Jan Kossakowski (lekarz)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Jan Kossakowski
Data i miejsce urodzenia 6 maja 1900
Warszawa
Data i miejsce śmierci 14 marca 1979
Warszawa
profesor nauk medycznych
Specjalność: chirurgia dziecięca
Alma Mater Uniwersytet Warszawski
Uczelnia Warszawski Uniwersytet Medyczny
Odznaczenia
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Walecznych (1920-1941)

Jan Kossakowski (ur. 6 maja 1900 w Warszawie, zm. 14 marca 1979 tamże) – polski chirurg, specjalista chirurgii dziecięcej.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Jan Eustachy Kossakowski, herbu Ślepowron, przydomek „Korwin”, właściciel majątku Wojtkuszki k/Wiłkomierza (obecnie Ukmerge) na Litwie. Syn heraldyka i mecenasa sztuki Stanisława Kazimierza hrabiego Kossakowskiego i Zofii Bower de Saint Clair. Polski lekarz, chirurg dziecięcy, uczony. Malarz i rzeźbiarz wyróżniany na wielu wystawach sztuki w kraju i zagranicą (m.in. w Warszawie, Krakowie, Poznaniu, Turynie, Tokyo). Pochowany na Cmentarzu leśnym w Laskach pod Warszawą, gdzie spoczywa również jego żona, także chirurg dziecięcy, Stanisława z Rynkowskich Kossakowska (zm. w 1981).

Dzieci:

  • hr. Eustachy (ur. 27 września 1925 w Warszawie, zm. 25 listopada 2001 w Paryżu), fotograf, studiował architekturę. Od 1970 r.osiadł we Francji w Paryżu, pochowany w Broku (łomżyńskie);
  • Zofia Maria (ur. 08 września 1927, zm. 27 sierpnia 2010) historyk sztuki, matka malarza hr. Pawła Szanajcy-Kossakowskiego, pochowana w Laskach pod Warszawą, w grobie ojca;
  • Barbara Gabryela Anna (ur. 09 lutego 1929 zm. 16 września 2007), architekt, zmarła bezdzietnie pochowana w Laskach pod Warszawą w grobie matki.

Jan Eustachy Kossakowski urodzony w Warszawie, chrzest święty przyjął w kościele pw. św. Aleksandra, przy Pl. Trzech Krzyży. Po śmierci ojca (1905) i matki (1911) oraz jedynej rodzonej siostry Jadwigi (1912) wychowywał się u swego brata przyrodniego Michała Stanisława w Nidokach na Litwie. Jako ochotnik 5 pułku Ułanów Zasławskich brał udział w wojnie 1918–1920. W latach 1920–1928 ukończył studia medyczne na Uniwersytecie Warszawskim. 20 września 1924 ożenił się ze swoją koleżanką ze studiów Stanisławą Rynkowską.

Po ojcu odziedziczył dobra w głębi Rosji, które przepadły w czasie rewolucji październikowej oraz majątek Wojtkuszki na Litwie. Ponieważ nie chciał zrezygnować z obywatelstwa polskiego, majątek został rozparcelowany i przeszedł na własność państwa litewskiego. Po reformie rolnej na Litwie w 1922 pozostał jedynie pałac z parkiem i 100 ha ziemi. W czasie pierwszej wojny światowej pałac został splądrowany i ograbiony, a w czasie drugiej wojny światowej umieszczono tam internowanych żołnierzy polskich, później zaś getto żydowskie. Po wojnie pałac popadł w ostateczną ruinę. W latach 60. rozebrano go na cegłę, pozostała tylko ogołocona wieża.

