Jan Moll

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Jan Moll
Ilustracja
Jan Witold Moll, 1976 r.
Kraj działania Polska
Data i miejsce urodzenia 24 października 1912
Kowalewo Pomorskie
Data i miejsce śmierci 2 czerwca 1990
Wrocław
profesor nauk medycznych
Specjalność: chirurgia, kardiochirurgia
Alma Mater Uniwersytet Warszawski
Doktorat 1946 – nauki medyczne
Akademia Medyczna w Poznaniu
Habilitacja 1957 – nauki medyczne
Akademia Medyczna w Poznaniu
Profesura 1961
Doktor honoris causa
(Akademia Medyczna w Białymstoku – 1984)
(Śląski Uniwersytet Medyczny – 1990)
Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Srebrny Krzyż Zasługi Medal 40-lecia Polski Ludowej Medal 30-lecia Polski Ludowej Medal 10-lecia Polski Ludowej
Operacja przeszczepu serca prowadzona przez Jana Witolda Molla
Grobowiec Jana Witolda Molla na Starym Cmentarzu w Łodzi

Jan Witold Moll (ur. 24 października 1912 w Kowalewie Pomorskim, zm. 2 czerwca 1990 we Wrocławiu) – kardiochirurg, pierwszy w Polsce podjął (nieudaną) próbę operacji przeszczepu serca[1].

Rodzice i rodzeństwo[edytuj | edytuj kod]

Ojciec, Tadeusz Moll, był magistrem farmacji i właścicielem apteki „Pod Lwem” w Inowrocławiu. Matka – Bronisława, z d. Stachanowska. Miał dwoje rodzeństwa: starszą siostrę Marię Izabelę (1910–1972) i młodszego brata Henryka (1918–1980)[2].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Absolwent ówczesnego gimnazjum, dziś Liceum im. Jana Kasprowicza w Inowrocławiu. Studiował medycynę w Poznaniu, Nancy i w Warszawie, gdzie w czerwcu 1939 uzyskał dyplom lekarza. W czasie wojny pracował jako chirurg w Radomiu pod kierownictwem profesora Kazimierza Nowakowskiego, z narażeniem życia ratując m.in. żołnierzy AK. Po wojnie był związany początkowo ze Szpitalem im. Józefa Strusia w Poznaniu, gdzie w 1949 stworzył podstaw Oddział Chirurgii Torakalnej. W Poznaniu w 1946 doktoryzował się, a w 1957 uzyskał stopień doktora habilitowanego i stanowisko docenta w tamtejszej Akademii Medycznej. W 1961 otrzymał tytuł profesora[3].

1 czerwca 1958 został przeniesiony z Akademii Medycznej w Poznaniu do Akademii Medycznej w Łodzi na stanowisko kierownika II Kliniki Chirurgicznej w Szpitalu Klinicznym im. dr. Seweryna Sterlinga w Łodzi, przekształconej w 1975 w Klinikę Kardiochirurgiczną Instytutu Kardiologii Akademii Medycznej w Łodzi i nieprzerwanie piastował to stanowisko aż do przejścia w stan spoczynku w 1983. Od 1977 był ponadto dyrektorem Instytutu Kardiologii Akademii Medycznej w Łodzi[4].

W 1958 wyjechał na roczne stypendium w ramach Fundacji Rockefellera do kliniki chirurgicznej uniwersytetu w Minneapolis w USA pod kierownictwem profesora Clarence’a W. Lilleheia, gdzie zapoznał się z aktualnymi osiągnięciami w kardiochirurgii. W trakcie pobytu wielokrotnie odwiedzał Klinikę Mayo w Rochester, gdzie jako czołowy kardiochirurg pracował John W. Kirklin. Na zakończenie pobytu w USA zwiedził przodujące ośrodki chirurgii serca i naczyń w Ameryce i Wielkiej Brytanii, między innymi klinikę profesora Michaela DeBakeya w Houston[5].

