Jan Okołowicz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Jan Okołowicz
Ilustracja
Data urodzenia 1800
Data i miejsce śmierci 7 marca 1878
Sanok
Naczelnik gminy Sanok
Okres od 10 listopada 1868
do 20 sierpnia 1872
Poprzednik Erazm Łobaczewski
Następca Cyryl Jaksa Ładyżyński

Jan Okołowicz[1] (ur. 1800, zm. 7 marca 1878 w Sanoku) – polski ziemianin, powstaniec listopadowy, naczelnik gminy Sanoka.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Grobowiec rodzinny Okołowiczów
Panorama osiedla Okołowiczówka

Był ziemianinem. Jego posiadłość znajdowała się w okolicach Grodna. Uczestniczył w powstaniu listopadowym, po którym władze carskie skonfiskowały jego majątek, a Jan Okołowicz musiał udać się emigrację. Przebywał we Francji, a następnie na terenie zaboru austriackiego (wraz z nim ukrywali się także inni powstańcy, Mateusz Beksiński i Walenty Lipiński). Następnie trafił do Sanoku i tam pozostał. Nabył obszar, stanowiący pozostałości areału wcześniej należącego do rodziny Tchorznickich, położony na zachodniej granicy miasta z Dąbrówką Polską. Zamieszkiwał w centrum miasta przy ulicy Floriańskiej (obecnie ulica Ignacego Daszyńskiego)[a].

Pełnił funkcję drugiego niesprawdzonego ławnika (niem. ungeprüfter Beisitzer) i kontrolera kasy miasta Sanoka około lat 1839/1842[2][3][4], następnie ponownie od około 1847[5][6], od około 1848 był honorowym niesprawdzony ławnik[7][8][9][10][11][12][13]. Był radnym miejskim (pierwsza kadencja 1867)[14]. 14 marca 1867 wybrany zastępcą naczelnika gminy Sanoka, Erazma Łobaczewskiego[15][16]. 10 listopada 1868 został wybrany na stanowisko naczelnika gminy Sanok[17][18], po czym wybrany został ponownie w drugiej kadencji Rady Miejskiej 14 kwietnia 1870. Zastępcami Okołowicza byli Mateusz Beksiński (od 1868 do 14 kwietnia 1870[19]), następnie od 14 kwietnia 1870 Teofil Lewicki[20], od 12 czerwca 1871 Jan Zarewicz[21], w 1872 ponownie M. Beksiński[22]. Podczas jego urzędowania w maju 1869 ustalono regulamin poboru drewna z lasu miejskiego. W mieście zorganizowano obchody 300. rocznicy unii lubelskiej z 1569, które odbyły się 11 sierpnia 1869. W 1871 wraz z Wilhelmem Kwiatkowskim był fundatorem szkoły muzycznej w Sanoku. Był założycielem Stowarzyszenia Ochotniczej Straży Ogniowej Królewskiego Wolnego Miasta Sanoka, którego celem była ochrona życia i mienia mieszkańców. W jej ramach założył orkiestrę dętą[23].

10 stycznia 1872, na jego wniosek Roman Zdankiewicz otrzymał tytuł Honorowego Obywatela Królewskiego Wolnego Miasta Sanoka[24]. Dokonał zakupu budynku Ramerówka od Ichla Ramera mając w zamiarze stworzenie w nim Czytelni Mieszczańskiej. Jednakże remont gmachu wymagał pokaźnych nakładów i trwał długo[25]. Burmistrza spotkała krytyka, a Komisja Finansów wykazała niegospodarność jego działań. Ponadto w mieście miał miejsce wielki pożar 10 maja 1872, po którym władze namiestnictwa dokonały rozwiązania rady miasta. Okołowicz ustąpił ze stanowiska, pełnił obowiązki burmistrza do 20 sierpnia 1872. Ponadto był radnym Rady c. k. powiatu sanockiego, wybierany z grupy gmin miejskich i pełnił funkcję wydziałowego (1862)[26] i zastępcy członka wydziału (1871, 1872, 1873, 1874)[27][28][29][30]

Zgłoszony do udziału w Wystawie Powszechnej w Wiedniu 1873 przedstawiał wyrób swojej fabryki: biały tłuszcz z olejów nafty, służący do oliwienia wozów i maszyn[31][32].

