Jan Kajus Andrzejewski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Jan Kajus Andrzejewski
Jan, Jan Ż, Jan Żelechowski
Ilustracja
major saperów major saperów
Data i miejsce urodzenia 20 stycznia 1913
Villmanstrand Finlandia
Data i miejsce śmierci 31 sierpnia 1944
Warszawa
Przebieg służby
Lata służby od 1939
Siły zbrojne Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie,
AK DYSK.png Armia Krajowa
Jednostki Brygada Dywersji Broda 53
Stanowiska dowódca Brygady Dywersji „Broda 53
Główne wojny i bitwy II wojna światowa
kampania wrześniowa,
powstanie warszawskie
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Walecznych (od 1941, trzykrotnie)

Jan Kajus Andrzejewski ps. „Jan”, „Jan Ż”, „Jan Żelechowski” (ur. 20 stycznia 1913 w Villmanstrand (obecnie Lappeenranta) w Finlandii[1], zm. 31 sierpnia 1944 w Warszawie) – harcmistrz, porucznik saperów Wojska Polskiego, major saperów Polskich Sił Zbrojnych, uczestnik powstania warszawskiego, dowódca Oddziału Dyspozycyjnego „Broda 53” Kedywu AK.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Od 1922 mieszkał w Polsce. Absolwent Szkoły Podchorążych Piechoty i Szkoły Podchorążych Inżynierii. Uczestnik kampanii wrześniowej 1939, walczył także w Obronie Warszawy. Działał w zbrojnym podziemiu od zakończenia wojny obronnej: początkowo w Służbie Zwycięstwu Polski, Związku Odwetu, następnie w Oddziale „Osjan” i ostatecznie w Brygadzie Dywersji „Broda 53" Armii Krajowej. Był wykładowcą na tajnej Szkole Podchorążych Rezerwy Piechoty „Agricola”. Podczas okupacji hitlerowskiej używał przybranego nazwiska Jan Zawada.

5. dnia powstania warszawskiego 1944 uczestniczył w wyzwoleniu obozu „Gęsiówki”. Dnia następnego, 6 sierpnia poprowadził część batalionu „Zośka” do odzyskania wolskich cmentarzy Kalwińskiego i Ewangelickiego. 11 sierpnia został odznaczony Orderem Virtuti Militari V klasy, rozkazem Dowódcy AK nr 502 z 11 VIII 1944. Uzasadnienie nadania mu VM brzmiało: „odznaczył się w walkach na terenie Grupy «Północ»”. Nr krzyża: 13170[2]. Odznaczony także trzykrotnie Krzyżem Walecznych[3]. 20 sierpnia mianowano go harcmistrzem.

Poległ 31 sierpnia w walce w rejonie ul. Bielańskiej na Starym Mieście, podczas próby przebicia ze Starówki do Śródmieścia. Miał 31 lat. Wraz z nim zginęli wtedy m.in.: Ewaryst Jakubowski, Józef Hłasko, Czesław Nantel, Stefan Kowalewski, Maria Dziak.

Na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie znajduje się jego symboliczna mogiła.

Awanse[edytuj | edytuj kod]

Oficer służby stałej saperów Wojska Polskiego:

  • porucznik – 1939;
  • kapitan – 11 listopada 1942;
  • major – 28 sierpnia 1944;
  • podpułkownik – pośmiertnie – wrzesień 1944[4].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Dane według: Wielka Ilustrowana Encyklopedia Powstania Warszawskiego, tom 5. Redaktor naukowy Piotr Rozwadowski. Dom Wydawniczy „Bellona”, Warszawa 2002. ​ISBN 83-11-09261-3​.
  2. Dane według: Wielka Ilustrowana Encyklopedia Powstania Warszawskiego, tom 4. Kawalerowie Orderu Wojennego Virtuti Militari – Powstanie Warszawskie. Opracował Andrzej Krzysztof Kunert. Dom Wydawniczy „Bellona”, Warszawa 1997. ​ISBN 83-87224-00-6​.
  3. Wedle książki „Szare Szeregi Harcerze 1939-1945” tom. 3 str. 7 został oznaczony dwukrotnie Krzyżem Walecznych. Niektóre źródła podają zaś liczbę trzech KW, m.in.: Powstanie warszawskie: Jan Kajus Andrzejewski.
  4. Jan Kajus Andrzejewski (pol.). W: Biograny [on-line]. Muzeum Powstania Warszawskiego. [dostęp 2016-12-19].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Andrzej Krzysztof Kunert: Słownik biograficzny konspiracji warszawskiej 1939-1945 T.1. Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX, 1987, s. 29–30. ISBN 83-211-0758-3.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]