Jan Potocki (zm. 1611)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy generała ziem podolskich. Zobacz też: Inne osoby o tym imieniu i nazwisku.
Jan Potocki
Ilustracja
Jan i Jakub Potoccy
Herb
Pilawa
Rodzina Potoccy herbu Pilawa
Data urodzenia około 1552
Data i miejsce śmierci 19 kwietnia 1611
Smoleńsk
Ojciec Mikołaj Potocki
Matka Anna Czermińska
Żona

Ełzbieta Kamieniecka

Dzieci

Jan, Mikołaj[1]

Jan Potocki Pilawa (ur. ok. 1552, zm. 19 kwietnia 1611 w Smoleńsku) – generał ziem podolskich (1592), pisarz polny koronny (1594), wojewoda bracławski od 1608, starosta latyczowski, rotmistrz królewski, gorliwy kalwinista.

Wywód genealogiczny[edytuj | edytuj kod]

4. Jakub Potocki      
    2. Mikołaj Potocki
5. Katarzyna Jemielnicka        
      1. Jakub Potocki
6. Andrzej Czermiński    
    3. Anna Czerminska    
7.      
 

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Jego ojcem był starosta kamieniecki Mikołaj Potocki (zm. 1572), a matką była Anna Czermińska (1525-1579). Miał braci Jakuba, Andrzeja i Stefana. Ożenił się (przed 1593 r.). z Elżbietą Kamieniecką herbu Pilawa (zm. po 1612).

Studiował w Lipsku w latach 1568-1569.

Poseł województwa podolskiego na sejm 1582 roku, sejm 1585 roku, poseł powiatu kołomyjskiego na sejm 1590 roku, poseł województwa podolskiego na sejm 1590/1591 roku, sejm 1592 roku, sejm 1593 roku, sejm 1595 roku, poseł ziemi halickiej na sejm 1597 roku, poseł województwa podolskiego na sejm 1598 roku[2].

Znany dowódca wojskowy, odznaczył się w wojnach z Tatarami i Rosją. W czasie elekcji 1587 roku głosował najpierw na Piasta[3], potem na Zygmunta Wazę[4][5]. W 1592 mianowany starostą generalnym (generałem) ziem podolskich. pisarz polny koronny od 1594 roku. W 1594 r. otrzymał zgodę na wykupienie z rąk Stanisława Golskiego, wówczas kasztelana halickiego, kilku wsi należących do starostwa kamienieckiego (m in. Jurczynki, Kopytyńce, Popowce, Rosznowka, Susłowce, Szczodrowa). W 1607 r. na tych i innych wsiach z miasteczkiem Smotryczem król zapisał mu 12000 złp. (zwrot kosztów na budowę zamku w Latyczowie. Trzymał miasteczko Czartowiec (Ruskie województwo), dlia niego w 1589 r. dostał przywilej na jarmarki i targ[6]. W 1600 roku był posłem na sejm[7]. W 1607 roku był posłem na sejm z województwa podolskiego[8]. Podczas rokoszu Zebrzydowskiego popierał gorąco sprawę Zygmunta III i przechylił na jego korzyść bitwę pod Guzowem (6 lipca 1607), rozbijając środek szyku przeciwnika, za co w 1608 mianowany został wojewodą bracławskim. W tymże roku zorganizował za zezwoleniem królewskim wyprawę do Mołdawii, która osadziła na tronie hospodara szwagra jego brata Stefana, Konstantego Mohyłę. W latach następnych towarzyszył królowi w jego wyprawach wojennych, zmarł w czasie oblężenia Smoleńska 22 kwietnia 1611. Pochowany został pod kaplicą zamku w Paniowcach[9].

Według prof. Jerzego Urwanowicza, zmarł 19 kwietnia 1611[10]. Wcześniej Andrzej Lipski twierdził, że Jan Potocki zmarł 22 lub 25 kwietnia 1611, padająć ofiarą zarazy.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Stanisław Szczotka, Dobrzański Andrzej (Vandlovius, Wandłowski, Wąndłowski) w Polski Słownik Biograficzny, Kraków 1939–1946, t. V, s. 264.
  2. Posłowie ziemscy koronni 1493-1600, pod red. Ireny Kaniewskiej, Warszawa 2013, s. 279, 291, 330, 338, 347, 359, 366, 386, 398, 408.
  3. tak nazywano bliżej nieokreślonego kandydata krajowego
  4. Anna Pieńkowska, Zjazdy i sejmy z okresu bezkrólewia po śmierci Stefana Batorego, Pułtusk 2010, s. 365.
  5. Pieńkowska tytułuje go pisarzem polnym koronnym już w 1587 roku, ale prawdopodobnie to wynik późniejszej identyfikacji tej osoby
  6. Andrzej Lipski. Potocki Jan h. Pilawa (ok. 1552–1611). Polski Słownik Biograficzny. Wrocław — Warszawa — Kraków — Gdańsk — Łódź. Zakład Narodowy im. Ossolińskich, wyd. PWN, 1983. Tom XXVIII. Zeszyt 116, s. 26.
  7. Andrzej Radman, Marek Ferenc, Rejestr senatorów i posłów na sejmie walnym warszawskim 9 lutego - 21 marca 1600 r., w: Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. MCCLXVII – 2004, Prace Historyczne, z. 131, s. 100.
  8. Anna Filipczak-Kocur, Senatorowie i posłowie koronni na sejmie 1607 roku, w: Przegląd Historyczny 76/2, 1985, s. 296.
  9. Filip Sulimierski, Bronisław Chlebowski, Władysław Walewski: Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. VII. Warszawa: 1880–1902, s. 839-40.
  10. Jerzy Urwanowicz. Marian Wolski, Potoccy herbu Pilawa do początku XVII wieku. Studium genealogiczno-własnościowe, „Societas Vistulana”, Kraków 2013, ss. 438. Recenzja. „Białostockie Teki Historyczne”. 12, s. 262, 2014.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]