Zmarł 7 marca 1878, a dwa dni później odbył się jego pogrzeb[33]. Jego żoną od około 1824 była Julia z domu Niemczewska[33] (ur. 1803, zmarła dwa miesiące po mężu, 16 maja 1878[34]). Ich synami byli: Zygmunt Sylwan (zm. 1875 w wieku 32 lat[35]), Hipolit (1845-1886, właściciel dóbr[36], zamężny z Marceliną Łęcką[37]). Grób rodzinny Okołowiczów znajduje się na północnym krańcu cmentarza przy ul. Jana Matejki w Sanoku[b]. Prócz członków rodziny Okołowicz w tym miejscu został pochowany także Kazimierz Łęcki (powinowactwo obu rodzin wynikało z faktu, że Marcelina Łęcka została żoną Hipolita Okołowicza tj. syna Jana).

Teren należący pierwotnie do Okołowicza, położony na obszarze Dąbrówki Polskiej, w połowie XIX wieku został wraz z Dąbrówką Ruską połączony w jedną wieś Dąbrówkę[38], a 1 stycznia 1962 wieś przyłączono do miasta Sanoka i od tego czasu stanowi dzielnicę Dąbrówka.

Osiedle mieszkaniowe w sanockiej dzielnicy Dąbrówka, położone na obszarze dawniej należącym do Jana Okołowicza, nosi zwyczajową nazwę Okołowiczówka[39][40]. W ramach tego osiedla istnieje ulica Okołowiczówka.