Po powrocie do Łodzi wiedzę i umiejętności zdobyte podczas pobytu w USA zastosował w swojej klinice, co zaowocowało stworzeniem i rozwojem łódzkiego ośrodka kardiochirurgii. Wkrótce głównym zainteresowaniem Kliniki stały się choroby serca, klatki piersiowej i naczyń. W 1959 w Łodzi wykonał pierwszą operację z wykorzystaniem krążenia pozaustrojowego. Należy podkreślić, że operacje z krążeniem pozaustrojowym były wykonywane z użyciem aparatu płuco-serce skonstruowanym przez prof. Jana Molla we współpracy z inżynierami – Franciszkiem Płużkiem i Stanisławem Szymkowiakiem z Zakładów im. Hipolita Cegielskiego w Poznaniu. Przeważały operacje wad wrodzonych i zastawkowych serca[6][7].

W 1963 wykonał pierwszą w Polsce komisurotomię mitralną (poszerzenie zwężonej zastawki mitralnej) u ciężarnej z krytycznym zwężeniem zastawki mitralnej. 24 stycznia 1967 wszczepił pierwszą w Polsce sztuczną zastawkę aortalną. W tym samym roku dokonał wszczepienia pierwszego sztucznego rozrusznika serca z wykorzystaniem elektrod nasierdziowych[8].

W styczniu 1969 podjął próbę pierwszego przeszczepu serca w Polsce. Rok później rozpoczął leczenie choroby wieńcowej za pomocą żylnych pomostów aortalno-wieńcowych. W 1972 wykonał arterializację żył serca, modyfikując metodę Becka, podwiązaniem żyły wielkiej serca przy spływie do zatoki wieńcowej. W piśmiennictwie ta zmodyfikowana operacja jest znana jako „arterializacja żył serca sposobem Becka-Molla”[4][9][10].

W połowie lat 70. XX wieku w klinice wprowadzono przeszczepy aortalnych zastawek allogennych i przeszczepy allogennej aorty wraz z zastawką aortalną w tętniakach aorty wstępującej, głównie w zespole Marfana[11].

Wprowadził także, we współpracy z położnikami i anestezjologami, kompleksowy program prowadzenia kobiet w ciąży z wadami serca i sztucznymi zastawkami, co było ewenementem nie tylko w skali krajowej[11].

Należał do wielu krajowych i zagranicznych towarzystw naukowych. Był członkiem licznych międzynarodowych i krajowych towarzystw naukowych oraz członkiem honorowym wielu uniwersytetów w kraju i zagranicą[12].

Wykształcił wielu specjalistów w zakresie chirurgii ogólnej, oraz kardiochirurgii i stworzył szkołę chirurgiczną, której uczniowie zajęli wiele stanowisk kierowniczych w ośrodkach akademickich całego kraju[13][14].

Za swoje osiągnięcia odznaczony został między innymi[15] Krzyżem Komandorskim i Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski, Srebrny Krzyżem Zasługi, Medalem 10-lecia Polski Ludowej, Medalem 30-lecia Polski Ludowej, Medalem 40-lecia Polski Ludowej oraz był laureatem nagród naukowych Ministra Zdrowia[16].

W 1984 uhonorowano go tytułem doctora honoris causa Akademii Medycznej w Białymstoku[17].

W 1990 został uhonorowany ponownie tytułem doctora honoris causa przez Śląski Uniwersytet Medyczny.

Zmarł we Wrocławiu uczestnicząc w medycznym zjeździe naukowym. Pochowany na Starym Cmentarzu w Łodzi.

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Żona, Izabela ze Staniewskich, magister farmacji, pochodziła także z rodziny aptekarskiej. Pracowała jako farmaceuta początkowo w aptece rodzinnej, a następnie w aptece Szpitala im. Józefa Strusia w Poznaniu. Po narodzinach trzeciego dziecka przestała pracować zawodowo. Zajęła się wychowaniem trójki, a następnie czwórki dzieci (córki – Jolanta, Jadwiga, Izabella i syn Jacek Moll – kardiochirurg dziecięcy) i przez całe życie wspierała karierę lekarską oraz naukową męża[2].

