Jan Gwalbert Pawlikowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy ekonomisty. Zobacz też: Jan Pawlikowski – konsyliarz konfederacji targowickiej.
Jan Gwalbert Pawlikowski
Ilustracja
Pełne imię i nazwisko Jan Gwalbert Aleksander Józef Pawlikowski
Data i miejsce urodzenia 18 marca 1860
Medyka
Data i miejsce śmierci 5 marca 1939
Lwów
Zawód, zajęcie ekonomista
Narodowość polska
Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Wawrzyn Akademicki

Jan Gwalbert Pawlikowski h. Cholewa (ur. 18 marca 1860 w Medyce, zm. 5 marca 1939 we Lwowie) – polski ekonomista, encyklopedysta, publicysta i polityk, historyk literatury, taternik, jeden z pionierów ochrony przyrody.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Syn Mieczysława Pawlikowskiego z Medyki h. Cholewa (1834–1903) i Heleny hr. Dzieduszyckiej z Dzieduszyc h. Sas (1837–1918)[1]. W latach 1891–1904 profesor ekonomii Akademii Rolniczej w Dublanach. Prezes Rady Nadzorczej Banku Parcelacyjnego we Lwowie (1893–1905), wiceprezes Rady Nadzorczej Banku Melioracyjnego we Lwowie (1902–1912). Członek Ligi Narodowej od 1902, w Komitecie Centralnym Ligi Narodowej od roku 1905. Współorganizator Stronnictwa Narodowo-Demokratycznego w Galicji (1904) i jego prezes w latach 1907–1915. Od 1919 członek Rady Naczelnej Związku Ludowo-Narodowego. Założyciel i redaktor (do 1935 redaktor naczelny) czasopisma „Wierchy”, poświęconego Tatrom. Autor wielu prac o Juliuszu Słowackim i jego poezji mistycznej.

Był encyklopedystą oraz edytorem Encyklopedii zbiór wiadomości z wszystkich gałęzi wiedzypolskiej encyklopedii wydanej w latach 1898–1907 przez społeczną organizację edukacyjną Macierz Polska, która działała w Galicji w okresie zaboru austriackiego. Opisał w niej zagadnienia z zakresu ekonomii, skarbowości i polityki rolniczej[2].

W latach 1876–1881 uprawiał taternictwo, dokonując szeregu nowych wejść. Prawie zawsze wspinał się z przewodnikiem Maciejem Sieczką. Do najwybitniejszych należą: drugie wejście na Wysoką z pierwszym zejściem przez Pazdury (1876 z Sieczką i Adamem Asnykiem), pierwsze wejście na Szatana (1880), pierwsze wejście na Mnicha (1879 lub 1880), wejście nową drogą na Łomnicę (1878), wejście nową drogą z Doliny Dzikiej na Durny Szczyt (1881). Prowadził też badania speleologiczne w Tatrach, jako pierwszy opisując jaskinie w Dolinie Kościeliskiej, m.in. pierwszy zbadał Jaskinie Pawlikowskiego. Był jednym z głównych orędowników utworzenia na terenie Tatr parku narodowego.

Od 1913 członek honorowy Towarzystwa Tatrzańskiego, w 1927 otrzymał honorowe obywatelstwo Zakopanego, a w 1931 honorowe członkostwo w Związku Górali.

Jego synem był Michał Gwalbert Pawlikowski, synową (żoną drugiego syna Jana Gwalberta Henryka) – Maria Pawlikowska-Jasnorzewska, wnukami – profesor filozofii Karol Tarnowski oraz profesor historii sztuki i pisarz – Jacek Woźniakowski, a prawnukami – Róża Thun i Henryk Woźniakowski[3].

Pochowany został na Cmentarzu Zasłużonych na Pęksowym Brzyzku w Zakopanem.

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

Został patronem gimnazjum w Medyce[6].

Jego imieniem nazwano ulicę we Lwowie.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Jan Gwalbert Aleksander Pawlikowski z Medyki h. Cholewa, Sejm-Wielki.pl [dostęp 2020-05-24].
  2. Finkel 1898 ↓.
  3. Rodowód Pawlikowskiego w Genealogii Minakowskiego
  4. M.P. z 1925 r. Nr 102, poz. 434.„za zasługi na polu literatury i ochrony przyrody w Polsce”.
  5. M.P. z 1935 r. nr 257, poz. 305 „za wybitną twórczość krytyczno-literacką, naukową i publicystyczną w dziedzinie literatury pięknej”.
  6. Gimnazjum im. J. G. Pawlikowskiego w Medyce

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]