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Później w tym miejscu powstał blok mieszkalny.
  2. Na tablicy nagrobnej funkcja burmistrza miasta została błędnie przypisana synowi Hipolitowi.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. W ewidencji urzędników Austro-Węgier był określany w języku niemieckim jako „Johann Okołowicz”.
  2. Niem. „2er ungeprüfter Besitzer und Stadtkassekontroller”
  3. Schematismus der Königreiche Galizien und Lodomerien für das Jahr 1840. Lwów: 1840, s. 226.
  4. Schematismus der Königreiche Galizien und Lodomerien für das Jahr 1841. Lwów: 1841, s. 229.
  5. Schematismus der Königreiche Galizien und Lodomerien für das Jahr 1848. Lwów: 1848, s. 322.
  6. Provinzial Handbuch der Königreiche Galizien und Lodomerien für das Jahr 1849. Lwów: 1849, s. 274.
  7. Provinzial Handbuch der Königreiche Galizien und Lodomerien für das Jahr 1849. Lwów: 1849, s. 298.
  8. Provinzial Handbuch der Königreiche Galizien und Lodomerien für das Jahr 1850. Lwów: 1850, s. 298.
  9. Provinzial Handbuch der Königreiche Galizien und Lodomerien für das Jahr 1851. Lwów: 1851, s. 338.
  10. Provinzial Handbuch der Königreiche Galizien und Lodomerien für das Jahr 1852. Lwów: 1852, s. 321.
  11. Provinzial Handbuch der Königreiche Galizien und Lodomerien für das Jahr 1853. Lwów: 1853, s. 326.
  12. Provinzial Handbuch der Königreiche Galizien und Lodomerien für das Jahr 1854. Lwów: 1854, s. 334.
  13. Handbuch des Lemberger Statthalterei-Gebietes in Galizien für das Jahr 1855. Lwów: 1855, s. 254.
  14. Alojzy Zielecki, Struktury organizacyjne miasta, W epoce autonomii galicyjskiej, w: Sanok. Dzieje miasta, Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995, s. 373.
  15. Marta Szramowiat. Nr 8: Samorząd Gminy Miasta Sanoka 1867–1990. Samorząd miejski Sanoka okresu galicyjskiego. Główne zadania i działalność Rady Miejskiej w Sanoku. „Zeszyty Archiwum Ziemi Sanockiej”, s. 18, Sanok: 2008. Fundacja „Archiwum Ziemi Sanockiej”. ISSN 1731-870X. 
  16. Galizisches Provinzial-Handbuch für das Jahr 1868. Lwów: 1868, s. 68.
  17. Alojzy Zielecki, Struktury organizacyjne miasta, W epoce autonomii galicyjskiej, w: Sanok. Dzieje miasta, Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995, s. 374.
  18. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1869. Lwów: 1869, s. 61.
  19. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkiem Księstwem Krakowskiem na rok 1870. Lwów: 1870, s. 65.
  20. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1871. Lwów: 1871, s. 55.
  21. Marta Szramowiat. Nr 8: Samorząd Gminy Miasta Sanoka 1867–1990. Samorząd miejski Sanoka okresu galicyjskiego. Główne zadania i działalność Rady Miejskiej w Sanoku. „Zeszyty Archiwum Ziemi Sanockiej”, s. 19, Sanok: 2008. Fundacja „Archiwum Ziemi Sanockiej”. ISSN 1731-870X. 
  22. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1872. Lwów: 1872, s. 53.
  23. Bronisław Filipczak, Wojciech Sołtys. Ze wspomnień (napisał Wojciech Sołtys). „Rocznik Sanocki”. I, s. 215, 1963. Wydawnictwo Literackie. 
  24. Edward Zając: Obywatele Honorowi Królewskiego Wolnego Miasta Sanoka. Sanok: Miejska Biblioteka Publiczna im. Grzegorza z Sanoka w Sanoku, 2002, s. 19. ISBN 83-909787-8-4.
  25. Edward Zając, Szkice z dziejów Sanoka, Sanok 1998, s. 98.
  26. Kronika. Dokument dot. budowy magazynu augmentacyjnego w Sanoku z 1 maja 1862. „Tygodnik Ziemi Sanockiej”. 8, s. 3, 15 lutego 1914. 
  27. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1871. Lwów: 1871, s. 279, 280.
  28. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1872. Lwów: 1872, s. 272, 273.
  29. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1873. Lwów: 1873, s. 271.
  30. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1874. Lwów: 1874, s. 295, 296.
  31. Gospodarstwo, przemysł i handel. „Gazeta Lwowska”, s. 2, Nr 163 z 17 lipca 1872. 
  32. Agaton Giller: Polska na Wystawie Powszechnej w Wiedniu 1873 r. Listy Agatona Gillera. T. 1-2.. Lwów: 1873, s. 152.
  33. a b Księga zmarłych 1855–1878 Sanok. Sanok: Parafia Przemienienia Pańskiego w Sanoku, s. 378 (poz. 25).
  34. Księga zmarłych 1855–1878 Sanok. Sanok: Parafia Przemienienia Pańskiego w Sanoku, s. 380 (poz. 46).
  35. Księga zmarłych 1855–1878 Sanok. Sanok: Parafia Przemienienia Pańskiego w Sanoku, s. 337 (poz. 57).
  36. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1880. Lwów: 1880, s. 178.
  37. Księga aktów zejść rzym.-kat. Sanok 1878–1904. T. H. Sanok: Parafia Przemienienia Pańskiego w Sanoku, s. 121 (poz. 139).
  38. Ks. Antoni Szypuła. 25 lat Parafii Rzymsko - Katolickiej w Sanoku - Dąbrówce (fragmenty). „Tygodnik Sanocki”, s. 10, Nr 22 z 16 października 1991. 
  39. Jolanta Ziobro. Wilki w Sanoku? To nie bajka!. „Tygodnik Sanocki”, s. 1, Nr 4 (846) z 25 stycznia 2008. 
  40. Bartosz Błażewicz. Dzieci boją się bawić. „Tygodnik Sanocki”, s. 3, Nr 34 (876) z 22 sierpnia 2008. 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]