Dokonania[edytuj | edytuj kod]

  • w 1953 skonstruował pierwszy polski aparat sztucznego płucoserca do krążenia pozaustrojowego (wspólnie z inżynierami Zakładów Hipolita Cegielskiego w Poznaniu)
  • w 1954 przeprowadził pierwsze w Polsce lewostronne cewnikowanie serca
  • pierwszy w Polsce wszczepił sztuczną zastawkę aortalną
  • pierwszy w Polsce założył pomosty aortalno-wieńcowe (tzw. by-passy)
  • 4 stycznia 1969 próbował jako pierwszy w Polsce przeszczepić serce, bez powodzenia. Było to trzynaście miesięcy po pierwszej na świecie transplantacji serca przeprowadzonej w Kapsztadzie przez prof. Christiaana Barnarda.
  • autor kilkuset prac naukowych w fachowych czasopismach krajowych i zagranicznych oraz dwóch podręczników: „Technika resekcji tkanki płucnej” i „Atlas wad serca” – tłumaczony na kilka języków
  • promotor 27 rozpraw doktorskich
  • stworzył warunki do przeprowadzenia dziewięciu przewodów habilitacyjnych

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Adam Czerwiński: Profesor Moll przeszczepia serce. wyborcza.pl, 2012-07-10.
  2. a b Joanna Dolna. Dzieje aptekarskiej rodziny Mollów. „Tygodnik Niedziela”. ISSN 0208-872X. 
  3. Prof. zw. dr Jan Moll, [w:] baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI) [online] [dostęp 2021-01-16].
  4. a b Jerzy Kuch, Janusz Skalski, Wanda Kawalec: Polskie szkoły kardiologiczne – kardiochirurgiczne – kardiologii dziecięcej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2008. ISBN 978-83-01-15544-5.
  5. Jan Moll: Tajemnice serca – wspomnienia. Łódź: Wydawnictwo ADI, 1997, s. 78–98. ISBN 83-85815-18-X.
  6. Zarys kardiochirurgii. Zbigniew Religa (red.). Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 1993. ISBN 83-200-1732-7.
  7. Jerzy Kuch, Janusz Skalski, Wanda Kawalec: Polskie szkoły kardiologiczne – kardiochirurgiczne – kardiologii dziecięcej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2008, s. 279. ISBN 978-83-01-15544-5.
  8. Jarosław Drożdż, Ryszard Jaszewski, Sześćdziesięciolecie kardiologii w Szpitalu im. Seweryna Sterlinga (1950–2010), „Kardiochirurgia i Torakochirurgia Polska”, 7 (4), 2010, ISSN 1731-5530 [dostęp 2021-01-16] [zarchiwizowane z adresu 2021-01-16].
  9. 15. Kardiochirurgia. W: O chirurgii polskiej końca XX wieku. Wojciech Noszczyk (red.). Warszawa: Fundacja Polski Przegląd Chirurgiczny, 2001, s. 280. ISBN 83-911977-4-3.
  10. Artur Bartoszcze: Wpływ rodzaju śródoperacyjnej ochrony serca pacjentów poddanych operacji pomostowania tętnic wieńcowych. Kraków: Uniwersytet Jagielloński Collegium Medicum Wydział Lekarski, 2005.
  11. a b Jerzy Kuch, Janusz Skalski, Wanda Kawalec: Polskie szkoły kardiologiczne – kardiochirurgiczne – kardiologii dziecięcej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2008, s. 280. ISBN 978-83-01-15544-5.
  12. Antoni Dziatkowiak: Sylwetki wybitnych polskich kardiologów – Jan Witold Moll. Warszawa: Towarzystwo Kardiologiczne Polskie, 2004-12-08.
  13. Jan Moll: Tajemnice serca – wspomnienia. Łódź: Wydawnictwo ADI, 1997. ISBN 83-85815-18-X.
  14. Jerzy Kuch, Janusz Skalski, Wanda Kawalec: Polskie szkoły kardiologiczne – kardiochirurgiczne – kardiologii dziecięcej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2008, s. 281–290. ISBN 978-83-01-15544-5.
  15. Kto jest kim w Polsce 1989, Wydawnictwo Interpress, Warszawa 1989, str. 863
  16. Jerzy Kuch, Janusz Skalski, Wanda Kawalec: Polskie szkoły kardiologiczne – kardiochirurgiczne – kardiologii dziecięcej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2008, s. 281. ISBN 978-83-01-15544-5.
  17. Doktorzy Honoris Causa, Uniwersytet Medyczny w Białymstoku, 10 sierpnia 2020 [dostęp 2021-01-16] [zarchiwizowane z adresu 2020-08-10].