Zmobilizowany w 1939 roku, brał udział w walkach pod Terespolem. Pracował jako lekarz wojskowy w szpitalu polowym w Kowlu, gdzie został uwięziony przez władze sowieckie, a następnie ze szpitala dla jeńców w Białokrynicy przekazany Niemcom, po czym przebywał w obozie niemieckim w Małoszewicach. Po powrocie do Warszawy w 1940 został aresztowany przez Gestapo i uwięziony na Pawiaku przez kilka tygodni, po zwolnieniu podjął pracę w szpitalu dziecięcym przy ulicy Kopernika. W czasie okupacji niemieckiej organizował (wraz z profesorem Ludwikiem Hirszfeldem) pomoc dla ciężko chorych dzieci żydowskich. Wiele z nich ukrywał w swym oddziale wystawiając im później karty wypisowe na fałszywe nazwiska. Wykładał na tajnym uniwersytecie w tzw. Szkole Jana Zaorskiego. W czasie powstania warszawskiego niósł pomoc rannym w szpitalu na ulicy Śliskiej (został odznaczony Krzyżem Walecznych).

W 1950 został mianowany pierwszym profesorem chirurgii dziecięcej w Akademii Medycznej w Warszawie. W 1966 był założycielem Polskiego Towarzystwa Chirurgów Dziecięcych. Wychował wielu doskonałych lekarzy (20 jego wychowanków zostało profesorami). Był członkiem licznych towarzystw naukowych w kraju i zagranicą. Był wyróżniany szeregiem odznaczeń państwowych i instytucji społecznych, choć nigdy nie był członkiem ugrupowań politycznych.

W 1984 jego uczniowie ufundowali tablicę-pomnik jego pamięci z napisem „twórca polskiej chirurgii dziecięcej” w kościele pw. Najświętszego Zbawiciela w Warszawie. W 1992 uchwalono medal kapituły Polskiego Towarzystwa Chirurgów Dziecięcych im. prof. J. Kossakowskiego z napisem „co zasiejesz, to zbierzesz”. Nazwano też jego imieniem ulicę w Warszawie-Międzylesiu.

Przebieg kariery zawodowej[edytuj | edytuj kod]

W 1927 ukończył Wydział Lekarski Uniwersytetu Warszawskiego. Przez pewien czas pracował na Oddziale Gruźliczym szpitala na Woli, następnie był asystentem II Kliniki Chirurgicznej Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Warszawskiego (kierowanej przez Zygmunta Radlińskiego). Odbył kilka naukowych podróży zagranicznych. W 1937 objął kierownictwo Oddziału Chirurgicznego Kliniki Pediatrycznej w Warszawie. Brał udział w kampanii wrześniowej.

W 1947 obronił pracę habilitacyjną „Wskazania do zabiegów chirurgicznych u noworodków i niemowląt w świetle spostrzeżeń własnych”. Rok później odbył – jako stypendysta Fundacji Rockefellera – podróż naukową do klinik francuskich i szwajcarskich. W 1950 został kierownikiem pierwszej w Polsce Kliniki Chirurgii Dziecięcej w Warszawie. W 1951 otrzymał tytuł profesora nadzwyczajnego, w 1959 – profesora zwyczajnego. Był również specjalistą krajowym w zakresie chirurgii dziecięcej.

Opracował program szkolenia i specjalizacji w zakresie chirurgii dziecięcej, przyczynił się do powstania nowych oddziałów specjalistycznych w Polsce. Zainicjował działalność Polskiego Towarzystwa Chirurgii Dziecięcej, od 1967 był jego członkiem honorowym, był również członkiem honorowym Towarzystwa Chirurgów Polskich. Przyczynił się do rozwoju badań nad chirurgią klatki piersiowej u dzieci (m.in. operacji wad wrodzonych serca).

Działalność artystyczna[edytuj | edytuj kod]

Dziesięć ostatnich lat swojego życia poświęcił twórczości malarskiej. Stworzył własny styl niewielkich obrazów malowanych przy pomocy kredek Caran d'che na papierze fotograficznym pokrytym werniksem. Był także autorem niewielkich polichromowanych rzeźb o tematyce sakralnej, które wielokrotnie zyskały uznanie miłośników sztuki, m.in nagrodę główną na Festiwalu Artystycznym w Turynie w 1976 roku. Jego twórczość znajduje się w zbiorach Muzeum Narodowego w Warszawie. Wielokrotnie była pokazywana w Polsce i zagranicą, ostatnio m.in. na wystawie monograficzne w Muzeum Archidiecezji Warszawskiej.

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]