województwo poleskie. Cz. 1, Warszawa 1996.
  • Rocznik oficerski za rok 1923, Warszawa 1923
  • Rocznik oficerski za rok 1932, Warszawa 1933
  • Spis oficerów służby czynnej z dn. 1.06.1921 za rok 1921
  • Rocznik oficerski za rok 1939, Warszawa 2006

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. T. Epsztein, S. Górzyński, Spis ziemian Rzeczypospolitej w r. 1930. Województwo poleskie. Cz. 1, Warszawa 1996.
  2. a b Bylczyński Jan [teczka osobowa],Kolekcja Akt Personalnych CAW, Sygn. 1.481.B. 15864, w: Centralne Archiwum Wojskowe
  3. Rocznik oficerski za rok 1932, Warszawa 1933
  4. Rocznik oficerski za rok 1939, Warszawa 2006
  5. Danuta Szyksznian-Ossowska "Sarenka", 281 dni w szponach NKWD, Warszawa: "Pro Patria", 2014.