Jan Gorazdowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Jan Gorazdowski
„Wolański”
pułkownik pułkownik
Data i miejsce urodzenia 9 maja 1896
Sokołów Podlaski
Data i miejsce śmierci 27 marca 1957
Warszawa
Przebieg służby
Siły zbrojne Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie,
AK DYSK.png Armia Krajowa
Jednostki 34 pułk piechoty
15 pułk piechoty
61 pułk piechoty
20 pułk piechoty
Główne wojny i bitwy kampania wrześniowa
II wojna światowa
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Walecznych (od 1941, trzykrotnie) Złoty Krzyż Zasługi z Mieczami Złoty Krzyż Zasługi

Jan Nepomucen Gorazdowski przybrane nazwiska Bumza, Jerzy Janowski, Jan Jerzewski; ps. „Wolański” (ur. 9 maja 1896 w Sokołowie Podlaskim, zm. 27 marca 1957 w Warszawie) – pułkownik piechoty Wojska Polskiego.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Był synem notariusza Bolesława i Zofii Krassowskiej. W 1914 ukończył Gimnazjum Wojciecha Górskiego w Warszawie, a następnie studiował przez rok w Szkole Sztuk Pięknych (późniejsza Akademia). Należał do tajnego skautingu i Polskich Drużyn Strzeleckich w czasie nauki w gimnazjum. W 1915 wraz z rodziną był ewakuowany w głąb Rosji i został we wrześniu tego samego roku powołany do służby w armii rosyjskiej. Ukończył Oficerską Szkołę Piechoty w Kijowie i objął po jej ukończeniu obowiązki dowódcy kompanii w 207 pułku piechoty. We wrześniu 1916 był ranny. Dowódca kompanii w l Korpusie Polskim na Wschodzie od marca 1917 do czerwca 1918.

W Wojsku Polskim od listopada 1918, początkowo jako dowódca kompanii w 34 pułku piechoty[1], adiutant XXX Brygady Piechoty (od września 1920) i referent Oddziału I Dowództwa Okręgu Generalnego I Warszawa (od marca 1921). Pełnił obowiązki dowódcy kompanii w 15 pułku piechoty od marca 1922, a od stycznia 1923 był adiutantem komendanta Doświadczalnego Centrum Wyszkolenia w Rembertowie. Dowodził ponownie kompanią, początkowo w 61 pułku piechoty (od października 1928), a później od kwietnia 1930 w 20 pułku piechoty. Był od kwietnia 1933 referentem organizacyjnym Okręgowego Urzędu PW i WF Dowództwa Okręgu Korpusu Nr V Kraków, a inspektorem PW i WF Dowództwa Okręgu Korpusu Nr I Warszawa od lutego 1938.

We wrześniu 1939 dowodził stołecznym harcerskim batalionem Przysposobienia Wojskowego, z którym walczył od 25 września w składzie grupy gen. Wilhelma Rückemana, a od 1 października Samodzielnej Grupy Operacyjnej „Polesie” gen. Franciszka Kleeberga. Przedostał się do Warszawy po bitwie pod Kockiem. Od połowy października 1939 pełnił w stopniu majora obowiązki szefa Wydziału I Komendy Okręgu Warszawa-Miasto Służby Zwycięstwu Polski-Związku Walki Zbrojnej-Armii Krajowej, a szefem Biura Personalnego w Oddziale I Komendy Głównej AK był od 1 lutego 1943. Podczas powstania warszawskiego był odcięty na Mokotowie[2], a po jego upadku pełnił ponownie funkcję szefa Biura Personalnego KG AK, aż do stycznia 1945. W styczniu 1945 po rozwiązaniu AK pełnił analogiczną funkcję w sztabie „Nie”, a następnie Delegaturze Sił Zbrojnych[3]. Został 4 sierpnia 1945 aresztowany, a 12 września zwolniony. Po ujawnieniu się był do listopada 1945 zastępcą płk. Jana Mazurkiewicza, przewodniczącego Komisji Likwidacyjnej Obszaru Centralnego b. AK. Zweryfikowany w stopniu pułkownika służby stałej ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1945. Prowadził wspólnie z Janem Mazurkiewiczem i J. K. Plutą–Czachowskim „Bazar Krajowy” w Warszawie przy ul. Nowogrodzkiej 26. 13 stycznia 1949 był ponownie aresztowany i na podstawie fałszywych oskarżeń wyrokiem Rejonowego Sądu Wojskowego w Warszawie z 7 grudnia 1953 skazany na 15 lat więzienia. 24 marca 1956 został zwolniony i 30 marca tego samego roku zrehabilitowany. 27 marca 1957 zmarł w Warszawie. Został pochowany na Cmentarzu Komunalnym na Powązkach (kwatera A24-6-13)[4].

Awanse[edytuj | edytuj kod]

  • major – 1938
  • podpułkownik – 11 listopada 1942[5]
  • pułkownik – 1 stycznia 1945

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Na froncie od marca 1919
  2. Uznany został za zmarłego
  3. Pełnił ją do 30 lipca 1945 roku.
  4. Wyszukiwarka cmentarna – Warszawskie cmentarze. cmentarzekomunalne.com.pl. [dostęp 2019-11-27].
  5. Rozkaz L.65/BP z 11 listopada 1942

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Marek Ney-Krwawicz: Komenda Główna Armii Krajowej 1939-1945. Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX, 1990, s. 434. ISBN 83-211-1055-X.
  • Andrzej Krzysztof Kunert: Słownik biograficzny konspiracji warszawskiej 1939-1945 T.1. Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX, 1987, s. 71-72. ISBN 83-211-0739-7.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]